Trudności z oddychaniem

Problemy z oddychaniem (inaczej duszność) potrafią mocno zaniepokoić i utrudniać codzienne życie, zwłaszcza jeżeli pojawiają się podczas zwykłych czynności lub w trakcie spoczynku. Duszność podczas dużego wysiłku fizycznego traktowana jest jako stan normalny i zwykle nie wymaga dalszej diagnostyki. Duszność pojawiająca się w innych sytuacjach wymaga dalszej analizy (np. EKG, echokardiografia, zdjęcie RTG, TK klatki piersiowej, USG żył).

Trudności z oddychaniem – przyczyny

Według ogólnie przyjętej definicji duszność jest subiektywnym odczuciem braku powietrza. Uczucie duszności może pojawić się w różnych sytuacjach, u osób zdrowych zazwyczaj pojawia się podczas dużego wysiłku fizycznego i ustępuje po odpoczynku. Jeśli trudności z oddychaniem pojawiają się w trakcie wykonywania prostych czynności życiowych, lekkich wysiłków lub nawet w spoczynku, to zawsze należy szukać przyczyny takiego stanu.

Można wyróżnić dwie główne grupy przyczyn duszności. Pierwszą z nich są wszelkie schorzenia, które doprowadzają do zmniejszonego "dowozu" tlenu do tkanek. Za transport tego ważnego gazu do komórek odpowiedzialne są: odpowiednie stężenie hemoglobiny, która pełni rolę nośnika tlenu we krwi, prawidłowa wydolność serca i układu naczyń krwionośnych (zapewniająca prawidłowe krążenie krwi w całym organizmie) oraz prawidłowe funkcjonowanie płuc, w których dochodzi do wymiany gazowej – pobierania tlenu z zaczerpniętego powietrza i oddania nadmiaru dwutlenku węgla powstałego w organizmie.

Jeżeli któryś z tych elementów przestaje wykonywać swoją pracę, wówczas dochodzi do deficytu tlenowego i organizm dostaje sygnał, że musi częściej oddychać – stąd pojawiają się trudności z oddychaniem i uczucie duszności. Stanami chorobowymi doprowadzającymi do takiej sytuacji w opisanym mechanizmie są:

  • niewydolność oddechowa,
  • zmniejszenie rzutu serca (w przebiegu wstrząsu, niewydolności serca),
  • niedokrwistość (zmniejszone stężenie hemoglobiny we krwi),
  • zatrucia substancjami blokującymi hemoglobinę (tlenek węgla) lub mechanizmy wykorzystywania tlenu przez tkanki docelowe (zatrucie cyjankami).

Drugą grupą przyczyn trudności z oddychaniem i duszności są choroby doprowadzające do wzmożenia ośrodkowego napędu oddechowego (czyli znajdującego się w mózgu regulatora oddychania), co zapewnia niezbędną wentylację w sytuacjach, gdy pacjent z oddychaniem ma problem. Zwiększonym napędem oddechowym charakteryzują się poniższe choroby:

  • astma lub POChP, w których dochodzi do zwiększonego oporu dróg oddechowych (tzw. obturacji),
  • zmiany w strukturze płuc w przebiegu zapalenia płuc, gruźlicy, obrzęku,
  • choroby opłucnej (np. odma),
  • zniekształcenia klatki piersiowej lub zaawansowane skrzywienia kręgosłupa,
  • zatorowość płucna,
  • problemy nerwowo-mięśniowe: osłabienie mięśni oddechowych (miopatie) lub zaburzenia przewodzenia impulsu nerwowego do mięśni (zespół Guillaina-Barrégo),
  • kwasica metaboliczna w przebiegu np. cukrzycy lub choroby nerek,
  • nadczynność tarczycy,
  • zatrucie toksynami endogennymi (np. mocznicowe) i egzogennymi (np. salicylany).

Trudności z oddychaniem mogą towarzyszyć także wszelkim sytuacjom wywołującym ból i/lub lęk.

Ocena nasilenia duszności

Jak już wcześniej zaznaczono, duszność jest odczuciem subiektywnym, jednak istnieją metody, które pozwalają na nieco bardziej obiektywną ocenę nasilenia zgłaszanych przez pacjenta trudności z oddychaniem. Obecnie najpowszechniej stosuje się skalę nasilenia duszności mMRC (z ang. modified Medical Research Council), która zawiera pytania o sytuacje, w jakich pojawia się duszność (duży wysiłek fizyczny, spacer po płaskim terenie, wchodzenie na niewielkie wzniesienie, ubieranie/rozbieranie się). Pozwala ona na lepszą wstępną ocenę zaawansowania problemu u pacjenta, a także dalsze monitorowanie leczenia.

Objawy towarzyszące duszności

W przypadku pojawienia się trudności z oddychaniem należy zawsze poświęcić uwagę objawom towarzyszącym. Mogą nimi być:

  • świst wdechowy – świadczący o blokadzie w drogach oddechowych, np. rosnącym w świetle tchawicy guzie lub zaaspirowaniu ciała obcego,
  • ból za mostkiem – mogący sugerować zawał mięśnia sercowego, zatorowość płucną lub inne choroby układu krążenia,
  • ból opłucnowy – pojawiający się w przypadku zapalenia płuc lub opłucnej, w czasie zbierania się płynu w jamie opłucnowej (w początkowej fazie), w zatorowości płucnej,
  • odkrztuszanie plwociny – zazwyczaj towarzyszy stanom zapalnym układu oddechowego, choć może też być objawem niewydolności lewej komory serca,
  • odkrztuszanie krwią, czyli krwioplucie – może wskazywać na bardzo poważne choroby, takie jak guz płuca, gruźlica, układowe zapalenie naczyń, zatorowość płucna,
  • ogólne osłabienie siły mięśniowej – towarzyszące miastenii i innym chorobom neurologicznym,
  • świsty podczas wydechu – charakterystyczne dla astmy i POChP, ale obserwowane także w niewydolności lewokomorowej.

Również czas trwania trudności z oddychaniem i duszności jest ważnym elementem naprowadzającym na postawienie rozpoznania. Duszność może mieć charakter ostry, przewlekły lub napadowy. Trudności w oddychaniu pojawiające się nagle, gwałtownie, są charakterystyczne dla odmy opłucnowej, zatorowości płucnej, aspiracji ciała obcego, zawału mięśnia sercowego.

Jeżeli narastają w ciągu kilku minut/godzin, mogą świadczyć o napadzie astmy bądź ostrej niewydolności lewej komory serca. Jeśli trudności narastają w czasie dłuższym (nawet kilku dni), a dodatkowo towarzyszą im gorączka i produktywny kaszel, wówczas należy podejrzewać głównie stany zapalne płuc i/lub oskrzeli. Duszność, która rozwija się na przestrzeni lat, czyli duszność przewlekła, towarzyszy chorobom o powolnym przebiegu lub też występuje po przebytych chorobach niszczących trwale płuca (np. gruźlica).

Trudności z oddychaniem – diagnostyka

Trudności z oddychaniem mogą wynikać z wielu przyczyn, toteż diagnostyka duszności obejmuje szereg badań. Jednym z ważniejszych elementów jest prawidłowe zebranie wywiadu dotyczące charakteru i czasu trwania duszności. Następnie wykonuje się badania dodatkowe z zakresu różnych układów. Przede wszystkim trzeba zbadać układ oddechowy i układ krążenia. Pomocne są w tym takie badania, jak EKG, echokardiografia, zdjęcie rentgenowskie oraz tomografia klatki piersiowej, USG żył, badania czynnościowe układu oddechowego (np. spirometria) oraz badania laboratoryjne krwi.

Leczenie trudności w oddychaniu

Leczenie duszności i trudności z oddychaniem powinno polegać przede wszystkim na wyeliminowaniu podstawowej choroby wywołującej ten objaw. Czasem jednak, zwłaszcza w przypadku duszności przewlekłej, nie można odwrócić zaistniałych zmian w układzie oddechowym i/lub układzie krążenia, w związku z tym jedynym działaniem jest leczenie objawowe. W jego zakres wchodzi:

  • dbanie o środowisko, w którym znajduje się chory – zapewnienie odpowiedniej wilgotności powietrza, częste wietrzenie pomieszczeń,
  • nauka efektywnego oddychania i odkrztuszania,
  • tlenoterapia u pacjentów ze wskazaniami do podaży tlenu,
  • zmiana pozycji ciała u pacjentów leżących, odsysanie wydzieliny z dróg oddechowych,
  • prawidłowe nawadnianie, które zapewnia większe rozrzedzenie wydzielin i łatwiejsze odkrztuszanie,
  • dbanie o prawidłowy rytm wypróżnień – zaparcie i uniesienie przepony mogą powodować trudności w oddychaniu,
  • opieka psychologiczna i wdrażanie metod relaksacyjnych.

Leczenie farmakologiczne duszności i trudności z oddychaniem zależy od przyczyny, jednak ważną pozycję zajmują leki rozkurczające oskrzela oraz leki zmniejszające lepkość wydzieliny blokującej drogi oddechowe. W opiece paliatywnej stosuje się także leki zmniejszające napęd oddechowy, zmniejszając tym samym wydatek energetyczny pacjenta.

Opublikowano: ; aktualizacja: 16.10.2017

Oceń:
4.7


Może cię

Duszność w klatce piersiowej – co to znaczy?

Duszność to subiektywne odczuwanie braku powietrza w płucach lub problemów z oddychaniem. Atak duszności z ...

Duszność spoczynkowa – jakie są przyczyny problemów z oddychaniem?

Duszność (spoczynkowa, wysiłkowa, napadowa) to subiektywne odczucie braku powietrza i problemów z oddychaniem. Objaw ten ...

POChP – leczenie i rokowanie

Przewlekła obturacyjna choroba płuc (znana też pod skrótem POChP) jest to schorzenie charakteryzujące się trwałym, ...

Rozedma płuc – przyczyny, objawy, badania, leczenie, skutki, rokowanie, śmiertelność

Rozedmą nazywa się przewlekłą chorobę płuc u palaczy. Występuje ona często z przewlekłym zapaleniem oskrzeli, składając ...

Chrypka

Chrypka najczęściej jest następstwem infekcji dróg oddechowych. Często pojawia się u osób palących. Zwykle chrypka ...

Duszność

Duszność jest subiektywnym odczuciem braku powietrza, utrudnionego oddychania. Może jej towarzyszyć wrażenie skrócenia oddechu lub ...

Jak rozpoznać astmę?

Napady duszności, uporczywy kaszel, świszczący oddech oraz uczucie ciężkości w klatce piersiowej to objawy charakterystyczne ...

Zapalenie tchawicy – przyczyny, objawy, badania, leczenie

Zapalenie tchawicy towarzyszy najczęściej zapaleniu krtani i oskrzeli. Przyczyną zapalenia tchawicy są wirusy, rzadziej bakterie. ...

Brak tchu i pełnego oddechu przy wysiłku i w spoczynku – jakie są przyczyny

Duszność, którą można potocznie określić jako brak tchu, jest bardzo ważnym objawem diagnostycznym. Może oznaczać ...

Wideo – Przyczyny duszności

Duszność jest subiektywnym poczuciem braku powietrza. W związku z tym, że jest to subiektywne odczucie, ...

Problemy z oddychaniem – przyczyny trudności w oddychaniu

Duszność bywa różnie opisywana przez pacjentów – jako problemy z oddychaniem, trudności ze złapaniem powietrza. ...

Chrypka – przyczyny i leczenie chrypki u dorosłych i dzieci

Chrypka, czyli szorstka barwa głosu, połączona zwykle z uczuciem suchości i drapania w gardle, to ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon