Cholestaza – przyczyny, objawy, badania, leczenie, powikłania, dieta na zastój żółci

Cholestaza to inaczej zastój żółci. Przyczyną są tu przede wszystkim chora wątroba oraz choroby pęcherzyka żółciowego. Ze względu na etiologię wyróżnia się cholestazę wewnętrz- i zewnętrzwątrobową. Wśród objawów zastoju żółci: wymienia się żółtaczkę, żółć w kale, zmianę koloru moczu na ciemny oraz świąd (swędzenie) skóry. W leczeniu wykorzystuje się zioła i leki żółciopędne. Jak wygląda dieta na cholestazę i czy zaburzenia przepływu żółci dają powikłania?

Co to jest cholestaza?

Cholestaza (cholestasis, zastój żółci) to problem, w którym dochodzi do mechanicznego zablokowania jej przepływu (np. wskutek niedrożności dróg żółciowych) albo do upośledzonego wytwarzania żółci i jej uwalniania do dwunastnicy przez wątrobę.

W skład żółci wchodzą przede wszystkim: różne kwasy żółciowe, fosfolipidy, cholesterol oraz barwniki żółciowe (jak np. bilirubina). Wydzielina ta produkowana jest przez wątrobę, z której dostaje się ona – drogą przewodów żółciowych – do pęcherzyka żółciowego. W tym właśnie narządzie żółć jest magazynowana i w razie potrzeby wydzielana do dwunastnicy.

Rolą żółci jest przede wszystkim udział w trawieniu oraz wchłanianiu różnych substancji tłuszczowych z przewodu pokarmowego – to właśnie spożycie posiłku bogatego w tłuszcze stanowi podstawowy bodziec stymulujący uwalnianie żółci z pęcherzyka żółciowego.

Cholestaza – przyczyny zastoju żółci

W prawidłowych warunkach żółć produkowana jest w ilościach zaspokajających potrzeby organizmu i jest wydzielana do jelit. Inaczej dzieje się wtedy, kiedy pojawiają się jakieś nieprawidłowości dotyczące czy to przepływu żółci, czy też jej produkowania (takie jak np. zastój w żółci w wątrobie czy zatkane przewody żółciowe) – wtedy właśnie dochodzić może do cholestazy. Ogólnie wyróżnia się dwie główne przyczyny problemu: mowa tutaj o zaburzeniach zewnątrzwątrobowych oraz wewnątrzwątrobowych (cholestaza wątrobowa).

Zastój żółci – jakie są przyczyny?

Cholestaza zewnątrzwątrobowa związana jest z zaburzeniami czynności przewodów żółciowych. W jej przypadku objawy cholestazy pojawiają się u pacjentów w związku z tym, iż istnieją u nich jakieś przeszkody, które uniemożliwiają prawidłowy przepływ żółci.

Jako przykłady zewnątrzwątrobowych przyczyn zastoju żółci można podać: kamicę żółciową, atrezję, czyli inaczej zarośnięcie, dróg żółciowych (te schorzenie jest jedną z możliwych przyczyn cholestazy u noworodków), zarostowe zapalenie dróg żółciowych, zaburzenia przepływu żółci spowodowane uciskiem dróg żółciowych przez różne patologiczne zmiany (takową może być np. guz trzustki).

Przyczyny cholestazy – problemy z chorą watrobą

Druga grupa potencjalnych przyczyn cholestazy – czyli czynniki wewnątrzwątrobowe – jest zdecydowanie liczniejsza. Tutaj bowiem jako przyczyny zastoju żółci wymieniane są takie problemy, jak:

  • infekcyjne choroby wątroby (np. wirusowe, ale i bakteryjne – cholestaza może wystąpić np. w przebiegu zajęcia wątroby w przebiegu gruźlicę),
  • choroby metaboliczne (takie jak np. mukowiscydoza, niedobór alfa-1-antytrypsyny, tyrozynemia czy galaktozemia),
  • wrodzone choroby przebiegające z zastojem żółci (takową jest m.in. postępująca rodzinna cholestaza wewnątrzwątrobowa),
  • polekowe uszkodzenia wątroby (do zastoju żółci może doprowadzić naprawdę wiele różnych leków – problem może występować u osób zażywających zarówno antybiotyki, jak i niesteroidowe leki przeciwzapalne czy preparaty przeciwpadaczkowe).

Powyżej wymieniono zjawiska, które mogą stanowić przyczyny cholestazy u pacjentów obojga płci. Istnieją jednak pewne specyficzne dla kobiet przyczyny zastoju żółci – tutaj mowa o cholestazie u kobiet, która może się pojawić u pacjentek stosujących doustne środki antykoncepcyjne, a także o zastoju żółci, który może wystąpić u ciężarnych (stan ten określa się jako cholestaza ciążowa).

Jakie są objawy cholestazy?

Dolegliwości, spotykane w przebiegu zastoju żółci, są dość charakterystyczne. Objawy cholestazy obejmują przede wszystkim problemy skórne. Mowa tutaj o występującej żółtaczce, a także o – nierzadko wyjątkowo nasilonym – świądzie skóry (świąd cholestatyczny). W przypadku cholestazy wysypka na skórze nie pojawia się.

Wymienić można jednak i inne objawy zastoju żółci, którymi mogą być:

  • bóle brzucha,
  • mdłości i nudności,
  • zmiana zabarwienia stolca (typowo stają się one zdecydowanie jaśniejsze i odbarwione – zmiany te wynikają ze zmniejszenia ilości żółci w kale),
  • ciemny mocz.

Powyżej opisane zostały problemy, które pojawiają się w związku z samymi zaburzeniami przepływu żółci. Poza nimi u pacjentów występować mogą jednak również i inne dolegliwości – jakie takowymi będą, to już uzależnione jest bezpośrednio od przyczyny cholestazy. Chociażby w przypadku wirusowych zapaleń wątroby możliwe jest, iż u chorego dojdzie do powiększenia tego narządu.

Cholestaza u dzieci objawia się podobnie jak u dorosłych. Pojawia się żółtaczka (zażółcenie skóry i oczu), wzrasta poziom bilirubiny we krwi, a niekiedy dochodzi do powiększenia wątroby (hepatomegalii). Zmianie ulega kolor kału (obecność żółci w stolcu), a mocz staje się ciemniejszy.

Cholestaza – badania laboratoryjne

Badania krwi na cholestazę wykonywane są przede wszystkim w celu oznaczenia kilku parametrów laboratoryjnych bezpośrednio związanych z czynnością wątroby.

Jeżeli chodzi o cholestazę, wyniki badań, które są istotne w diagnozowaniu to:

  • ALT i AST (aminotransferazy alaninowa oraz asparaginowa, czyli tzw. enzymy wątrobowe),
  • ALP (fosfataza alkaliczna),
  • GGT (gamma-glutamylotransferaza).

U pacjenta z cholestazą stwirdzany jest wysoki poziom bilirubiny (hiperbilirubinemia).

W przypadku cholestazy, jeśli znamy już wyniki krwi, konieczne jest jeszcze przeprowadzenie innych analiz, dzięki którym możliwe będzie wykrycie przyczyny zaburzeń. W tym celu u pacjenta zlecone może być np. badanie USG jamy brzusznej czy, przy podejrzeniu infekcyjnej etiologii cholestazy, badania serologiczne (np. w kierunku wirusowego zapalenia wątroby).

Powikłania zastoju żółci – jakie są skutki cholestazy?

Żółć, jak już wspominano, jest substancją potrzebną do procesów trawienia różnych substancji pokarmowych, przede wszystkim tłuszczów. Kiedy jej przepływ jest zablokowany i nie dociera ona do jelit, tłuszcze z dostarczane z pokarmem nie są w odpowiedni sposób trawione i ostatecznie są one w zdecydowanie mniejszej ilości wchłaniane do krwi.

Taka sytuacja doprowadza nie tylko do tego, że mniejsza ilość substancji odżywczych dociera do krwiobiegu. Skutkiem cholestazy może być również niedobor różnych witamin. Takie z nich, jak witaminy: A, D, E i K, są rozpuszczalne w tłuszczach oraz w sytuacji, kiedy tłuszcze nie są wchłaniane z przewodu pokarmowego, to również przyswajanie tychże witamin ulega zaburzeniu. Ostatecznie pacjent może doświadczać niedoborów tych cennych mikroelementów.

Cholestaza – leczenie – produkty i leki żółciopędne

Zasadniczo sama cholestaza nie jest chorobą, a tak naprawdę objawem jakiegoś schorzenia. To właśnie dlatego aż tak ważne jest wykrycie przyczyny zastoju żółci u pacjenta – to ku niej skierowane są oddziaływania terapeutyczne.

Czasami, w uzasadnionych przypadkach – np. wtedy, kiedy u chorego występuje wyjątkowej intensywności świąd skóry – stosowane są preparaty czy leki żółciopędne zawierające kwas ursodeoksycholowy.

Jeżeli chodzi o cholestazę, leczenie domowe może obejmować stosowanie leków ziołowych, które umożliwiają usprawnienie przepływu żółci w przewodzie pokarmowym. Zawierają one różne substancje, w skład części z nich wchodzi np.: karczoch, kurkuma czy kardamon, mięta oraz rozmaryn (zioła żółciopędne). Wymienione produkty pobudzające wydzielanie żółci warto dodawać do przygotowywanych dań.

Cholestaza – dieta – co jeść na zastój żółci?

Najistotniejsze w diecie przy cholestazie jest usunięcie przyczyny jej wystąpienia, niektórzy jednak pacjenci – szczególnie ci, którzy cierpią na przewlekłe schorzenia, sprzyjające zastojowi żółci – mogą zastanawiać się nad tym, czy powinni oni stosować jakąś specjalną dietę. U takich chorych rzeczywiście wskazane jest stosowanie odpowiedniego schematu żywienia.

Otóż przede wszystkim należy pamiętać o tym, iż tłuszcze mają znaczący udział wśród wszystkich dostarczanych do organizmu substancji energetycznych. Z tego właśnie powodu przy zastoju żółci – w którego przebiegu dochodzi do zmniejszonego wchłaniania związków tłuszczowych – należy pamiętać o zwiększeniu kaloryczności przyjmowanych posiłków.

Pacjenci muszą również pamiętać o spożywaniu większej niż zwykle ilości pokarmów, które zawierają witaminy, na których niedobory są oni narażeni. Mowa tutaj chociażby o produktach bogatych w witaminę D (takowymi są np. ryby, sery czy jajka) czy witaminę K (w tę witaminę bogate są m.in. zielone warzywa, wątróbka oraz ziemniaki).

Źródła:

  • Interna Szczeklika2016/2017, red. P. Gajewski, wyd. Medycyna Praktyczna.
  • Zollner G., Trauner Mechanisms of Cholestasis, Clin Liver Dis 12 (2008) 1-26, Elsevier Saunders.
  • Nazer H., Cholestasis, Aug 09 2017, Medscape.
  • https://www.healthline.com/health/cholestasis.
Opublikowano: ; aktualizacja: 13.02.2018

Oceń:
4.5


Może cię

Zmiany skórne w ciąży – jak zmienia się skóra w ciąży i jakie są choroby skóry w ciąży?

Ciąża jest takim okresem życia kobiety, w którym mogą pojawiać się schorzenia i dolegliwości nieobserwowane ...

Choroba Wilsona – przyczyny, dziedziczenie, objawy, badania, dieta, leczenie, rokowania

Choroba Wilsona to choroba genetyczna, w przebiegu której dochodzi do gromadzenia się miedzi w organizmie. ...

Wodniak pęcherzyka żółciowego – jakie są przyczyny, objawy i leczenie wodniaka

Wodniak pęcherzyka żółciowego to powiększony, zwykle niebolesny pęcherzyk powstający jako powikłanie zapalenia tego narządu. Do ...

Objaw Courvoisiera – co to jest, czy oznacza chorobę lub nowotwór?

Mianem objawu Courvoisiera określa się niebolesne powiększenie pęcherzyka żółciowego. Ponadto może stać się on twardy, ...

Kamienie w woreczku żółciowym – jaka dieta?

Kamica pęcherzyka żółciowego to dolegliwość powszechnie występująca w populacji. Jedyną formą jej całkowitego wyleczenia jest ...

Niedrożność dróg żółciowych – przyczyny, objawy, leczenie

Drogi żółciowe to niewielkie kanaliki, które odprowadzają żółć z wątroby do światła przewodu pokarmowego. Nieraz ...

Kamica pęcherzyka żółciowego – objawy, badania, leczenie

Kamica pęcherzyka żółciowego (kamica żółciowa) oznacza obecność złogów zbudowanych z cholesterolu, bilirubiny bądź – rzadziej ...

Stłuszczona wątroba – jak leczyć stłuszczenie wątroby?

Stłuszczenie wątroby to przewlekłe uszkodzenie narządu, polegające na gromadzeniu kropli tłuszczu w komórkach wątroby. Wyróżnia ...

Kamica żółciowa – objawy

Objawy kamicy żółciowej są zazwyczaj dość niespecyficzne. Charakterystyczny jest ból nadbrzusza, który zwykle ustępuje po ...

Badania na wątrobę – jak rozpoznać czy wątroba jest chora?

Diagnostykę chorób wątroby należy prowadzić w ramach profilaktyki, szczególnie jeżeli znajdujemy się w grupie narażonej ...

Jak zregenerować wątrobę?

W leczeniu chorób wątroby ważne jest stosowanie wszystkich sposobów na jej regenerację. Dieta wątrobowa jest ...

Zioła żółciopędne – jakie są najlepsze na woreczek żółciowy?

Zioła żółciopędne i żółciotwórcze to naturalny i bezpieczny sposób na zaburzenia pracy pęcherzyka (woreczka) żółciowego ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon