Kwashiorkor – przyczyny, objawy, leczenie niedożywienia białkowego

Kwashiorkor to rodzaj ciężkiego niedożywienia dotyczącego głównie ubogiej ludności z ograniczonym dostępem do racji żywnościowych. Przyczyną jest przede wszystkim niedobór białka w diecie, stąd określenie niedożywienie białkowe. Jego objawy to: masywne obrzęki, osłabienie, apatia. Choroba zaburza pracę wątroby, nerek i innych narządów, może prowadzić do zaburzenia rozwoju dzieci. W leczeniu dąży się do wyrównania niedoborów składników żywieniowych.

Co to jest kwashiorkor – niedobór białka?

Kwashiorkor to rodzaj niedożywienia organizmu. Inaczej nazywany jest niedożywieniem białkowym lub niedożywieniem złośliwym. Marasmus (niedożywienie białkowo-kaloryczne) i kwashiorkor (głównie niedobór białka w diecie) spotykane są w krajach, gdzie problem głodu jest powszechnym zjawiskiem.

Niedobory żywieniowe dotyczą głównie dzieci i prowadzą do upośledzenia ich rozwoju fizycznego i psychicznego. W skrajnych przypadkach, nieleczone niedożywienie może doprowadzić do śmierci.

Po raz pierwszy nazwę kwashiorkor zastosowała dr Cicely Williams w 1933 roku. Słowo to pochodzi z języka ghańskiego plemienia Ga i oznacza dziecko odstawione od piersi po urodzeniu się młodszego rodzeństwa. Kobiece mleko, bogate w wiele składników odżywczych, w tym w proteiny, jest potrzebne do prawidłowego rozwoju dziecka.

W populacjach o wysokim ryzyku niedożywienie białkowe może rozwinąć się po odstawieniu od piersi i wprowadzeniu diety ubogiej w białko.

Przyczyny niedożywienia typu kwashiorkor

Podstawową przyczyną kwashiorkoru jest niedostateczna ilość pełnowartościowego białka w diecie. Po odstawieniu niemowlaka od piersi matki, dziecko zmienia rodzaj spożywanych pokarmów. Kobiece mleko, które jest źródłem protein, zostaje zastąpione dietą bogatowęglowodanową.

Zmiana ta zachodzi często za wcześnie, podczas gdy w okresie niemowlęcym białko pełni kluczową rolę w prawidłowym rozwoju dziecka. Ponadto wśród ubogich społeczeństw często na problem głodu i niedożywienia nakładają się pasożytnicze choroby układu pokarmowego, które wzmagają objawy niedożywienia.

Przyczyną kwashiorkoru nie zawsze jest jednak zła sytuacja socjoekonomiczna i ograniczony dostęp do pożywienia. Choroba może rozwinąć się również u osób długotrwale głodzonych, stosujących bardzo restrykcyjne diety, cierpiących na schorzenia układu pokarmowego (np. zespół złego wchłaniania), zaawansowaną chorobę nowotworową, marskość wątroby lub inne przewlekłe choroby.

Jak wygląda niedożywienie białkowe?

Objawy choroby kwashiorkor rozwijają się na skutek przewlekłego niedoboru pełnowartościowego białka. Takim terminem określamy substancje zawierające aminokwasy egzogenne w odpowiednich proporcjach. Pełnowartościowe białka to głównie białka pochodzenia zwierzęcego (mięso, ryby, mleko, sery), jak i niektóre białka roślinne (np. zawarte w nasionach roślin strączkowych).

Kwashiorkor rozwija się stosunkowo szybko. Stan chorego pogarsza się gwałtownie. Choroba prowadzi do obniżenia stężenia białka i albumin w surowicy krwi. W wyniku hipoalbuminemii dochodzi do zachwiania równowagi ciśnienia onkotycznego w naczyniach krwionośnych.

Skutkiem tego są powstające obrzęki, m.in. twarzy, wokół kostek, jak i charakterystyczne opuchnięcie brzucha, manifestujące się znacznym powiększeniem jego obwodu (charakterystyczny duży i wypukły brzuszek dziecka). Zdarza się, że w wyniku nagromadzenia wody w organizmie, pomimo postępującego wychudzenia, masa ciała chorego wzrasta. Obserwowana pozorna nadwaga może czasami zniekształcić diagnozę.

Kwashiorkor – objawy choroby z niedożywienia

Kwashiorkor objawia się także znacznym osłabieniem, przewlekłym zmęczeniem, trudnościami z koncentracją i zachowaniem uwagi, apatią. Choroba zaburza funkcjonowanie wątroby, nerek, trzustki. Ponadto dochodzi do zaniku masy mięśniowej i tkanki tłuszczowej.

Wśród pozostałych objawów wymienia się:

  • ginekomastię,
  • wypadanie włosów (włosy suche i łamliwe),
  • wysypkę na skórze, zmiany pigmentacji skóry,
  • zapalenie jamy ustnej,
  • biegunki,
  • podatność na infekcje.

W chorobie miejsce ma także zahamowanie wzrostu oraz ogólnego rozwoju dziecka.

Kwashiorkor – leczenie niedożywienia złośliwego

Przed postawieniem diagnozy zaleca się ocenę stanu odżywienia pacjenta. Szczególnie ważny jest pomiar indeksu masy ciała (BMI) i jego ocena. Ponadto konieczne jest zrobienie badań krwi (morfologia, kreatynina, stężenie albumin w surowicy) i badania ogólnego moczu.

Nieleczony kwashiorkor prowadzi do ciężkiego niedożywienia, a nawet śmierci. W leczeniu choroby szczególnie ważne jest powolne wyrównywanie niedoborów białkowych. Brakujące składniki odżywcze stopniowo wprowadza się do diety pacjenta. Nie wolno również zapominać o odpowiednim nawodnieniu chorego i suplementacji witamin i składników mineralnych. Im wcześniejsze rozpoznanie choroby i wdrożenie leczenia, tym lepsze rokowanie dla pacjenta.

Niestety często, pomimo pełnego uzupełnienia niedoborów żywieniowych, dzieci z kwashiorkorem nie są w stanie osiągnąć prawidłowego wzrostu i rozwoju. Późniejsze wdrożenie leczenia, jak i liczne choroby współistniejące (zapalenie płuc, choroby pasożytnicze, malaria) pogarszają rokowanie. U takich pacjentów może dojść do trwałej niepełnosprawności intelektualnej, fizycznej, psychicznej, a nawet do śmierci.

Bibliografia:

  • https://dieta.mp.pl/niedozywienie/110018,niedozywienie-i-ocena-stanu-odzywienia-pacjenta
  • Guzek W., Patofizjologia człowieka w zarysie. Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2015.
Opublikowano: ; aktualizacja: 30.04.2018

Oceń:
4.7


Może cię

Zaburzenia trawienia

Zaburzenia trawienia są jedną z najbardziej dokuczliwych, a zarazem najczęstszych dolegliwości występujących w podobnym stopniu ...

Zaburzenia perystaltyki jelit

Zaburzenia motoryki przewodu pokarmowego są bardzo powszechnym problemem, dotykającym pacjentów w różnym wieku. Zarówno przyśpieszona, ...

Pieczenie języka i szczypanie języka – jakie są przyczyny?

Uczucie pieczenia języka to objaw nieswoisty, który może towarzyszyć wielu różnym jednostkom chorobowym. Przyczynami pieczenia ...

Silny, ostry, częsty i przewlekły ból brzucha – jakie przyczyny są najczęstsze?

Stwierdzenie przyczyny bólu brzucha bywa trudne diagnostycznie. Ból w okolicy brzucha często promieniuje i może ...

Jak leczyć refluks żołądkowy?

Refluks żołądka w terminologii medycznej określa się jako refluks żołądkowo-przełykowy. Daje uczucie pieczenia za mostkiem ...

Leczenie wątroby

Wątroba jest narządem, od którego zależy dobrostan całego organizmu. W razie jakichkolwiek problemów z wątrobą ...

Ból w prawym podbrzuszu – jakie są przyczyny bólu z prawej strony podbrzusza?

Ból brzucha po prawej stronie może występować jako objaw niegroźnych schorzeń, ale bywa też manifestacją ...

Mdłości

Mdłości, częsty objaw, na który skarżą się pacjenci, w języku medycznym określany jest jako nudności. ...

Kacheksja – przyczyny, objawy, leczenie zespołu wycieńczenia organizmu (charłactwa)

Kacheksja, czyli zespół wyniszczenia organizmu, to choroba metaboliczna związana z głębokim niedożywieniem białkowo-energetycznym. Objawy charłactwa ...

Nieszczelne jelita – przyczyny, objawy, badania, leczenie, dieta

Nieszczelne jelita (ang. leaky gut syndrome, LGS) to dolegliwość spowodowana m.in. przewlekłym i silnym stresem ...

Odbijanie

Odbijanie to wydostawanie się nadmiaru powietrza (nagromadzonego m.in. w trakcie jedzenia czy picia) z żołądka ...

Rak żołądka a dieta

Wśród wielu pacjentów istnieje silne przekonanie o tym, że określony rodzaj diety może powodować raka ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon