Ileostomia – pielęgnacja, dieta, powikłania

Ileostomia to wytworzone – na drodze zabiegu operacyjnego – połączenie jelita cienkiego ze skórą. Wykonuje się ją m.in. u niektórych chorych na chorobę Leśniowskiego-Crohna czy wrzodziejące zapalenie jelita grubego, a czasami także i z powodu chorób nowotworowych przewodu pokarmowego. Czy wytworzenie ileostomii często prowadzi do powikłań? Czy pacjent, u którego wykonano ileostomię, musi stosować jakąś szczególną dietę?

Ileostomia – co to jest, jakie są wskazania?

Stomią nazywa się wytworzenie połączenia pomiędzy światłem jakiegoś narządu wewnętrznego a skórą. Wyróżnia się różne rodzaje stomii – spotykana jest bowiem zarówno kolostomia (połączenie światła jelita grubego ze skórą), jak i ileostomia (czyli wytworzenie połączenia pomiędzy jelitem cienkim a skórą). Ileostomia zwykle umiejscowiona jest poniżej pępka, po prawej stronie jamy brzusznej. Komunikujący się ze światem zewnętrznym fragment jelita cienkiego (może nim być jelito kręte) w trakcie operacji zostaje przyszyty do skóry, co zapewnia wytworzenie trwałego połączenia przewodu pokarmowego z powierzchnią ciała.

Ileostomia wytwarzana jest zwykle w trakcie operacji, podczas której dokonywane są typowo jeszcze inne ingerencje chirurgiczne. Połączenie światła jelita cienkiego ze skórą wykonuje się po to, aby pacjent był w stanie – poprzez worki ileostomijne – wydalać strawione pokarmy. Zabieg wykonania ileostomii może więc być przeprowadzony np. w sytuacji, gdy u pacjenta zaistnieje konieczność usunięcia jelita grubego wraz odbytnicą oraz odbytem. Tak bywa m.in. u chorych na zapalne schorzenia jelit, takie jak choroba Leśniowskiego-Crohna czy wrzodziejące zapalenie jelita grubego.

Stomia a inne choroby układu pokarmowego

Stomia może być wykonana również u osób, które zmagają się z następującymi schorzeniami:

  • polipowatość rodzinna (w tym przypadku resekcja jelita grubego wykonywana jest typowo przed rozwinięciem się u pacjenta nowotworu tej części przewodu pokarmowego),
  • nowotwory przewodu pokarmowego (np. nowotwory odbytnicy, ale i rzadkie nowotwory jelita cienkiego),
  • choroba Hirschsprunga,
  • wady wrodzone jelita grubego.

Wykonywana jest ponadto w stanach po urazie jamy brzusznej, w których doszło do uszkodzenia jelit.

Ileostomia – rodzaje

Zasadniczo wyróżnia się dwa rodzaje ileostomii – są nimi ileostomia czasowa oraz ileostomia stała. Pierwsza z wymienionych pozostaje u pacjenta tylko przez pewien czas, który jest niezbędny do wygojenia zoperowanych innych części przewodu pokarmowego. Gdy to nastąpi, dojść może do odtworzenia ciągłości przewodu pokarmowego i przywrócenia pacjentowi możliwości oddawania stolca przez odbyt. Ileostomia stała wykonywana jest z kolei wtedy, gdy u chorego usuwane są np. wszystkie położone za jelitem cienkim części przewodu pokarmowego, czyli zarówno jelito grube, jak i odbytnica oraz odbyt.

Specyficznym rodzajem ileostomii jest ileostomia dwulufowa (określana także jako ileostomia pętlowa). Jest ona typem ileostomii tymczasowej i jej wytworzenie polega na tym, że wynicowana na powierzchnię ciała pętla jelita cienkiego jest później nacinana, czego skutkiem są ostatecznie dwa otwory stomijne. Ileostomię dwulufową wykonuje się m.in. wtedy, gdy u pacjenta zaszła konieczność usunięcia fragmentu jelita z powodu jego zapalenia czy niedrożności. Po tym, gdy zoperowane tkanki ulegną wygojeniu, stomia może zostać zlikwidowana, a ciągłość przewodu pokarmowego przywrócona.

Ileostomia – dieta, żywienie

Pacjenci, u których zajdzie konieczność wykonania stomii mają zwykle bardzo wiele obaw. Zastanawiają się, czy będą mogli podejmować kontakty płciowe – owszem, jest to możliwe. Młode kobiety, które chciałyby zajść w ciążę, zastanawiają się, czy posiadając worek ileostomijny będą jeszcze mogły zostać matkami. Tutaj również odpowiedź jest twierdząca – kobieta posiadająca stomię może zajść w ciążę. Najwięcej troski wśród osób, które mają stomię, wzbudza jednak inny aspekt – dieta.

Zdecydowanie istotne jest żywienie osób, u których wytworzona została ileostomia. Worki, ich wymienianie, a także sama stomia – wszystkie te aspekty są na tyle ważne, że pacjent z ileostomią powinien zwracać szczególną uwagę na to, co je. Oczywiście, osoby mające ileostomię muszą pilnować diety, aczkolwiek ograniczeń jest zdecydowanie mniej niż można przypuszczać.

Największy rygor związany jest z pierwszymi dnami po operacji – wtedy pacjentowi pozwala się na spożywanie wyłącznie płynów, później jego dieta jest rozszerzana o pokarmy półpłynne, aż w końcu – powoli – można wdrażać posiłki o stałej konsystencji.

Ogólne zalecenie dietetyczne dla wszystkich pacjentów ze stomią jest jedno – najkorzystniejsze jest spożywanie kilku (5–6) mniejszych objętościowo posiłków, niż mniejszej liczby obfitych posiłków. Chorym zwraca się także uwagę na to, że przy braku jelita grubego (części przewodu pokarmowego, w której zachodzi wchłanianie wody), są znacznie bardziej podatni na odwodnienie. Z tego powodu pacjenci muszą szczególnie dbać o nawodnienie organizmu – 2 litry płynów na dobę to absolutne minimum.

Pacjentom mającym ileostomię zwraca się również uwagę na to, aby czujnie obserwowali swój organizm. Chorzy ze stomią różnie reagują na takie same pokarmy – u jednych zjedzenie np. jabłek nie prowadzi do żadnych problemów, u innych zaś skutkuje wystąpieniem zaparć (są one zdecydowanie niewskazane u chorych ze stomią). Dlatego widząc, że dany produkt nie służy, chory ze stomią powinien go wyeliminować ze swojej diety.

Ileostomia – pielęgnacja – jak dbać?

Tak jak po dowolnym innym zabiegu, tak i po wykonaniu ileostomii pojawiać się mogą pewne powikłania. Najczęściej dotyczą one miejsca otaczającego ileostomię, dlatego też dużą uwagę pacjentów zwraca się na kwestię pielęgnacji skóry wokół stomii. W miejscu tym dochodzi do wydostawania się wydalin, które zawierają m.in. enzymy trzustkowe – istnieje więc ryzyko, że będą one wywoływały nie tylko podrażnienia, ale i nadżerki skóry wokół stomii.

Aby ograniczyć ryzyko ich wystąpienia, konieczne jest regularne oczyszczanie skóry w miejscu stomii. Pielęgnacja to także dobieranie odpowiednich worków stomijnych. Gdy są one niewłaściwe dobrane czy nieprawidłowo umocowane, ryzyko, że treść kałowa będzie się przedostawała i drażniła skórę jest znacząco zwiększone.

Jakie mogą być powikłania ileostomii?

Powikłania stomii jelitowych najczęściej dotyczą skóry, możliwe jest jednak wystąpienie także innych problemów u osoby, u której wytworzona została stomia jelitowa.

Powikłania chirurgiczne (bo o nich tutaj mowa) obejmować mogą m.in.:

  • niedokrwienie stomii,
  • martwicę stomii,
  • zakażenie okolicy okołostomijnej.

Zdarza się także – szczególnie, gdy brzegi stomii zostaną niedostatecznie zespolone ze skórą pacjenta – występowanie problemu, jakim jest wypadanie stomii.

Bibliografia

  • Pine J., Stevenson L., Ileostomy and colostomy. Surgery, 2014, 32, 4: 212–217.
  • https://www.ostomy.org/wp-content/uploads/2018/03/IleostomyGuide.pdf
  • https://www.healthline.com/health/ileostomy
Opublikowano: ; aktualizacja: 23.10.2018

Oceń:
4.5


Może cię

Wideo – Wrzodziejące zapalenie jelita grubego

Wrzodziejące zapalenie jelita grubego jest chorobą z grupy nieswoistych zapaleń jelit. Charakteryzuje się występowaniem zmian ...

Pentasa (Ulotka) 500 mg, tabletki o przedłużonym uwalnianiu

Pentasa (tabletki, granulat) - Mesalazinum - zastosowanie i działanie lecznicze

Badanie proktologiczne (per rectum)

Badanie proktologiczne (badanie per rectum), czyli badanie odbytnicy i odbytu, jest wykonywane przez lekarza jako ...

Enteropatyczne zapalenie stawów

Enteropatyczne zapalenie stawów jest schorzeniem, które występuje w przebiegu tzw. nieswoistych chorób zapalnych jelit – ...

Co to jest leczenie biologiczne?

Leczenie biologiczne to jedna z najnowszych metod terapeutycznych, która zrewolucjonizowała współczesną medycynę. Stanowi alternatywę dla ...

Nieswoiste zapalenie jelit – przyczyny, objawy, leczenie NZJ

Nieswoiste zapalenia jelit to przewlekłe stany zapalne jelit. Dotyczą one dwóch najważniejszych jednostek chorobowych, a ...

Leki na nieswoiste zapalenie jelit

Do nieswoistych zapaleń jelit należą dwie duże jednostki chorobowe – choroba Leśniowskiego-Crohna oraz wrzodziejące zapalenie ...

Kalprotektyna w kale – norma, wyniki, interpretacja

Kalprotektyna to białko, które jest biomarkerem. Stężenie kalprotektyny wzrasta w przypadku wystąpienia stanów zapalnych przewodu ...

Leczenie nieswoistych zapaleń jelit

Nieswoiste zapalenia jelit to grupa chorób o dotychczas niewyjaśnionej etiologii, do których zalicza się wrzodziejące ...

Które choroby jelit mogą być przyczyną bólu brzucha i podbrzusza?

Częstą przyczyną bólu brzucha i bólu w podbrzuszu są choroby jelit. Ból brzucha często pojawia ...

Zapalenie błony naczyniowej a zapalenie jelit

Zapalenie błony naczyniowej może być wynikiem toczącego się w organizmie procesu zapalnego, zlokalizowanego w obrębie ...

Leki biologiczne a zapalenie jelit

Leki biologiczne są nowoczesną metodą leczenia nieswoistych zapaleń jelit. Leki biologiczne uzyskano stosując metody oparte ...

Komentarze (0)