Polipy jelita grubego – przyczyny, objawy, leczenie, usuwanie, dieta

Brak zdjęcia

13 października 2015

Polipy nowotworowe są jedną z przyczyn raka jelita grubego. Ich występowanie często nie wiąże się z żadnymi objawami i jest zwykle wykrywane przypadkowo. Większych rozmiarów polipy jelita grubego (łac. polypus coli et recti) mogą czasem powodować niewielkie krwawienie do światła jelita grubego, niedokrwistość, parcie na stolec lub też obecność śluzu w kale. Ze względu na kształt polipy jelita grubego dzieli się na uszypułowane, przysadziste oraz kosmkowe.

Polipy jelita grubego – przyczyny

Polipy jelita grubego to uwypuklenia tkanki ponad powierzchnię błony śluzowej w kierunku światła jelita grubego. Najczęstszym typem u dorosłych są łagodne polipy nowotworowe – gruczolaki. Mogą pojawić się w dowolnym wieku, ale częściej występują u osób po 30 roku życia. Gruczolaki stanowią podłoże do rozwoju nowotworu złośliwego – raka jelita grubego. Czynnikiem sprzyjającym wystąpieniu raka jest nieodpowiednia dieta bogata w tłuszcze zwierzęce i czerwone mięso a uboga w warzywa, owoce, wapń i selen. Jednak nie każdy polip musi oznaczać nowotwór. Warto wspomnieć, że zapalne choroby jelit mogą prowadzić do rozwoju tak zwanych polipów rzekomych.

Powstają one w wyniku zniszczenia błony śluzowej z oszczędzeniem jej fragmentu, który wystaje w kierunku światła jelita. Jednym z przykładów zapalenia jelit, w przebiegu którego pojawiają się pseudopolipy jest wrzodziejące zapalenie jelita grubego. Zazwyczaj polipy występują pojedynczo lub po kilka w całym przewodzie pokarmowym. Istnieją jednak rzadkie genetyczne zespoły chorobowe, w przebiegu których cała ściana jelita grubego usłana jest polipami. Jedno z tych schorzeń to dziedziczna rodzinna polipowatość gruczolakowata. Liczba polipów w przewodzie pokarmowym w tej chorobie sięga setek a nawet tysięcy a ryzyko rozwoju raka jest niemal stu procentowe.

Jakie objawy dają polipy jelita grubego?

Bardzo często obecność pojedynczych polipów jelita grubego nie daje żadnych objawów, zwłaszcza jeżeli średnica zmian jest mniejsza niż jeden centymetr. Większe polipy mogą powodować niecharakterystyczne symptomy. Pacjenci zgłaszają uczucie parcia na stolec, nierzadko występują zaparcia. W stolcu pojawia się domieszka śluzu a czasem kał przyjmuje bardzo ciemne zabarwienie. Zazwyczaj objawy te nie są zbyt dokuczliwe i zostają zbagatelizowane. Dopiero obecność niewielkiej anemii, która rozwija się wskutek miernego krwawienia do światła jelita grubego, stawia pacjenta przed koniecznością pogłębionej diagnostyki. W większości przypadków występowania polipów jelita grubego, zostają one wykryte w trakcie badania endoskopowego wykonywanego właśnie w diagnostyce niedokrwistości lub przypadkowo podczas profilaktycznej kolonoskopii.

Polipy jelita grubego – badania

Kluczową rolę diagnostyczną polipów jelita grubego odgrywa kolonoskopia, podczas której badaniu ulega całe jelito grube. Daje ona największą szansę na wykrycie polipów – szacuje się, że ponad 90 proc. zmian powyżej 7 mm zostaje uwidoczniona podczas tej procedury. Kolejnym krokiem w diagnostyce wykrytego polipa jelita grubego jest jego całkowite usunięcie. Dokładne określenie charakteru zmiany w jelicie grubym jest możliwe na podstawie badania pod mikroskopem (histopatologicznego) polipa. Każda usunięta podczas kolonoskopii zmiana podlega ocenie mikroskopowej pod kątem występowania nowotworu i jego ewentualnego zaawansowania. Wielu pacjentów zastanawia się, czy istnieją inne możliwości diagnostyki polipów jelita grubego. Zastosowanie ma kolonografia TK, ale najlepiej sprawdza się w przypadku polipów o średnicy powyżej 1 cm. Wykryte w tomografii komputerowej zmiany również muszą zostać usunięte drogą kolonoskopii i poddane badaniu histopatologicznemu.

Klasyfikacja polipów – czy są groźne?

Do polipów jelita grubego zaliczyć można każdą ograniczoną zmianę, uwypuklającą się z powierzchni błony śluzowej do światła jelita. Polip nowotworowy jest rozrostem nabłonka jelitowego z cechami dysplazji. Dotychczas nie udało się odkryć przyczyny tworzenia się polipów. Z uwagi na to, iż polipy nowotworowe są jedną z przyczyn raka jelita grubego, wiedza na ich temat odgrywa istotną rolę w profilaktyce raka jelita grubego.

Na podstawie kształtu polipy podzielono na:

  • uszypułowane – łączą się ze ścianą jelita szypułą,
  • przysadziste – mają szeroką podstawę, bez wyraźnej szypuły,
  • kosmkowe – charakteryzuje je nieregularny rozrost wielopostaciowy.

Klasyfikacja histologiczna uwzględnia następujące typy polipów:

  • polipy nienowotworowe:
    • polip młodzieńczy,
    • polip rzekomy,
    • polip hiperplastyczny,
  • polipy nowotworowe:
    • gruczolaki (90 proc. polipów zagrożonych przemianą nowotworową),
    • rak, gruczolakorak w gruczolaku.

Najczęstszym typem polipów jelita grubego u dorosłych są polipy nowotworowe (takie, których przemiana w raka jest bardzo prawdopodobna), a wśród nich gruczolaki. Ich istotą jest rozrost komórek nabłonka gruczołowego, a wspólną cechą dysplazja komórek nabłonkowych. Dysplazja polega na zmianach cytologicznych i architektonicznych, które wskazują na ich nowotworowy charakter. W zależności od stopnia nasilenia zmian wyróżnia się dysplazję małego i dużego stopnia.

Ryzyko transformacji złośliwej polipa zależy od następujących czynników:

  • średnicy – im większa średnica polipa, tym ryzyko transformacji jest większe,
  • kształtu – ryzyko jest większe w przypadku polipa siedzącego,
  • budowy histologicznej.

Polipy gruczolakowe

Gruczolakowe polipy jelita grubego mogą pojawić się w dowolnym wieku, ale wyraźne zwiększenie zapadalności dotyczy osób po 30 roku życia. Należą do nowotworów niezłośliwych, ale udowodniono, że istnieje wysokie prawdopodobieństwo, że dojdzie do przemiany w kierunku nowotworu. To właśnie osoby, u których wykrywano tego typu zmiany, powinny poddawać się regularnym badaniom przesiewowym po ukończeniu 40. roku życia, kiedy to wyraźnie wzrasta ryzyko rozwoju raka jelita grubego. Dlatego tak ważne jest jak najszybsze zdiagnozowanie zmiany i jej usunięcie. Przekształcanie się polipa w raka trwa około 10 lat.

Występowanie polipów często nie wiąże się z żadnymi objawami i jest wykrywane przypadkowo. Większe polipy jelita grubego mogą czasem powodować niewielkie krwawienie do światła jelita grubego, niedokrwistość, parcie na stolec lub też obecność śluzu w kale.

Polipy jelita grubego rozpoznaje się endoskopowo lub radiologicznie. Znacznie większe znaczenie mają badania endoskopowe, wśród których szczególną rolę diagnostyczno-leczniczą odgrywa kolonoskopia. Dokładne określenie typu polipa jest możliwe wyłącznie na podstawie badania histologicznego zmiany usuniętej w całości.

Stwierdzenie obecności polipa jelita grubego stanowi wskazanie do jego usunięcia. Nieduże polipy jelita grubego są usuwane za pomocą pętli elektrycznej w czasie wykonywania endoskopii. Tylko bardzo duże polipy uszypułowane oraz polipy o szerokiej podstawie są usuwane na drodze laparotomii (laparotomia to operacyjne otwarcie jamy brzusznej). Po usunięciu w całości każdy polip musi zostać zbadany mikroskopowo przez patomorfologa. Jeśli badanie to wykaże utkanie gruczolaka lub nawet ognisko raka w gruczolaku, należy poprzestać na lokalnym wycięciu guza i nie podejmować rozleglejszych zabiegów.

Chorzy, którzy zostali poddani zabiegowi lokalnego usunięcia gruczolaka lub raka wymagają okresowej kontroli lekarskiej.

Polipy nienowotworowe

Polipy młodzieńcze są najczęstszym typem polipów jelita grubego i jednocześnie najczęstszą przyczyną krwawienia z jelit u dzieci i młodzieży. Najczęściej są zlokalizowane w odbytnicy lub esicy, mogą występować mnogo.

Polipy hiperplastyczne występują pod postacią drobnych zmian o średnicy 2–3 mm, zbudowanych z wydłużonych i poszerzonych cew gruczołowych. Najczęściej występują w odbytnicy. Aktualnie sądzi się, że polipy hiperplastyczne mogą być podłożem rozwoju gruczolaków, a nawet raka jelita grubego.

Polipy zapalne towarzyszą zapaleniom jelita grubego spowodowanym przez dowolny czynnik etiopatologiczny, mogą być pozostałością po przebytym zapaleniu. Najczęściej występują w przebiegu wrzodziejącego zapalenia jelita grubego.

Z punktu widzenia pacjenta i lekarza kluczową informacją dotyczącą polipów nienowotworowych jest nieuleganie przez nie transformacji nowotworowej. Polipy nienowotworowe leczy się tak samo jak gruczolaki.

Zespoły polipowatości rodzinnej

W zespołach polipowatości rodzinnej liczba polipów jelita grubego wynosi setki lub nawet tysiące. W sytuacji, gdy polipy te są gruczolakami, ryzyko rozwoju raka jelita grubego szacuje się nawet na 100 proc. u pacjentów w piątej dekadzie życia.

Najbardziej istotną chorobą z tej grupy jest rodzinna polipowatość gruczolakowata. Rozpoznanie rodzinnej polipowatości gruczolakowatej jest bezwzględnym wskazaniem do rozpoczęcia corocznych badań kolonoskopowych od 10–12 roku życia i wykonania profilaktycznej kolektomii. Kolektomię (częściowe bądź całkowite usunięcie jelita grubego) u osób ze stwierdzoną rodzinną polipowatością gruczolakowatą powinno się wykonać w drugiej lub trzeciej dekadzie życia.

U osób z rodzinną polipowatością gruczolakowatą polipy występują bardzo często w żołądku i dwunastnicy. Dlatego chorzy ci wymagają kontroli gastroskopowej w odstępach 6–12 miesięcy.

Usuwanie polipów – polipektomia

W większości przypadków usuwanie polipów jelita grubego (polipektomia) ma miejsce podczas kolonoskopii, która oprócz roli diagnostycznej stanowi również procedurę leczniczą. Mniejsze zmiany usuwa się w całości za pomocą kleszczyków biopsyjnych. Natomiast polipy o średnicy powyżej 5 mm wymagają zastosowania tak zwanej pętli diatermicznej. Jest to zakończone pętlą narzędzie, które wprowadza się specjalnym kanałem w rurze endoskopu. Pętlą obejmuje się podstawę polipa, a następnie za pomocą prądu elektrycznego, który płynie w narzędziu, oddziela się polipa od zdrowej błony śluzowej. W większości przypadków zabieg nie dostarcza dolegliwości bólowych i może być przeprowadzany bez znieczulenia ogólnego.

Jak już wspomniano, po usunięciu wszystkie polipy muszą być w całości zbadane mikroskopowo. Badanie histopatologiczne stwierdza, czy w wyciętej tkance są komórki nowotworowe a jeśli tak, to na jakim etapie zaawansowania i czy zostały usunięte w całości z wystarczającym marginesem zdrowych tkanek. W przypadku niedoszczętnego usunięcia polipa z nowotworem lub obecności zaawansowanego raka jelita grubego konieczne może być przeprowadzenie operacji polegającej na wycięciu fragmentu jelita grubego i okolicznych węzłów chłonnych.

Polipy jelita grubego – czy nawracają?

Po wykonaniu kolonoskopii z polipektomią, w zależności od występowania czynników ryzyka raka jelita grubego, pacjent przydzielony zostaje do grupy małego, pośredniego lub dużego ryzyka.
W ocenie prawdopodobieństwa rozwoju nowotworu jelita grubego w polipie bierze się pod uwagę:

  • średnicę i wielkość polipa – im większy, tym większe prawdopodobieństwo,
  • kształt – gorzej rokują polipy „siedzące” na błonie śluzowej jelita, bez szypuły,
  • budowę histologiczną.

Od tych cech zależy dalsze monitorowanie choroby i konieczność wykonywania kontrolnych badań. Niektórzy pacjenci będą wymagali corocznej kolonoskopii a w innych przypadkach badanie to będzie zalecane co 3 lub 5 lat. Trzeba mieć świadomość, że usunięcie polipa z jelita grubego nie chroni przed wystąpieniem kolejnej zmiany w tej okolicy w przyszłości.

Dieta przy polipach jelita grubego

Podstawową zasadą diety stosowanej u osób z polipami jelita grubego jest racjonalność i różnorodność składników odżywczych przy jednoczesnym zachowaniu prawidłowych proporcji. Dieta ta powinna obfitować w produkty bogate we włókno pokarmowe, czyli błonnik. Nie jest on trawiony w przewodzie pokarmowym człowieka, dlatego też jest ważnym elementem istotnie zwiększającym objętość treści pokarmowej. Spożywanie dużych ilości błonnika zwiększa masę, normalizuje rytm wypróżnień, przez co zapobiega zaparciom. Ilość spożywanego błonnika pokarmowego powinna być zwiększona do 20–30 g na dobę. Powinno się spożywać taką ilość błonnika w kilku porcjach. Pokarmami bogatymi w błonnik są między innymi: otręby pszenne, suszone owoce, pieczywo pełnoziarniste, jabłka, płatki owsiane.

Należy pamiętać o zwiększeniu dobowej podaży płynów do minimum 3 litrów na dobę. Jeżeli w rodzinie są osoby cierpiące z powodu polipów jelita grubego bądź też na polipowatość rodzinną, należy zgłosić się do lekarza w celu oszacowania ryzyka i wdrożenia diagnostyki. Obecność śluzu bądź krwi w kale jest bezwzględnym wskazaniem do konsultacji z lekarzem. Należy pamiętać o możliwym czerwonym zabarwieniu stolca po spożyciu buraków, nie jest to objaw niepokojący. Leczenie ziołami nie przynosi żadnych efektów.

Opublikowano: ; aktualizacja: 28.09.2017

Oceń:
4.6


Może cię

Test bibułkowy (bibułowy) na krew utajoną w kale

Test bibułkowy na krew utajoną w kale pozwala wykryć obecność krwi w stolcu, która nie ...

Guz jelita grubego – jak rozpoznać i jak leczyć guz na jelicie grubym?

Guz jelita grubego nie musi oznaczać schorzenia nowotworowego. Do chorób jelit, które objawiają się zmianami ...

Rak jelita grubego – przyczyny

Rak jelita grubego, to nowotwór złośliwy, rozwijający się w odbytnicy, okrężnicy lub wyrostku robaczkowym. Jest ...

Polipowatość rodzinna (polipowatość jelita grubego)

Polipowatość przewodu pokarmowego znana jest także jako polipowatość rodzinna. Wiąże się ona z obecnością wielu ...

Choroby jelita grubego

Choroby jelita grubego dotykają wielu osób, jednak często z racji obecności niecharakterystycznych, skąpych objawów lub ...

Choroby jelit

Choroby jelit obejmują dużą grupę schorzeń, które jako jedne z najczęstszych powodują nieprzyjemne dla pacjenta ...

Gen APC (badanie) a rak jelita grubego i polipy jelit

Rak jelita grubego rozwija się najczęściej na podłożu polipów jelita i często ma podłoże rodzinne. ...

Test FOB (FOBT) na krew utajoną w kale – co oznacza wynik dodatni, jak wykonać, jaka jest cena?

Test FOB na krew utajoną w kale jest badaniem w kierunku wczesnego wykrycia raka jelita ...

AFP (alfa fetoproteina) – badanie

Alfa fetoproteina to białko płodowe, wytwarzane przez pęcherzyk żółtkowy. Wskazaniem do oznaczenia AFP jest monitorowanie ...

Polipy jelita grubego a rak jelita grubego – czy to nowotwór?

Najczęstszym typem polipów nowotworowych u dorosłych są polipy nowotworowe łagodne. Prawdopodobieństwo przemiany zmiany łagodnej w ...

Dieta a rak jelita grubego

Rak jelita grubego jest drugim wśród najczęściej występujących w Polsce nowotworów – po raku piersi ...

Rak jelita grubego – jakie są pierwsze objawy?

Rak jelita grubego (łac. carcinoma coli et recti) często rozwija się z polipów. Jest często ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon