Przetoka jelitowa – rodzaje, przyczyny, objawy, leczenie

Przetoka jelitowa to inaczej kanał łączący dwie pętle jelitowe jelita cienkiego lub grubego. Może powstawać pooperacyjnie lub w procesie zapalnym z destrukcją ściany jelita, np. w przebiegu choroby Leśniowskiego-Crohna. Stomia to rodzaj przetoki do powłok skórnych, zazwyczaj wyłaniany na powierzchni brzucha po operacji chirurgicznej, w czasie której wycina się fragment jelita zajęty procesem nowotworowym. Może być czasowa lub stała. Poza opieką pielęgnacyjną chory wymaga również opieki psychologicznej. Odtworzenie ciągłości przewodu pokarmowego po wyłonieniu stomii może nastąpić po kilku miesiącach. Przetoki niejelitowe, np. jelitowo-skórne, powstają w chorobie Crohna i stanowią niemały problem kliniczny. Leczenie przetok okołoodbytniczych polega na nacięciu i drenażu lub całkowitym usunięciu. Badania dodatkowe obejmują badania USG i NMR.

Co to jest przetoka jelitowa?

Przetoka jelitowa to patologiczny kanał samoistnie powstający lub wytworzony sztucznie, uchodzący na zewnątrz ciała (przetoka zewnętrzna) lub przebiegający we wnętrzu ciała (przetoka wewnętrzna), czasem łączący kilka narządów.

W chirurgii ogólnej określenie przetoka jelitowa to inaczej stomia (anus praeternaturalis, ang. arificial anus, przetoka jelita grubego). Stomia jest także pojęciem zbiorczym dla określenia przetoki kałowej jelitowej, odbarczającej, z odbytem sztucznym.

Przetoki jelitowe można podzielić na nieodwracalne (na stałe) oraz czasowe. Stomia może także być jedno- lub dwulufowa. Na stałe wykonuje się przetokę po usunięciu całkowitym odbytnicy i odbytu w przypadku nieoperacyjnych nowotworów zawężających lub całkowicie zamykających światło jelita. Stomię czasową zakłada się przede wszystkim w celu odbarczania zespolenia jelitowego lub – rzadziej – celem poprawienia stanu pacjenta przed drugim etapem operacji, w czasie której odtwarza się ciągłość przewodu pokarmowego.

Przetoka jelita cienkiego

Przetoka jelita cienkiego to inaczej ileostomia. Jest to przetoka po operacji umieszczona w jelicie cienkim. Kolostomia znajduje się w jelicie grubym. Przetokę kątnicy wykonuje się niezmiernie rzadko. Czas do odtworzenia ciągłości przewodu pokarmowego po wyłonieniu stomii jest zmienny i zależny od pierwotnego rozpoznania. Po 3 miesiącach zamykamy stomię w przypadkach nieonkologicznych. Przy nowotworach przewodu pokarmowego czas potrzebny do odtworzenia ciągłości przewodu pokarmowego to 18–24 miesięcy. W tym czasie monitoruje się stan chorego.

Przygotowanie do operacji wyłonienia stomii powinno obejmować opiekę psychologiczną oraz właściwe przekazanie informacji o charakterze operacji. Choremu wyjaśnić trzeba, że z przetoką jelitową da się normalnie żyć i w pełni funkcjonować. Stomia nie powinna być zlokalizowana w pobliżu pępka, kości łonowej, biodrowej oraz przy łukach żebrowych. Unika się miejsc, gdzie skóra tworzy fałdy, ponieważ mogłyby one utrudniać przyleganie worka stomijnego do skóry.

Po zakończeniu operacji miejsce przetoki na skórze zabezpiecza się odpowiednim workiem (zapobiega to zakażeniom wtórnym). Rana pooperacyjna nie powinna być zakażona i zanieczyszczona. Dalsze postępowania obejmuje opiekę ambulatoryjną, zazwyczaj w poradniach chirurgicznych.

Dlaczego powstają przetoki w okolicy okołoodbytniczej?

Przetoka odbytu to wąski kanał wyścielony delikatną tkanką łączną powstającą w czasie gojenia (ziarnina). Łączy kanał odbytu z otworem umiejscowionym na skórze. Kanały są proste lub kręte. Otwory kanału przetoki znajdują się na skórze w okolicy okołoodbytniczej. Dodatkowe ujścia mogą przylegać do kości guzicznej, znajdować się na pośladkach, nawet na pachwinach.

Przyczyny związane są z przewlekłymi stanami zapalnym w nieswoistych zapaleniach jelit (IBD). Najczęściej jednak są powikłaniem ropnia okołoodbytniczego – jego samoistnego przebicia się lub jako powikłanie przecięcia chirurgicznego takiego ropnia. Pozostałe przyczyny obejmują:

  • chorobę Leśniowskiego-Crohna,
  • wrzodziejące zapalenia jelita grubego (WZJG),
  • stany po operacjach ginekologicznych,
  • stan po operacjach proktologicznych (w okolicy odbytu),
  • gruźlicę (rzadko),
  • choroby nowotworowe jelita grubego.

Przetoki odbytnicze dzieli się na:

  • ponadzwieraczowe,
  • międzyzwieraczowe,
  • przezzwieraczowe.

Nieleczona przetoka w okolicy okołoodbytniczej powoduje powstanie ropnych powikłań, często opornych na antybiotykoterapię. Objawy przetoki odbytniczej to: ból przy oddawaniu stolca, obecność ropnej wydzieliny w okolicy odbytu, czasem gorączka i dreszcze.

Przetoka w jelicie – jakie badania zrobić?

W badaniu podmiotowym, które polega na zebraniu od chorego wywiadu, można dowiedzieć się, że chory przebył ropień okołoodbytowy, który sam przebił się na skórę wokół odbytu. Takie powikłanie zdarza się również po nacięciu ropnia skalpelem przez chirurgia. Pacjent skarży się wówczas na wyciek surowiczo-ropny (wygląda jak gęsty płyn o jasnożółtej barwie) z otworu znajdującego się przy odbycie.

W badaniu przedmiotowym znaleźć można otwór – ujście przetoki i wyczuwa się wałowate zgrubienie odpowiadające jej przebiegowi. Palcem przez odbyt (per rectum) można wyczuć kanał przetoki i jej ujście wewnętrzne. Badanie może być bolesne. Rozpoznanie polega na kontrastowaniu kanału przetoki – celem znalezienia jej ujścia wewnętrznego. Można podać błękit metylenowy do kanału – zabarwia się wówczas koniec wewnętrzny przetoki. ERUS (odmiana USG) oraz rezonans magnetyczny (MRI) stanowią badania uzupełniające do określenia anatomii kanału i lokalizacji obu ujść.

Leczenie jest chirurgiczne. Nacina się kanał przetoki lub całkowicie ją usuwa. Do kanału przetoki można podać też klej tkankowy, powodując jej całkowitą obliterację.

Przetoki jelita grubego w chorobie Crohna

Przetoki w chorobie Leśniowskiego-Crohna (CD) spowodowane są aktywnością choroby, która polega na powstaniu stanu zapalnego autoimmunologicznego obejmującego całą ścianę jelita. Wówczas istnieje zagrożenie występowaniem przetok jelitowo-jelitowych. Postać z obecnością przetok dotyczy 20–40 proc. cierpiących na chorobę Crohna. Z reguły są to przetoki wewnętrzne – jelitowo-jelitowe, jelitowo-pęcherzowe, jelitowo-pochwowe. Przetoki zewnętrzne w chorobie Crohna docierają do skóry (przetoka jelitowo-skórna), wyłonione np. w okolicy pępka (przetoka pępkowa).

Rozwijają się podczas rzutu choroby (przebieg nawrotowo-remisyjny) i mogą utrzymywać się po ustąpieniu rzutu. W przebiegu znacznych rozmiarów przetok jelitowo-jelitowych może dojść do zespołu złego wchłaniania i spadku masy ciała (niedobór substancji odżywczych wchłanianych przez kosmki jelitowe). Spadek masy ciała może być znaczny.

Przetoka jelitowo-pochwowa i jelitowo-pęcherzowa

Do objawów przetok jelitowo-pochwowych należą cuchnące upławy. Przetoki jelitowo-pęcherzowe (przetoka moczowa) powodują z kolei oddawanie gazów z moczem i nawracające zakażenia układu moczowego (ZUM).

Objawy przetoki jelitowo-pęcherzowej są zatem dyzuryczne, takie jak np.: bolesność w czasie oddawania moczu, swędzenie, zmiany zabarwienia moczu na mętny. Przetoki jelitowo-skórne są przyczyną stałego drenażu treści jelitowej i są słabo podatne na leczenia zachowawcze.

W chorobie Leśniowskiego-Crohna zdarzają się przetoki okołoodbytnicze połączone z ropniami jelita cienkiego. Niedrożność jelita cienkiego spowodowana jest odczynowym przerostem śluzówki i bliznowaceniem pozapalnym. Przetoki wewnętrzne występują w jelicie cienkim u 17 proc. pacjentów, w jelicie cienkim i grubym aż u 34 proc. chorych. Jelito grube zajęte jest przetokami u 16 proc. wszystkich chorych z chorobą Crohna.

W badaniu histopatologicznym przetoki związane z chorobą Crohna ujawniają środkową szczelinę, która przenika przez błonę śluzową blaszki właściwej i mięśniowej ściany jelita do głębszych warstw leżącej poniżej ściany. Ogólnie rzecz biorąc, przetoki są pokryte ziarninową tkanką składającą się z histiocytów (komórek zapalnych żernych prezentujących antygen) i gęstej sieci naczyń włosowatych. Światło jest często wypełniane przez resztki jąder komórkowych, erytrocytów, a także neutrofili i limfocytów, które wskazują na niespecyficzne ostre lub przewlekłe zapalenie. W ponad 80 proc. przypadków występują oznaki umiarkowanego do ciężkiego, ostrego zapalenia.

Leczenie przetok jelitowych jest interdyscyplinarne. Obejmuje m.in. leczenie biologiczne anty-TNFα połączone z postępowaniem zabiegowym.

Bibliografia

  • Yamada T., Podręcznik gastroenterologii, Wydanie 1. Wydawnictwo Czelej, Lublin 2006.
  • Noszczyk W., Chirurgia – repetytorium. Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2012.
  • Scharl M., Rogler G., Pathophysiology of fistula formation in Crohn's disease. World J. Gastrointest. Pathophysiol., 2014, 4, 3: 205–212.
  • Sica G. S, Di Carlo S., Tema G., Montagnese F., Del Vecchio Blanco G., Fiaschetti V., Maggi G., Biancone L., Treatment of peri-anal fistula in Crohn's disease. World J. Gastroenterol., 2014, 20 (37): 13205–13210.
Opublikowano: ; aktualizacja: 30.11.2018

Oceń:
4.9


Może cię

Przetoka okołoodbytnicza – przyczyny, objawy, leczenie

Przetoka okołoodbytnicza to krępujące i uciążliwe da chorego schorzenie powstające w wyniku szerzącego się zakażenia ...

Nieprzyjemny zapach z ust

Przykry zapach z ust to dość powszechnie występująca przypadłość. Jest ona w większości przypadków efektem ...

Zespół krótkiego jelita – objawy, leczenie, operacja, dieta

Zespół krótkiego jelita (ang. short bowel syndrome, SBS) to rzadki stan, w którym dochodzi do ...

Twardy brzuch – jakie są przyczyny twardniejącego brzucha?

Przyczyną twardego brzucha są najczęściej zaburzenia pracy układu pokarmowego. Wzdęcia, uczucie pełności, napięcie, wrażenie brzucha ...

Ropień odbytu – przyczyny, objawy i leczenie ropni w okolicy odbytu

Ropień odbytu to wstydliwe i nadzwyczaj przykre schorzenie, które może dotyczyć osób w każdym wieku. ...

Ból brzucha po prawej stronie

Bóle zlokalizowane po prawej stronie jamy brzusznej mogą mieć wiele różnych przyczyn. Ból brzucha z ...

Uczulenie na gluten – objawy i leczenie alergii na gluten

Uczulenie na gluten to rodzaj alergii pokarmowej, która może występować zarówno u dzieci, jak i ...

Stomia

Stomia wykonywana jest celem zapewnienia ciągłości przewodu pokarmowego. Termin 'stomia' pochodzi z greki i oznacza ...

Objaw Courvoisiera – co to jest, czy oznacza chorobę lub nowotwór?

Mianem objawu Courvoisiera określa się niebolesne powiększenie pęcherzyka żółciowego. Ponadto może stać się on twardy, ...

Ileostomia – pielęgnacja, dieta, powikłania

Ileostomia to wytworzone – na drodze zabiegu operacyjnego – połączenie jelita cienkiego ze skórą. Wykonuje ...

Zapalenie błony śluzowej jamy ustnej – jakie są przyczyny zapalenia jamy ustnej?

Zapalenie błony śluzowej jamy ustnej może być wywołane przez wiele przyczyn i występować w każdym ...

Przerzuty do wątroby – jakie są objawy, rokowania i leczenie

Wątroba to najczęstsze po węzłach chłonnych miejsce występowania przerzutów i jednocześnie główny narząd, do którego ...

Komentarze (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon