Przyczyny przewlekłego zapalenia trzustki

Większość przypadków przewlekłego zapalenia trzustki (PZT) spowodowanych jest nadmiernym spożyciem alkoholu. Wśród innych przyczyn wymienia się idiopatyczne zapalenia trzustki o nieznanej przyczynie, nawracające ostre zapalenie trzustki, przyczyny idiopatyczne, palenie papierosów, przyczyny autoimmunologiczne, hiperkalcemię, niektóre leki (np. fenacetynę), uwarunkowania genetyczne i niedrożność przewodu trzustkowego.

Funkcje trzustki

Trzustka jest narządem pełniącym funkcje zewnątrz- i wewnątrzwydzielnicze. Funkcja zewnątrzwydzielnicza trzustki polega na wydzielaniu soku trzustkowego zawierającego enzymy – lipazę i amylazę – biorące udział w trawieniu tłuszczów i cukru. Sok trzustkowy poprzez przewody trzustkowe jest wydzielany do dwunastnicy, czyli pierwszego odcinka jelita cienkiego.

Funkcja wewnątrzwydzielnicza polega na wydzielaniu przez narząd hormonów, takich jak glukagon i insulina. Glukagon powoduje wzrost poziomu cukru we krwi, a insulina powoduje obniżenie poziomu cukru.

Jeśli przez długi czas w trzustce będzie toczył się proces zapalny, może dojść do włóknienia jej miąższu. Zaburzone zostaje wydzielanie insuliny i glukagonu oraz enzymów trzustkowych biorących udział w trawieniu pokarmów. Przewlekłe zapalenie trzustki jest chorobą polegającą na postępującym i nieodwracalnym włóknieniu miąższu narządu w wyniku przewlekłego procesu zapalnego.

Przyczyny przewlekłego zapalenia trzustki

Wśród przyczyn przewlekłego zapalenia trzustki wyróżnia się:

  • alkohol,
  • nawracające ostre zapalenie trzustki,
  • przyczyny idiopatyczne,
  • palenie tytoniu,
  • przyczyny autoimmunologiczne,
  • hiperkalcemię,
  • niektóre leki (np. fenacetynę),
  • uwarunkowania genetyczne,
  • niedrożność przewodu trzustkowego.

Trzustka a alkohol

Większość, bo aż 80% przypadków przewlekłego zapalenia trzustki jest spowodowanych nadużywaniem alkoholu. Może ono doprowadzić do rozwoju ostrego zapalenia trzustki, które jest jedną z przyczyn przewlekłego zapalenia tego narządu. Osoby nadużywające alkoholu mają tendencję do nawracających epizodów ostrego zapalenia i w konsekwencji rozwijają przewlekłe zapalenie tego trzustki.

U osób spożywających alkohol w ilości umiarkowanej ryzyko wystąpienia przewlekłego zapalenia trzustki jest niskie. Choroba rozwija się u tych, którzy spożywają alkohol średnio przez 10–15 lat i codziennie wypijają co najmniej 10 jednostek alkoholu (1 butelka wina o objętości 750 ml to około 9 jednostek alkoholu). Jednakże wśród osób z chorobą alkoholową przewlekłe zapalenie trzustki rozwinie tylko 5–10%. Jest to najprawdopodobniej spowodowane uwarunkowaniami genetycznymi powodującymi, że niektóre osoby są bardziej podatne na działanie alkoholu. Przewlekłe zapalenia trzustki występuje też częściej u palaczy niż u osób, które nigdy nie paliły papierosów.

Inne przyczyny zapalenia trzustki

Idiopatyczne zapalenie trzustki stanowi dużą część spośród pozostałych 20% przypadków przewlekłego zapalenia trzustki. Kiedy choroba jest idiopatyczna, oznacza to, że przyczyna choroby jest nieznana albo nie ma wyjaśnienia czemu powstała i w jaki sposób się rozwinęła. Większość przypadków idiopatycznego przewlekłego zapalenia trzustki rozwija się między 10 a 20 rokiem życia oraz u osób powyżej 50 roku życia.

Nie wiadomo dokładnie, czemu idiopatyczne zapalenie trzustki nie dotyka osób w innych grupach wiekowych niż wymienione. U około połowy pacjentów z idiopatycznym zapaleniem trzustki stwierdza się mutację w genach SPINK-1 i CFTR, co może wskazywać na rolę mutacji w osłabieniu funkcjonowania trzustki.

Czynnikiem przyczyniającym się do wystąpienia przewlekłego zapalenia trzustki są choroby autoimmunologiczne, w których własny system odpornościowy pacjenta atakuje trzustkę. Są to choroby takie, jak zespół Sjögrena, choroba Leśniowskiego-Crohna, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, pierwotna marskość żółciowa wątroby.

Zapalenie trzustki a mukowiscydoza

Ważną rolę w wystąpieniu przewlekłego zapalenia trzustki odgrywają uwarunkowania genetyczne. PZT częściej występuje u osób z niedoborem alfa1-antytrypsyny oraz u chorych na mukowiscydozę. Mukowiscydoza jest nieuleczalną chorobą dziedziczną, która dotyka narządy układu oddechowego i pokarmowego. Osoby z tą chorobą przeżywają średnio 30 lat. Choroba wykrywana jest u dzieci po urodzeniu na podstawie objawów, specjalnych testów i badań genetycznych.

Mukowiscydoza powoduje niewydolność trzustki objawiającą się niedostatecznym wydzielaniem przez nią enzymów, czyli substancji chemicznych biorących udział w procesie trawienia tłuszczów i białek zawartych w pokarmie. Przy braku tych enzymów, tłuszcze i białka nie mogą być rozkładane i wchłaniane do krwi z przewodu pokarmowego. Organizmowi brakuje składników odżywczych oraz witamin A, D, E i K, które są rozpuszczalne w tłuszczach.

Guz w obrębie trzustki, który uciska przewód trzustkowy lub urazy przewodu trzustkowego również należą do przyczyn przewlekłego zapalenia trzustki, ponieważ utrudniają odpływ soku trzustkowego do dwunastnicy.

Objawy przewlekłego zapalenia trzustki

U większości pacjentów z przewlekłym zapaleniem trzustki występuje ból zlokalizowany tuż pod żebrami, który może się rozprzestrzeniać i być odczuwany także w okolicy pleców. Pojawia się on po spożyciu alkoholu i po jedzeniu. Ból ma tendencje do utrzymywania się cały czas na stałym poziomie, z okresami nasilenia. Może być także początkowo łagodny, a potem stać się ostry.

Chory mogą skarżyć się na wzdęcia, uczucie pełności, wymioty, biegunkę tłuszczową. Zmniejszona ilość przyjmowanego pożywienia (z powodu dolegliwości bólowych po posiłku) i zaburzenia trawienne współistniejące z PZT powodują spadek masy ciała.

Objawem związanym z zaburzeniem czynności wewnątrzwydzielniczej trzustki jest cukrzyca, która jest następstwem zniszczenia miąższu trzustki, w którym specjalne komórki produkują insulinę, która obniża poziom cukru we krwi. Początkowo może objawiać się to większą niż zazwyczaj potrzebą przyjmowania płynów, większą ilością oddawanego moczu i utratą masy ciała. Przewlekłe zapalenie trzustki nie jest jednak często przyczyną cukrzycy.

Innymi objawami przewlekłego zapalenia trzustki może być żółtaczka, pojawiająca się gdy powiększona w wyniku obrzęku trzustka uciska na przewód żółciowy wspólny. W przebiegu choroby obniża się produkcja enzymów trzustkowych potrzebnych m.in. do trawienia tłuszczu zawartego w pokarmie. Niestrawione tłuszcze z pożywienia mogą zalegać w jelitach i powodować następnie biegunkę tłuszczową, która charakteryzuje się jasnym kolorem.

Opublikowano: ; aktualizacja: 01.05.2015

Oceń:
4.2


Może cię

Choroby trzustki

Trzustka (łac. pancreas) to niezbyt duży, ale niezwykle ważny dla prawidłowego funkcjonowania organizmu narząd znajdujący ...

Dieta w chorobach trzustki

Najczęstszymi chorobami trzustki występującymi u osób dorosłych jest ostre zapalenie trzuski, przewlekłe zapalnie trzustki, rak ...

Rak trzustki – objawy, rokowanie i leczenie raka trzustki

Objawy raka trzustki pojawiają się w zaawansowanym stadium choroby, dlatego diagnostyka nowotworu jest znacznie utrudniona. ...

Amylaza w moczu podwyższona – norma, wyniki i cena badania alfa-amylazy trzustkowej w moczu?

Badanie amylazy w moczu wykonywane jest kiedy podejrzewa się przewlekłe lub ostre zapalenie trzustki, a ...

Ból trzustki – kiedy, gdzie jest i jak boli trzustka?

Ból trzustki to ból zlokalizowany w nadbrzuszu. Jest on powszechnie występującym objawem, który często niepokoi ...

Zapalenie trzustki

Zapalenie trzustki (łac. pancreatitis), czyli stan zapalny narządu wydzielającego enzymy trawienne i hormony niezbędne do ...

Test NBT-PABA

Test NBT-PABA to badanie wykonywane w diagnostyce zapalenia trzustki. Test ten jest szczególnie przydatny u ...

Przewlekłe zapalenie trzustki

Przewlekłe zapalenie trzustki – PZT (łac. pancreatitis chronica) to przewlekły, najczęściej długotrwały proces zapalny toczący ...

Dieta w zapaleniu trzustki

W przebiegu ostrego zapalenia trzustki, podczas pierwszych 3 dób, konieczna jest bezwzględna głodówka, której celem ...

Przewlekłe zapalenie trzustki

Przewlekłe zapalenie trzustki, czyli, tzw. PZT jest to przewlekły, długotrwały proces uszkadzający nieodwracalnie miąższ trzustki, ...

Badanie poziomu lipazy trzustkowej

Badanie poziomu lipazy w surowicy zalecane jest w przypadku podejrzenia m.in. ostrego lub przewlekłego zapalenia ...

Torbiel rzekoma i prawdziwa trzustki

Torbiel to ograniczony zbiornik, najczęściej wypełniony treścią płynną. Torbiele trzustki mogą być pochodzenia wrodzonego lub ...

Komentarze (0)