Bóle brzucha – jak boli wątroba, pęcherzyk i trzustka?

Bóle brzucha to jedna z najczęściej zgłaszanych podczas wizyty u lekarza dolegliwości. Ich przyczyna jest trudna do zdiagnozowania. Często jest to ból rozlany, ostry, przeszywający, tępy lub opasujący. Najczęściej boli wątroba, pęcherzyk żółciowy i jelita. Bywa, że chorzy odczuwają ból trzustki. To jak go rozpoznać zależy od natężenia i lokalizacji – czy jest lewej czy prawej strony, czy i gdzie promieniuje.

Różne przyczyny bólu brzucha

Ból brzucha jest wypadkową wielu stanów klinicznych i może mieć różne nasilenie, charakter a nawet lokalizację w obrębie jamy brzusznej. Nieprzyjemne odczucia powstają wskutek podrażnienia zakończeń nerwowych znajdujących się w otrzewnej, czyli tkance wyścielającej całą jamę brzuszną, a także w obrębie mięśni gładkich budujących przewód pokarmowy. Ponadto w obrębie brzucha znajdują się inne unerwione bólowo struktury, takie jak naczynia krwionośne czy torebki narządów wewnętrznych.

Dolegliwości bólowe można podzielić na dwie duże grupy – ból trzewny oraz ból somatyczny. Ból trzewny, czyli wisceralny ma charakter rozlany, zwykle osoba chora nie potrafi wskazać dokładnego miejsca w którym odczuwa dolegliwości. Ból ten opisywany jest jako tępy, ćmiący, zwykle trwający dłuższy czas. Źródłem bólu trzewnego są schorzenia narządów wewnętrznych związane z ich powiększeniem, niedokrwieniem lub podrażnieniem chemicznym ścian jamy brzusznej.

Ból somatyczny ma natomiast charakter ostry, dobrze zlokalizowany, kłujący lub przeszywający. Powstaje w wyniku miejscowego uszkodzenia nerwów w ścianie przewodu pokarmowego lub otrzewnej. Ból somatyczny zwykle związany jest z groźnymi chorobami narządów jamy brzusznej, takimi jak ostre zapalenie wyrostka robaczkowego. Towarzyszy mu niepokój, wzmożone napięcie powłok jamy brzusznej, a nierzadko ciężki stan ogólny pacjenta.

Ból wątroby – kiedy ból brzucha to objaw chorej wątroby?

Pamiętać należy, że najczęstszą przyczyną bólów brzucha są niegroźne zaburzenia perystaltyki, czyli popularna niestrawność, alergie pokarmowe, zakażenia wirusowe powodujące tak zwaną grypę jelitową oraz bóle menstruacyjne u kobiet. W tych przypadkach ulgę powinny przynieść leki rozkurczowe, natomiast w razie braku poprawy konieczna jest dalsza diagnostyka.

Bóle typowe dla chorób wątroby zlokalizowane są w prawym górnym kwadrancie jamy brzusznej. Co ciekawe, nie jest to ściśle ból wątroby, bowiem miąższ narządu nie jest unerwiony czuciowo, natomiast stany chorobowe powodujące powiększenie wątroby prowadzą do rozciągania torebki otaczającej narząd, która ma już zakończenia receptorów bólowych.

Powiększona wątroba może także podrażniać ścianę jamy brzusznej. Schorzenia prowadzące do hepatomegalii to ostre lub przewlekłe zapalenie wątroby niezależnie od etiologii, stłuszczenie wątroby, choroba alkoholowa wątroby, nowotwory wątroby, a także powiększenie narządu w przebiegu niewydolności serca lub zakrzepicy żył wątrobowych.

Jak boli wątroba? Zazwyczaj jest to ból z prawej strony brzucha pod żebrami. Ból pojawia się w prawym podbrzuszu. Ból w chorobach wątroby jest niespecyficzny, zwykle ma umiarkowane nasilenie, może być opisywany jako uczucie rozpierania pod prawym łukiem żebrowym lub pobolewanie po posiłkach.

Ból trzustki – objaw chorób trzustki

Typowo bóle w chorobach trzustki lokalizują się w nadbrzuszu, to znaczy poniżej mostka, a powyżej pępka i w okolicy pępka mają charakter opasujący. Pacjenci sami bardzo często opisują swoje dolegliwości jako uczucie obręczy ściskającej ich w pasie. Ból trzustkowy to bardzo silny ból; może być ostry lub tępy. Może daleko promieniować i być odczuwalny nawet jako ból pomiędzy łopatkami.

Bóle w ostrym zapaleniu trzustki mają silne natężenie i charakter kolkowy, są opasujące. Pacjenci odruchowo przyjmują ułożenie na boku z nogami podkurczonymi do klatki piersiowej. Bóle nadbrzusza występują niezależnie od posiłków, zwykle trwają wiele godzin.

Ból pęcherzyka żółciowego

W chorobach związanych z niedrożnością dróg żółciowych, do których należy kamica pęcherzyka żółciowego, ból woreczka żółciowego pojawia się w prawej okolicy podżebrowej, ma stosunkowo silny charakter. Ból brzucha nasila się w czasie ruchu, zwłaszcza w czasie wstrząsów, dlatego pacjenci źle znoszą podróż samochodem, czy przesiadanie się z miejsca na miejsce.

Typowe dla bólu w kolce żółciowej jest ból brzucha po jedzeniu. Występuje po obfitym, tłustym posiłku. Trwa do kilku godzin, towarzyszą mu często nudności, podwyższona temperatura, a także ciemne zabarwienie moczu.

Ostry, nagły, kłujący i przeszywający ból brzucha – jakie przyczyny?

Bóle brzucha to wyjątkowo niespecyficzny objaw, co oznacza że, istnieje bardzo dużo chorób i stanów mogących powodować dolegliwości bólowe w jamie brzusznej. Szczególny niepokój u pacjentów wywołuje nagły, ostry, punktowy, narastający ból brzucha. Obawy te są uzasadnione, gdyż bardzo silny ból brzucha może być objawem schorzeń wymagających szybkiej interwencji lekarskiej, nierzadko chirurgicznej.

W czasie badania i określania potencjalnych przyczyn duże znaczenie diagnostyczne ma lokalizacja bólu i to jak promieniuje. Ważne jest także to jak zachowują się powłoki brzuszne – czy brzuch jest twardy, czy miękki, czy pojawia się ból podczas uciskania brzucha. Istotne jest, czy występuje krwawienie z przewodu pokarmowego oraz tom czy jelita są drożne i czy pacjent może się wypróżnić.

Przyczyny ostrego bólu brzucha to:

  • ostre zapalenie i perforacja wyrostka robaczkowego – ból brzucha w okolicy pępka – obok pępka, nad lub pod pępkiem oraz w lewej części brzucha na dole;
  • zapalenie uchyłków jelita – ból całej jamy brzusznej, najczęściej ból z lewej strony na dole brzucha;
  • ostry wrzód żołądka lub dwunastnicy – silny i ostry ból w nadbrzuszu;
  • niedrożność jelita cienkiego lub grubego oraz niedokrwienie jelit, zadzierzgnięcie, wgłobienie lub skręcenie jelita – ból jelit w całej jamie brzusznej;
  • pęknięcie tętniaka aorty – ból w śródbrzuszu, często z promieniowaniem do pleców;
  • skręt jajnika i pęknięcie ciąży pozamacicznej – silny ból w podbrzuszu;
  • ostre zapalenie pęcherzyka żółciowego – ból z lewej strony pod żebrami
  • niedrożność dróg żółciowych – ból pod lewym łukiem żebrowym;
  • atak kolki nerkowej – silny ból podbrzusza promieniujący do pachwin i do lędźwi.

Rozlany, ciągły, tępy, przewlekły ból brzucha – jakie przyczyny?

Najważniejsze przyczyny rozlanego, przewlekłego bólu brzucha to:

  • choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy – pojawia się ból żołądka i w nadbrzuszu;
  • refluks – pojawia się ból za mostkiem, pieczenie i palenie w przełyku i żołądku;
  • zespół jelita drażliwego – zmienna lokalizacja;
  • przewlekłe zapalenie trzustki – ostry ból nad pępkiem i w nadbrzuszu po środku;
  • kamica pęcherzyka żółciowego – okolica pod lewym łukiem żebrowym
  • choroby zapalne jelita grubego i cienkiego (wrzodziejące zapalenie jelita grubego, choroba Crohna) – cała jama brzuszna, najczęściej prawa dolna część brzucha;
  • choroby pasożytnicze przewodu pokarmowego – rozlany ból brzucha;
  • celiakia – cała jama brzuszna o nietolerancja pokarmowa – boli cały brzuch.

Jakie badania przy bólu brzucha?

Lekarz na podstawie opisu dolegliwości i badania fizykalnego wysuwa podejrzenie co do źródła dolegliwości i kieruje na dalszą diagnostykę. W przypadku schorzeń dróg żółciowych i nerek zwykle jest to badanie ultrasonograficzne, w przypadku podejrzenia chorób trzustki badania laboratoryjne i w dalszej kolejności tomografia komputerowa, natomiast przy podejrzeniu chorób żołądka – gastroskopia.

Jeśli podejrzewa choroby zapalne w obrębie jelita grubego, zwykle konieczne jest wykonanie kolonoskopii. Bóle podbrzusza u kobiet zwykle wymagają diagnostyki ginekologicznej, mogą bowiem wywodzić się z jajników, macicy i jajowodów. Z pewnością o pilnej wizycie u lekarza należy myśleć w przypadku silnego bólu brzucha niezwiązanego z zatruciem pokarmowym, miesiączką u kobiet czy nawykowymi zaparciami, a także w razie wystąpienia jakichkolwiek dodatkowych dolegliwości.

Opublikowano: ; aktualizacja: 23.05.2017

Oceń:
4.8


Może cię

Silny, ostry, częsty i przewlekły ból brzucha – jakie przyczyny są najczęstsze?

Stwierdzenie przyczyny bólu brzucha bywa trudne diagnostycznie. Ból w okolicy brzucha często promieniuje i może ...

Torbiel jajnika

Torbiel jajnika to częsta dolegliwość diagnozowana u kobiet w okresie rozrodczym, jak i menopauzalnym. Objawy ...

Ból w prawym boku – jaka jest przyczyna? Co oznacza, kiedy boli w prawym boku?

Bóle w prawym boku są często występującą dolegliwością. W celu ustalenia ich przyczyny należy przede ...

Ból w ginekologii

Ból należy do częstych objawów , które skłaniają kobiety do wizyty u lekarza. Jest subiektywny. ...

Ból brzucha u dziecka

Ból brzucha u dziecka jest jednym z najczęściej zgłaszanych objawów. Wymaga on szerokiej diagnostyki różnicowej, ...

Zespół jelita drażliwego – objawy i leczenie

Zespół jelita drażliwego (ang. Irritable Bowel Syndrome – IBS) jest zaburzeniem czynnościowym przewodu pokarmowego. Objawem ...

Niestrawność – jak się jej pozbyć?

Niestrawność (określana także mianem dyspepsji czy, potocznie przez pacjentów, niestrawnością żołądka) to zespół objawów po ...

Ból brzucha po prawej stronie

Bóle zlokalizowane po prawej stronie jamy brzusznej mogą mieć wiele różnych przyczyn. Ból brzucha z ...

Uraz brzucha u dziecka

Urazy brzucha u dzieci należą do poważniejszych przyczyn, z jakimi dzieci zgłaszają się do lekarza. ...

Ból podbrzusza u kobiet – przyczyny ginekologiczne

Bóle podbrzusza to częsta dolegliwość na jaką skarżą się kobiety. Podczas stawiania diagnozy wymagana jest ...

Uchyłek Meckela

Uchyłek Meckela to wada wrodzona przewodu pokarmowego. Jest to pozostałość występującego w życiu płodowym przewodu ...

Ból brzucha u dziecka – co oznacza?

Ból brzucha u dziecka ma bardzo wiele przyczyn. Ból może obejmować cały brzuch, być ostry, ...

Komentarze (1)


Błędne informacje. Przy zapaleniu pęcherzyka żółciowego, dróg żółciowych ból odczuwa się z Prawej strony, a nie z lewej.