Nietolerancja laktozy – testy, przyczyny, objawy, leczenie

Laktoza jest dwucukrem zawartym w produktach mlecznych. Jej trawienie odbywa się dopiero w jelicie cienkim, dzięki obecności odpowiedniego enzymu, jakim jest laktaza. Zaburzenia trawienia laktozy występują u osób w różnym wieku i powodują wiele nieprzyjemnych dolegliwości. Nietolerancja laktozy może mieć związek z występowaniem między innymi choroby Leśniowskiego-Crohna oraz infekcji bakteryjnych i wirusowych.

Przyczyny nietolerancji laktozy

Laktaza – enzym rozkładający laktozę na cukry proste, glukozę i galaktozę obecny jest na powierzchni prawidłowego nabłonka jelita cienkiego. Odpowiednia ilość laktazy warunkuje prawidłowe trawienie produktów mlecznych bogatych w laktozę. Niedobór enzymu lub jego brak może być uwarunkowany genetycznie i jest wtedy nieodwracalny. U dorosłych natomiast częściej wynika z niszczenia nabłonka i kosmków jelitowych przez choroby przewodu pokarmowego. Wtórne przyczyny nietolerancji laktozy u dorosłych to m.in.:

  • choroba Leśniowskiego-Crohna – w jej przebiegu dochodzi do niszczenia całej grubości ściany jelit, a tym samym zmniejsza się ilość prawidłowo działającego nabłonka zawierającego laktazę;
  • infekcje bakteryjne i wirusowe – są spowodowane najczęściej przez rotawirusy i adenowirusy lub bakterie, takie jak Escherichia coli, Salmonella, Shigella, które uszkadzając nabłonek jelita chwilowo upośledzają tolerancję laktozy;
  • enteropatia glutenozależna (celiakia) – prowadzi do niszczenia kosmków jelitowych i jednocześnie zmniejsza powierzchnię nabłonka jelitowego, zawierającego enzym potrzebny do trawienia laktozy;
  • nadmierne stosowanie niektórych leków – najbardziej szkodliwe są niektóre antybiotyki oraz chemioterapeutyki hamujące fizjologiczną regenerację nabłonka jelitowego,
  • alkoholizm – alkohol jako substancja toksyczna niszczy nabłonek jelita.

Wszystkie te przyczyny prowadzą do czasowego lub trwałego uszkodzenia nabłonka jelitowego, a tym samym zmniejszają ilość obecnej w przewodzie pokarmowym laktazy. Na szczęście większość tych chorób można leczyć, co przywraca prawidłową funkcję jelit.

Objawy nietolerancji laktozy u dorosłych

Laktoza jako dwucukier jest substancją gromadzącą wodę w świetle przewodu pokarmowego. Zbyt mała ilość odpowiedniego enzymu rozkładającego laktozę w jelicie cienkim powoduje jej nadmiar w jelicie grubym, co sprzyja powstawaniu przykrych dla chorego dolegliwości. Najbardziej nieprzyjemne dla osoby z nietolerancją laktozy są:

Objawy występują w różnym czasie po spożyciu produktów mlecznych. Nie pojawiają się jednak po takich pokarmach, jak kefiry, jogurty, zsiadłe mleko. Laktoza jest rozkładana dzięki aktywności bakterii mlekowych zawartych w tych produktach.

Nietolerancja laktozy – testy i badania

Do postawienia diagnozy nietolerancji laktozy konieczna jest wizyta u lekarza. Wcześniej możemy jedynie pośrednio wnioskować o problemie, jeśli po odstawieniu produktów zawierających laktozę złagodzimy objawy choroby. Dieta eliminacyjna jest jedną z metod nieinwazyjnego stwierdzenia niedoboru laktazy. W celu faktycznego postawienia rozpoznania lekarz może zlecić:

  • wodorowy test oddechowy – duża ilość niestrawionej laktozy ulega fermentacji w jelicie grubym z wytworzeniem dużej ilości wodoru, który trafia do krwiobiegu i jest usuwany przez drogi oddechowe; w oddechowym teście wodorowym pacjent pije płyn z dużą ilością laktozy, a następnie dokonuje się pomiaru stężenia wodoru w wydychanym przez niego powietrzu; przekroczenie dopuszczalnej normy potwierdza nietolerancję laktozy;
  • badanie pH stolca – nietrawione węglowodany zakwaszają stolec; określenie odczynu pobranej próbki kału pomaga zatem ustalić, czy nabłonek jelitowy prawidłowo rozkłada cukry; nie jest jednak możliwe określenie tą metodą jakie cukry nie ulegają trawieniu;
  • badanie wycinka jelita cienkiego – najbardziej skuteczną, ale jednak inwazyjną metodą jest badanie endoskopowe z pobraniem niewielkiego fragmentu jelita cienkiego i badanie go pod kątem zawartości laktazy.

Leczenie nietolerancji laktozy

Leczenie przypadków wtórnej nietolerancji laktozy u dorosłych, której przyczyną jest uszkodzenie nabłonka jelitowego w przebiegu chorób lub spożycie substancji toksycznych, polega głównie na eliminacji schorzenia podstawowego. Po wyzdrowieniu nabłonek jelita w bardzo krótkim czasie ulega regeneracji, a osoby takie jedynie przez pewien czas powinny zrezygnować z przyjmowania produktów zawierających laktozę.

Inaczej jest w przypadku pierwotnego braku laktazy w rąbku szczoteczkowym kosmków jelitowych. W takiej sytuacji dieta eliminacyjna jest konieczna przez całe życie. Chory powinien wtedy zrezygnować na stałe z produktów mlecznych oraz innych pokarmów zawierających laktozę (niektóre produkty zbożowe, produkty instant i margaryna).

Na rynku dostępne są także suplementy zawierające gotowy brakujący enzym trawiący laktozę. Laktaza w tabletkach pomaga w trawieniu pokarmów mlecznych i należy ją stosować przed posiłkiem zawierającym mleko i jego przetwory.

W przypadku nietolerancji laktozy u dorosłych chorzy powinni pozostawać pod kontrolą lekarską, gdyż mniejsze spożywanie białka i wapnia z powodu choroby może prowadzić do przykrych następstw pod postacią osteoporozy.

Różnicowanie nietolerancji laktozy

Objawy nietolerancji laktozy u dorosłych mogą współistnieć z innymi chorobami lub je naśladować. Do chorób, które należy wykluczyć, należą:

  • choroba nowotworowa przewodu pokarmowego – nawracające biegunki, utrata masy ciała, ból brzucha i osłabienie mogą sugerować proces rozrostowy jelita cienkiego lub grubego; jest to choroba, która wymaga wykluczenia w pierwszej kolejności;
  • enteropatia glutenozależna – nietolerancja glutenu (białka zawartego w zbożach – życie, jęczmieniu i pszenicy) powodując uszkodzenie nabłonka jelitowego, wywołuje podobne objawy jak nietolerancja laktozy, a niekiedy jej towarzyszy;
  • choroba zapalna jelit – choroba Leśniowskiego-Crohna jest przyczyną wielu nieprzyjemnych objawów, w tym także biegunki i bólów brzucha;
  • zaburzenia hormonalne – nadczynność tarczycy przyspieszająca metabolizm powoduje szybszą motorykę przewodu pokarmowego i skutkuje wystąpieniem biegunki, do której dołącza się także ubytek masy ciała;
  • zespół jelita drażliwego (IBS) – mechanizm tej choroby nie jest do końca poznany, wiadomo jednak, że powoduje różne dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego, w tym biegunki, wzdęcia i ból brzucha;
  • przewlekła niewydolność trzustki – brak enzymów trzustkowych, uczestniczących w trawieniu tłuszczów powoduje dużą zawartość lipidów w kale, których obecność wywołuje z kolei tzw. biegunkę tłuszczową.

W związku z dużą ilością chorób przypominających nietolerancję laktozy, wszelkie niepokojące objawy (a szczególnie nawracające biegunki) należy konsultować z lekarzem pierwszego kontaktu. Lekarz po dokładnym wywiadzie i zbadaniu chorego oceni możliwość wystąpienia poważnych chorób oraz zleci odpowiednie badania.

Bibliografia

  1. B. Misselwitz, D. Pohl, H. Frühauf, M. Fried, S. Vavricka, M Fox, Lactose malabsorption and intolerance: pathogenesis, diagnosis and treatment, United European Gastroenterol J. 2013 Jun; 1(3): 151–159.
  2. Rejane Mattar, Daniel Ferraz de Campos Mazo, and Flair José Carrilho, Lactose intolerance: diagnosis, genetic, and clinical factors, Clin Exp Gastroenterol. 2012; 5: 113–121.
  3. M. Kaczmarski, E. Korotkiewicz-Kaczmarska, Alergia i nietolerancja pokarmowa – mleko i inne pokarmy, wyd. Help-Med s.c., Kraków 2013.
Opublikowano: ; aktualizacja: 16.04.2019

Oceń:
4.5


Może cię

FoodScan (Food screen) – test na alergię i nietolerancję pokarmową

Dawniej metodą diagnostyki nietolerancji czy alergii pokarmowych były testy skórne oraz oznaczanie przeciwciał w klasie ...

Dieta a rak jelita grubego

Rak jelita grubego jest drugim wśród najczęściej występujących w Polsce nowotworów – po raku piersi ...

Jak mieszkać bez alergenów?

Liczba alergików wzrasta, zwłaszcza w miastach, mimo że tam alergenów jest mniej. Połączenie ich ze ...

Dieta bez laktozy – co jeść przy nietolerancji laktozy?

Dieta bez laktozy to główna metoda leczenia symptomów nadwrażliwości na ten składnik. Objawy nietolerancji laktozy, ...

Testy na nietolerancje pokarmowe – testy skórne i z krwi – kiedy wykonać, jak odczytać wyniki?

Alergie pokarmowe, przez pacjentów często mylone z nietolerancjami pokarmowymi, diagnozowane są coraz częściej, również wśród ...

Zapalenie jelit

Stan zapalny jelita cienkiego może być wywołany szeregiem różnych przyczyn. Objawy, diagnostyka i leczenie zależne ...

Dieta w chorobie Leśniowskiego-Crohna – wytyczne, produkty zalecane i przeciwwskazane w okresie zaotrzenia i remisji

W chorobie Leśniowskiego-Crohna dieta pełni rolę leczniczą i zapobiega nasilaniu objawów. Przestrzeganie zaleceń żywieniowych może ...

Wideo – Wrzodziejące zapalenie jelita grubego

Wrzodziejące zapalenie jelita grubego jest chorobą z grupy nieswoistych zapaleń jelit. Charakteryzuje się występowaniem zmian ...

Alergia pokarmowa – objawy, leczenie i zapobieganie alergii pokarowej u dzieci i dorosłych

Alergia pokarmowa to powszechna dolegliwość polegająca na nadwrażliwości organizmu na określone składniki pożywienia. Najczęściej diagnozowane ...

Ostre zapalenie pęcherzyka żółciowego

Obecność kamieni żółciowych stwierdza się w Polsce u 15–20% osób, 3 do 4 razy częściej ...

Alergie pokarmowe u dorosłych

Alergia pokarmowa zaliczana jest do grupy chorób alergicznych, które często występują w populacji dziecięcej, ale ...

Alergie pokarmowe u dzieci

Alergie pokarmowe występują najczęściej u niemowląt. Objawy alergii na pokarm są bardzo zróżnicowane i dotyczą ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon