Choroby trzustki

Trzustka (łac. pancreas) to niezbyt duży, ale niezwykle ważny dla prawidłowego funkcjonowania organizmu narząd znajdujący się w górnej lewej części brzucha. Określa się ją jako narząd zewnątrz- i wewnątrzwydzielniczy, ponieważ wytwarza wiele różnych substancji, zarówno do przewodu pokarmowego, jak i do układu krążenia. Do chorób tego narządu zalicza się m.in. ostre i przewlekłe zapalenie trzustki oraz mukowiscydozę.

Funkcja trzustki

Część wewnątrzwydzielnicza stanowi 1–2% masy trzustki i zbudowana jest z tzw. wysp Langerhansa wytwarzających głównie insulinę, glukagon, somatostatynę i polipeptyd trzustkowy. Pozostała część narządu ma budowę zrazikową, na którą składają się pęcherzyki wydzielające sok trzustkowy. Trzustka jest w stanie wyprodukować od 1 do 4 litrów soku na dobę, w zależności od ilości spożytych pokarmów. Zawiera on:

  • enzymy trawiące białka – trypsynę, chymotrypsynę, elastazę,
  • enzymy trawiące tłuszcze – lipazę trzustkową, fosfolipazę, esterazy,
  • enzymy trawiące węglowodany – amylazę trzustkową,
  • chlorki, wodorowęglany, sód, potas, wapń i dużą ilość wody.

Regulacja czynności zewnątrzwydzielniczej jest dość złożonym mechanizmem, w którym uczestniczy przywspółczulny układ nerwowy, kwasy żołądkowe i kwasy żółciowe, pokarmy i hormony dwunastnicy: sekretyna i pankreozymina.

Istotną rolę odgrywa również zachowanie swobodnego odpływu soku trzustkowego do dwunastnicy przez wspólne ujście z przewodem żółciowym na brodawce Vatera.

Większość enzymów jest wydzielana w postaci nieczynnej jako proenzymy, co zabezpiecza trzustkę przed samostrawieniem. Ich aktywacja odbywa się dopiero w świetle jelita pod wpływem enterokinazy wydzielanej przez błonę śluzową dwunastnicy.

Trzustka jest narządem trudnym pod względem diagnostycznym ze względu na swoje głębokie, pozaotrzewnowe położenie w jamie brzusznej. W badaniach obrazowych często jest mało widoczna, przesłonięta przez dwunastnicę, śledzionę czy jelita. Również laboratoryjne objawy zaburzeń trawienia pojawiają się dopiero wtedy, gdy czynność trzustki zostanie ograniczona w ponad 75%, a według niektórych autorów nawet 90%.

Przyczyny chorób trzustki

Do czynników, które najczęściej powodują choroby trzustki, należą:

  • choroby dróg żółciowych, kamica, zwężenie brodawki Vatera,
  • nadużywanie alkoholu,
  • palenie tytoniu,
  • leki (m.in. moczopędne, cytostatyki, estrogeny, steroidy, antybiotyki, leki przeciwwirusowe, przeciwpadaczkowe, niesteroidowe leki przeciwzapalne).

Nieco rzadziej przyczyną chorób trzustki są:

  • zmiany w dwunastnicy: uchyłki, owrzodzenia,
  • urazy i zabiegi w obrębie jamy brzusznej, powikłania po badaniach diagnostycznych,
  • zaburzenia przemiany materii: wysokie stężenie trójglicerydów, wysoki poziom wapnia (np. w nadczynności przytarczyc),
  • zakażenia, szczególnie wirusowe (świnka, AIDS, zapalenie wątroby) lub pasożytnicze (glistnica),

W 10–20% przypadków nie udaje się ustalić przyczyny choroby trzustki.

Ostre zapalenie trzustki

Chorobą trzustki, która może wystąpić nagle, jest ostre zapalenie trzustki objawiające się silnymi bólami brzucha, nudnościami i wymiotami. Często dołącza się gorączka, żółtaczka, płyn w opłucnej, objawy porażenia jelit, a nawet objawy wstrząsu. W tym stanie chory wymaga hospitalizacji, a niekiedy leczenia endoskopowego lub chirurgicznego.

W 70–80% ostre zapalenie trzustki przebiega w postaci obrzękowej. Chory poddawany jest stałemu monitorowaniu układu krążenia, ciśnienia krwi, stężenia lipazy, amylazy, glukozy, wapnia, leukocytozy.

Rozpoznanie ułatwiają badania obrazowe: USG jamy brzusznej, tomografia komputerowa, endoskopowa cholangiopankreatografia. Na ich podstawie można również wyciągnąć pewne wnioski co do rokowania.

Wyrównywane są zaburzenia wodne i elektrolitowe. Konieczna jest głodówka.

Jeżeli przyczyną tej choroby trzustki są kamienie w przewodzie żółciowym, endoskopowo nacina się brodawkę Vatera i udrażnia zatkane ujście.

W 20–30% ostre zapalenie trzustki przebiega z częściową lub całkowitą martwicą, co niestety wiąże się z wysoką śmiertelnością.

Poważne mogą być również powikłania ostrego zapalenia trzustki (szczególnie przy powtarzających się epizodach), takie jak krwotoki trzustkowe, tworzenie się torbieli, ropni, przetok do otrzewnej, zakażeń, rozwój posocznicy.

Przewlekłe zapalenie trzustki

Nieco inaczej przebiega postać przewlekłego zapalenia trzustki, chociaż i ona w 80% jest spowodowana nadużywaniem alkoholu. Objawy nie są tak burzliwe, bóle o mniejszym natężeniu pojawiają się zwykle po błędzie dietetycznym lub po alkoholu, są opasujące, mogą promieniować do pleców. Pojawiają się nudności, wymioty, zaburzenia dyspeptyczne. Choroba ma charakter postępujący, prowadzi do nieodwracalnych zmian zanikowych i włóknienia, a w efekcie do zespołu złego wchłaniania ze spadkiem masy ciała, wyniszczeniem, tłuszczowymi biegunkami, czasem z nawracającą żółtaczką. Może rozwinąć się cukrzyca. W tej postaci również mogą powstawać torbiele, ropnie, przetoki, zakrzepy żyły śledzionowej.

Bardzo podobne objawy sugerujące przewlekłe zapalenie trzustki daje niestety również rak trzustki. Chorzy często zbyt długo zwlekają ze zgłoszeniem się do lekarza, co przy trudnościach w rozpoznawaniu i małych możliwościach leczniczych znacznie pogarsza i tak już złe rokowanie.

Inne schorzenia trzustki

Do rzadszych chorób trzustki należy mukowiscydoza, choroba genetycznie uwarunkowana, polegająca na torbielowatym zwłóknieniu trzustki z zanikiem miąższu i współistnieniu przewlekłych zmian zapalnych w oskrzelach, prowadzących do rozedmy i rozstrzeni oskrzeli.

W trzustce mogą powstawać również guzy hormonalnie czynne, które w niekontrolowany sposób wydzielają daną substancję i w zależności od jej rodzaju nazwane są np. insulinoma, gastrinoma, glukagonoma czy somatostatinoma. Nastręczają one wielu trudności diagnostycznych, a czasem ich wykrycie jest wręcz niemożliwe.

Z trzustką związane jest również występowanie cukrzycy, chociaż ze względu na szereg innych zaburzeń traktowana jest ona jako odrębna choroba metaboliczna.

Chcąc przynajmniej częściowo zmniejszyć ryzyko wystąpienia tych naprawdę groźnych i źle rokujących chorób, powinniśmy wystrzegać się alkoholu, zaniechać palenia tytoniu (które odpowiada za 1/3 wszystkich przypadków raka trzustki), a także zmienić nawyki żywieniowe, ograniczyć ilość spożywanego tłuszczu i mięsa, a zwiększyć ilość warzyw i owoców.

Opublikowano: ; aktualizacja: 25.03.2015

Oceń:
4.7


Może cię

Ból trzustki – kiedy, gdzie jest i jak boli trzustka?

Ból trzustki to ból zlokalizowany w nadbrzuszu. Jest on powszechnie występującym objawem, który często niepokoi ...

Badanie poziomu lipazy trzustkowej

Badanie poziomu lipazy w surowicy zalecane jest w przypadku podejrzenia m.in. ostrego lub przewlekłego zapalenia ...

Przyczyny ostrego zapalenia trzustki, objawy, leczenie i powikłania

Ostre zapalenie trzustki (OZT) to ostry stan zapalny trzustki spowodowany przedwczesną aktywacją proenzymów trzustkowych, prowadzący ...

Wideo – Przewlekłe zapalenie trzustki

Przewlekłe zapalenie trzustki, czyli, tzw. PZT jest to przewlekły, długotrwały proces uszkadzający nieodwracalnie miąższ trzustki, ...

Dieta w chorobach trzustki

Najczęstszymi chorobami trzustki występującymi u osób dorosłych jest ostre zapalenie trzuski, przewlekłe zapalnie trzustki, rak ...

Niewydolność trzustki

Niewydolność trzustki wiąże się z ograniczonymi możliwościami wydzielniczymi tego narządu. Trzustka zapewnia odpowiednią gospodarkę węglowodanową ...

Wideo – Ostre zapalenie trzustki

Ostre zapalenie trzustki jest chorobą powodującą uszkodzenia pęcherzyków tworzących tkankę trzustkową i w konsekwencji zachwiania ...

Zapalenie trzustki

Zapalenie trzustki (łac. pancreatitis), czyli stan zapalny narządu wydzielającego enzymy trawienne i hormony niezbędne do ...

Amylaza w moczu podwyższona – norma, wyniki i cena badania alfa-amylazy trzustkowej w moczu?

Badanie amylazy w moczu wykonywane jest kiedy podejrzewa się przewlekłe lub ostre zapalenie trzustki, a ...

Przewlekłe zapalenie trzustki

Przewlekłe zapalenie trzustki – PZT (łac. pancreatitis chronica) to przewlekły, najczęściej długotrwały proces zapalny toczący ...

Dieta w zapaleniu trzustki

W przebiegu ostrego zapalenia trzustki, podczas pierwszych 3 dób, konieczna jest bezwzględna głodówka, której celem ...

Torbiel rzekoma i prawdziwa trzustki

Torbiel to ograniczony zbiornik, najczęściej wypełniony treścią płynną. Torbiele trzustki mogą być pochodzenia wrodzonego lub ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon