Ostre zapalenie pęcherzyka żółciowego

Obecność kamieni żółciowych stwierdza się w Polsce u 15–20% osób, 3 do 4 razy częściej u kobiet niż u mężczyzn, a częstość ich występowania rośnie wraz z wiekiem. Kamienie żółciowe powstają z wytrącających się składników żółci, takich jak cholesterol, bilirubina, sole kwasów żółciowych i białka. Za wystąpienie ostrego zapalenia pęcherzyka żółciowego odpowiadają jednak nie tylko kamienie, ale też m.in. ciężkie urazy, zakażenia wirusowe, cukrzyca.

Ostre zapalenie pęcherzyka żółciowego

Ostre zapalenie pęcherzyka żółciowego to nagły stan zapalny rozwijający się najczęściej na tle kamicy pęcherzyka żółciowego. Obecność kamieni żółciowych stwierdza się u około 15–20% osób, 3–4 razy częściej u kobiet i w późniejszym wieku. Kamienie żółciowe powstają z wytrącających się składników żółci, takich jak cholesterol, bilirubina, sole kwasów żółciowych oraz białka. W zależności od przewagi danego składnika mogą mieć barwę żółtą, brunatną, a nawet czarną.

Na powstawanie kamieni wpływ mają czynniki genetyczne, otyłość, przyjmowanie estrogenów, wysokie stężenie trójglicerydów, długotrwałe żywienie pozajelitowe, ale także schorzenia towarzyszące: cukrzyca, mukowiscydoza, choroba Leśniowskiego-Crohna, marskość wątroby.

Kamienie żółciowe – objawy

Kamienie mogą nie dawać żadnych objawów nawet przez wiele lat, ale mogą też być przyczyną nagłych, nawracających ataków tzw. kolki żółciowej. Jest to bardzo silny, ostry ból w prawym i środkowym nadbrzuszu, często promieniujący do łopatki lub ramienia. Powstaje na skutek zatkania przez kamień drogi odpływu żółci, co prowadzi do wzrostu ciśnienia w pęcherzyku żółciowym. Ból pojawia się zwykle po tłustym jedzeniu, ale czasem również bez żadnej przyczyny. Chorzy nie mogą poruszać się ani wykonać głębokiego wdechu. Napad kolki trwa zwykle 5–6 godzin, mogą dołączyć się nudności i wymioty. Cofnięcie się złogu do pęcherzyka żółciowego lub przedostanie do przewodów żółciowych i dwunastnicy powoduje ustąpienie bólu.

Jeżeli ból utrzymuje się dłużej lub jest coraz silniejszy, pojawiają się dreszcze i gorączka, może to sugerować powikłanie w postaci ostrego zapalenia pęcherzyka żółciowego. Ciśnienie w jego wnętrzu narasta, pojawia się niedokrwienie ściany pęcherzyka, dołączają się miejscowe reakcje zapalne i zakażenie bakteryjne, najczęściej spowodowane bakterią Escherichia coli, Streptococcus faecalis lub Klebsiella. Chory jest zwykle w ciężkim stanie ogólnym, stwierdza się przyspieszenie tętna i oddechu, może wystąpić żółtaczka i objawy otrzewnowe związane z porażeniem jelit i zapaleniem otrzewnej. W badaniach laboratoryjnych obserwujemy zwiększoną ilość leukocytów, podwyższone białko CRP i OB, wzrost stężenia bilirubiny, wzrost aktywności enzymów AST, ALT i fosfatazy alkalicznej.

Rozpoznanie zwykle nie jest trudne, a potwierdza je badanie USG jamy brzusznej. Pozwala ono na uwidocznienie ponad 95% złogów o średnicy od 3 mm. Dawniej wykonywane zdjęcie RTG jamy brzusznej obecnie straciło na znaczeniu, tym bardziej że wykrywało tylko 20% tzw. kamieni cieniodajnych, czyli uwapnionych, a pozostałe można było uwidocznić dopiero po zastosowaniu środka kontrastowego.

Ostre zapalenie pęcherzyka żółciowego – inne przyczyny

Znany jest również pewien typ ostrego zapalenia pęcherzyka żółciowego, niezwiązany z obecnością kamienia, a pojawiający się w:

  • przebiegu ciężkich urazów,
  • oparzeniach zabiegów operacyjnych jamy brzusznej i ortopedycznych,
  • cukrzycy,
  • zakażeniach wirusowych, pasożytniczych, bakteryjnych,
  • okresie okołoporodowym.

Mechanizm ich powstawania nie jest dokładnie poznany. Chory z ostrym zapaleniem pęcherzyka żółciowego wymaga pilnej obserwacji, nawadniania, wyrównywania zaburzeń elektrolitowych. Podawane są leki przeciwbólowe i rozkurczowe oraz antybiotyki o szerokim spektrum działania. U około 75% chorych leczenie zachowawcze daje ustąpienie objawów w ciągu kilku dni.

Usunięcie pęcherzyka żółciowego – cholecystektomia

Uważa się, że cholecystektomię należy wykonać w każdym przypadku kamiczego ostrego zapalenia pęcherzyka żółciowego, a z decyzją można zwlekać jedynie u osób starszych, poważnie obciążonych schorzeniami układu krążenia i oddechowego. Usunięcie pęcherzyka żółciowego jest wykonywane metodą klasyczną, a od wielu lat również laparoskopowo. Operacja jest konieczna także wtedy, gdy dojdzie do powikłań, takich jak martwica, ropniak czy perforacja pęcherzyka żółciowego.

Obliczono, że w ciągu pierwszego roku ponowny ostry epizod choroby może powtórzyć się u 25% chorych leczonych zachowawczo, a po 6 latach u 60% chorych.

Ostry stan zapalny może przejść również w zapalenie przewlekłe. Po cholecystektomii zostają upośledzone warunki zagęszczania i magazynowania żółci, a ponadto zawsze istnieje prawdopodobieństwo tworzenia się kamieni w drogach żółciowych. Istotne staje się więc przestrzeganie zaleceń żywieniowych. W diecie należy ograniczyć tłuszcze, a zwiększyć ilość węglowodanów.

Zaleca się 5 posiłków o umiarkowanej objętości. Najlepiej aby potrawy były gotowane, przygotowywane na parze, duszone bez smażenia, pieczone w folii. Nie zaleca się tłustych serów i mięs, tłustych i wędzonych wędlin, podrobów, ostrych przypraw, musztardy, majonezu, masła, smalcu, słoniny, jajecznicy, frytek, placków ziemniaczanych, rosołów, tłustych ryb i konserw rybnych w oleju. Objawy niestrawności może nasilać kapusta, kalafior, cebula, groch, fasola, słodycze, ciasta, napoje gazowane.

Opublikowano: ; aktualizacja: 31.03.2015

Oceń:
4.6


Może cię

Zapalenie jelit

Stan zapalny jelita cienkiego może być wywołany szeregiem różnych przyczyn. Objawy, diagnostyka i leczenie zależne ...

Dieta a rak jelita grubego

Rak jelita grubego jest drugim wśród najczęściej występujących w Polsce nowotworów – po raku piersi ...

Badanie radiologiczne jelita grubego

Badanie radiologiczne jelita grubego polega na wykonaniu zdjęcia rentgenowskiego jamy brzusznej. Badanie to odgrywa bardzo ...

Wideo – Wrzodziejące zapalenie jelita grubego

Wrzodziejące zapalenie jelita grubego jest chorobą z grupy nieswoistych zapaleń jelit. Charakteryzuje się występowaniem zmian ...

Dieta w kamicy żółciowej

Najczęstszą przyczyną przewlekłego zapalenia pęcherzyka żółciowego jest kamica żółciowa. Jej rozwój ma związek z wiekiem ...

Nieswoiste zapalenie jelit – przyczyny, objawy, leczenie NZJ

Nieswoiste zapalenia jelit to przewlekłe stany zapalne jelit. Dotyczą one dwóch najważniejszych jednostek chorobowych, a ...

Rak pęcherzyka żółciowego

Rak pęcherzyka żółciowego (łac. adenocarcinoma vesicae fellae, ang. gallbladder cancer) jest najczęstszy spośród wszystkich nowotworów ...

Badanie proktologiczne (per rectum)

Badanie proktologiczne (badanie per rectum), czyli badanie odbytnicy i odbytu, jest wykonywane przez lekarza jako ...

Usunięcie pęcherzyka żółciowego

Usunięcie pęcherzyka żółciowego (cholecystektomia) to jedna z najczęściej wykonywanych operacji. Obecnie w większości wykonywana laparoskopowo. ...

Rezonans magnetyczny (MRI) układu pokarmowego

Rezonans magnetyczny (MRI) układu pokarmowego jest to jeden ze sposobów obrazowania tego układu. Odznacza się ...

Choroba Leśniowskiego-Crohna – dieta

Dieta w chorobie Leśniowskiego-Crohna jest uzależniona od stanu klinicznego pacjenta. Zupełnie inne zalecenia dietetyczne obowiązują ...

Zapalenie błony naczyniowej a zapalenie jelit

Zapalenie błony naczyniowej może być wynikiem toczącego się w organizmie procesu zapalnego, zlokalizowanego w obrębie ...

Komentarze (0)