Biegunka ostra

Brak zdjęcia

7 października 2013

Biegunka jest częstym objawem, niepokojącym niejednego pacjenta. Może dotykać zarówno dzieci (co jest częstsze i poważniejsze w skutkach), jak i osoby dorosłe. Wbrew niektórym opiniom, nie można lekceważyć tego objawu, zwłaszcza, gdy utrzymuje się on parę dni. Biegunka ostra może być spowodowana m.in. przez bakterie, wirusy, leki, toksyny, nadwrażliwość pokarmową oraz niedokrwienne zapalenie okrężnicy.

O biegunce mówimy wtedy, gdy pacjent oddaje luźne stolce ze zwiększoną częstością bądź też w zwiększonej ilości. Luźne stolce to takie, które mają konsystencję płynną lub półpłynną, zwiększona częstość to więcej niż 3 razy na dobę, a zwiększona ilość to więcej niż 200 g.

Dzielimy ją na biegunkę ostrą i biegunkę przewlekłą. Ostra trwa poniżej 14 dni, a przewlekła powyżej 4 tygodni. Biegunce często towarzyszy ból, uczucie parcia na stolec, dyskomfort w okolicy odbytu i nietrzymanie stolca.

Przyczyny biegunki ostrej

Wśród przyczyn biegunki ostrej należy wyróżnić:

  • zakażenia przewodu pokarmowego bądź spożycie toksyn bakteryjnych,
  • leki,
  • toksyny,
  • nadwrażliwość pokarmową,
  • niedokrwienne zapalenie okrężnicy,
  • ostre zapalenie uchyłków okrężnicy.

Dwie ostatnie przyczyny występują rzadko w porównaniu z pierwszymi czterema.

Ostra biegunka infekcyjna

Jak mówią dane epidemiologiczne, infekcyjna biegunka ostra jest drugą najczęstszą przyczyną zgonów na świecie. Dlatego tak ważna jest szybka diagnostyka i leczenie. Przyczynami tej biegunki są:

  • wirusy: rotawirusy, kaliciwirusy,
  • bakterie: Salmonella, Campylobacter, E. coli, C. difficile,
  • pasożyty: G. lamblia.

Wirusy działają w ten sposób, że uszkadzają nabłonek powierzchniowy jelita cienkiego i dochodzi do zaburzeń funkcji absorpcyjnych. Prowadzi to do zwiększonej sekrecji wody i elektrolitów, co tłumaczy, dlaczego stolce mają konsystencję płynną lub półpłynną.

Rotawirusy są najczęstszą przyczyną biegunki ostrej u dzieci, szczególnie w wieku 6–24 miesięcy. U dzieci są one jeszcze bardziej niebezpieczne, dlatego kluczowe znaczenie ma szybka diagnoza i leczenie. U starszych dzieci i dorosłych za rozwój biegunki ostrej odpowiadają najczęściej kaliciwirusy.

Bakterie działają na jelito w dwóch mechanizmach. Albo poprzez swoją zdolność przylegania do nabłonka uszkadzają go, albo poprzez toksyny, które uszkadzają jelito. Gronkowiec złocisty (Staphylococcus aureus) i Clostridium perfringens to bakterie, które najczęściej powodują bakteryjne zapalenie jelita, a tym samym biegunkę ostrą. Bakterie te nie dostają się do naszego organizmu, zakażenie następuje poprzez spożycie jedynie toksyn, dostających się wraz ze spożywanym pokarmem do naszego organizmu i powodujących spustoszenie.

Innymi bakteriami, które często odpowiadają za rozwój biegunki ostrej, są: Salmonella , Shigella oraz E.coli. Jeśli chodzi o infekcje pasożytnicze, to najczęściej powoduje je Entamoeba histolytica.

Do zakażenia wyżej wymienionymi czynnikami dochodzi najczęściej drogą pokarmową (fekalno-oralną) – przez skażone ręce, pokarm bądź wodę.

Nie zawsze zakażenie daną bakterią, wirusem czy toksyną powoduje objawy. Niezbędna jest określona ilość toksyny bądź obniżona odporność u chorego, by jego organizm nie był w stanie zwalczyć zakażenia. Obniżona odporność występuje np. w przypadku antybiotykoterapii.

Poza biegunką ostrą towarzyszącymi objawami są kurczowe bóle brzucha, nudności, wymioty, gorączka. Sama biegunka najczęściej charakteryzuje się wodnistymi, obfitymi stolcami (rotawirusy, E. coli), czasem biegunka może być krwista (Shigella, Salmonella).

Biegunka ostra spowodowana przez leki

Szereg leków może, ale nie musi, powodować biegunkę ostrą. Najczęściej są to antybiotyki, leki antyarytmiczne, hipotensyjne oraz NLPZ. Biegunka po antybiotyku występuje w trakcie lub do 2 miesięcy po zakończeniu leczenia lekami przeciwbakteryjnymi. Dotyczy to zwłaszcza cefalosporyn, amoksycyliny z klawulonianem, ampicyliny i innych ampicylin półsyntetycznych. Zagrożenie biegunką występuje zwłaszcza wtedy, gdy stosujemy antybiotyki długo (przez kilka tygodni).

Mechanizm uszkodzenia przez leki polega na zmianach ilościowych i jakościowych flory jelitowej, co prowadzi do upośledzenia trawienia i metabolizmu związków w jelicie. Biegunka ta jest prosta do wyleczenia, gdyż najczęściej wystarczy zaprzestać podawania danego leku.

Biegunka ostra spowodowana toksynami

Toksynami powodującymi biegunkę ostrą są najczęściej grzyby (np. alfa-amanityna zawarta w muchomorze sromotnikowym), środki owadobójcze oraz alkohol. Źródłem zakażenia mogą być także toksyny bakteryjne, o których wspomniano wcześniej.

Objawy pojawiają się nagle, występuje biegunka ostra, nudności, wymioty, kurczowy ból brzucha. Na ten typ biegunki często wskazuje wywiad z pacjentem, gdyż dolegliwości pojawiają się po spożyciu jakiegoś pokarmu, najczęściej na przyjęciu, w restauracji lub innym miejscu poza domem.

Nadwrażliwość pokarmowa

Nadwrażliwość pokarmowa jest to nieprawidłowa reakcja organizmu na pokarmy, które u większości osób nie wywołują objawów, a u danego pacjenta czy grupy pacjentów wywołują nadwrażliwość. Jej podłoże jest immunologiczne (alergia pokarmowa) albo nieimmunologiczne (nietolerancja pokarmowa).

Alergia pokarmowa

 

Najczęstszymi składnikami pokarmu wywołującymi alergię są:

  • białko mleka krowiego,
  • jaja,
  • mąka,
  • ryby.

Prostym sposobem leczenie jest eliminacja danego składnika z diety, co jednak często jest uciążliwe i niewygodne dla pacjenta.

Najczęstszą alergią jest uczulenie na białko mleka krowiego. Występuje ono najczęściej w wieku niemowlęcym i wczesnym dzieciństwie, lecz może wystąpić w każdym wieku. Uczulenie u niemowląt i małych dzieci często jednak ustępuje w wieku 2–3 lat. Pojawia się najczęściej u dzieci karmionych sztucznie bądź gdy w rodzinie stwierdzano kiedyś podobne przypadki uczulenia. Objawami są najczęściej zmiany:

  • skórne (wyprysk, pokrzywka),
  • w układzie oddechowym (objawy astmy, nawracające zapalenie oskrzeli, zapalenie błony śluzowej nosa),
  • w przewodzie pokarmowym (biegunka, nudności, wymioty).

Najlepszym sposobem leczenia jest dieta eliminacyjna. Objawy z układu pokarmowego muszą być różnicowane z zespołem jelita drażliwego (IBS).

Nietolerancja pokarmowa

Nietolerancja pokarmowa o podłożu nieimmunologicznym charakteryzuje się defektem trawienia jakiegoś składnika pokarmowego. Najczęstszymi jednostkami w tej podgrupie są: nietolerancja laktozy, nietolerancja skrobi, wrodzony niedobór sacharozy. Nietolerancja laktozy jest spowodowana niedostatecznym trawieniem laktozy; może być wrodzona lub nabyta.

Biegunka podróżnych

W kontekście biegunki ostrej ważne jest, by wspomnieć o biegunce występującej u osób podróżujących, zwłaszcza do krajów o niższym standardzie sanitarno-higienicznym. Główną przyczyną jest bakteria E. coli, w mniejszym stopniu Campylobacter i Shigella. Objawy są takie same, jak w przypadku infekcyjnej biegunki ostrej i najczęściej występują w pierwszym tygodniu po przyjeździe do danego kraju.

Biegunka po podróży jest prosta do zdiagnozowana, gdyż od razu wskazuje na nią wywiad z pacjentem odnośnie podróży za granicę. Leczenie także pokrywa się z leczeniem w biegunce ostrej infekcyjnej. Ważnym wnioskiem nasuwającym się przy tej jednostce chorobowej jest szczególna dbałość o higienę rąk i posiłków podczas pobytu za granicą oraz stosowanie probiotyków bądź szczepionek. Niektóre źródła mówią także o profilaktyce antybiotykowej (ryfaksymina przeciwko szczepom E. coli, fluorochinolony przeciwko Campylobacter).

Powikłania i leczenie biegunki ostrej

W przypadku niewdrożenia szybkiego leczenia biegunka ostra może prowadzić do odwodnienia znacznego stopnia, krwotocznego zapalenia jelita grubego, toksycznego rozdęcia jelita grubego, zespołu hemolityczno-mocznicowego.

Leczenie opiera się przede wszystkim na nawadnianiu. Jest to podstawa leczenia, a jego brak może prowadzić do poważnych powikłań odwodnienia. Ponadto ważna jest odpowiednia dieta oraz probiotyki. W zależności od przyczyny podaje się właściwe leki, np. zwalniające perystaltykę, przeciwdrobnoustrojowe, czasem antybiotyki. Jeśli przyczyną są leki, odstawia się je, a jeżeli toksyny, to choroba najczęściej samoistnie ustępuje, a leczenie polega na zapobieganiu odwodnieniu, podawaniu probiotyków oraz stosowaniu odpowiednich leków.

Opublikowano: ; aktualizacja: 03.05.2015

Oceń:
4.6


Może cię

Ból brzucha u dziecka – co oznacza?

Ból brzucha u dziecka ma bardzo wiele przyczyn. Ból może obejmować cały brzuch, być ostry, ...

Biegunka podróżnych

Biegunka podróżnych (łac. diarrhoea viatorum) jest to reakcja organizmu na zmianę wody oraz sposobu przygotowywania ...

Wideo – Biegunka podróżnych

Biegunka podróżnych jest to choroba dotykająca ok. 40% turystów wyjeżdżających głównie do Afryki Północnej, czyli ...

Częste biegunki

W większości przypadków biegunka jest uciążliwa, jednakże szybko mija i nie niesie za sobą poważnych ...

Zespół Zollingera-Ellisona

Zespół Zollingera-Ellisona jest chorobą polegającą na nadmiernym wydzielaniu gastryny, czyli substancji odpowiadającej za wydzielanie kwasu ...

Wideo – Biegunka

Biegunka, według definicji, jest to oddawanie powyżej trzech luźnych stolców na dobę o zwiększonej objętości. ...

Biegunka przewlekła – przyczyny, rodzaje, objawy, leczenie przewlekłej biegunki

Biegunka przewlekła jest często występującym objawem, a lista jej przyczyn jest również niezwykle długa. Wyróżnia ...

Biegunka

Biegunki ostre trwają zwykle do 2 tygodni i najczęściej są spowodowane przez czynniki zakaźne, bakterie ...

Zaburzenia perystaltyki jelit

Zaburzenia motoryki przewodu pokarmowego są bardzo powszechnym problemem, dotykającym pacjentów w różnym wieku. Zarówno przyśpieszona, ...

Wymioty i biegunka u dziecka

Biegunka jest objawem charakteryzującym się zwiększoną częstością oddawania stolca w formie płynnej lub półpłynnej albo ...

Grypa żołądkowa (jelitówka, grypa jelitowa) – objawy, leczenie, zarażanie, czas trwania, profilaktyka

Grypa żołądkowa, czyli jelitówka lub grypa jelitowa, to wirusowe zapalenie żołądka i jelit. Przyczyną jest ...

Biegunka u dziecka – jak leczyć rozwolnienie u dziecka?

Łagodna biegunka u dziecka w większości przypadków leczona jest w warunkach domowych. Jeśli jednak trwa ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon