Przyczyny duszności

Duszność jest to subiektywne uczucie braku powietrza, zazwyczaj połączone ze wzmożoną pracą mięśni oddechowych. Duszność może być przewlekłym objawem lub też pojawiać się nagle (wówczas mówimy o duszności ostrej). Może mieć ona wiele różnych przyczyn, począwszy od tych związanych z układem oddechowym, poprzez przyczyny krążeniowe, niedobory tlenu, a kończąc na podłożu psychogennym.

Czym jest duszność?

Duszność to subiektywne uczucie braku powietrza, często połączone ze wzmożoną pracą mięśni oddechowych. Osoba z dusznością może przybierać pozycję ułatwiającą jej oddychanie i uruchomienie dodatkowych mięśni oddechowych. Często opiera się o coś, ułatwiając pracę oddechową. Dochodzi również do:

  • zaciągania skrzydełek nosa,
  • łapania oddechu ustami,
  • przy spadku ciśnienia parcjalnego tlenu we krwi dochodzi do zasinienia powłok skórnych.

Duszności towarzyszy najczęściej strach i lęk. Istnieje bardzo wiele przyczyn duszności.

Rozróżniamy dwa podstawowe podziały duszności. Pierwszy dzieli duszność ze względu na czas trwania na ostrą i przewlekłą. Drugi podział uwzględnia pochodzenie duszności. Leczenie zależy od przyczyny duszności. W 85% są to:

Duszność a astma

Jedną z najczęstszych przyczyn duszności jest astma. Astma to przewlekła zapalna choroba dróg oddechowych, prowadząca do nadreaktywności oskrzeli i ich obkurczenia w czasie napadu. Objawia się świszczącym oddechem, napadem duszności, uczuciem ściskania w klatce piersiowej i kaszlem. Występuje szczególnie często w nocy i nad ranem. Dolegliwości może też wywoływać stres lub wysiłek fizyczny.

Astma jest chorobą szeroko rozpowszechnioną, bo aż 5,4% mieszkańców Polski cierpi na tę dolegliwość. Istnieją dwa typy astmy:

  • alergiczna,
  • niealergiczna.

Astma alergiczna występuje w szczególności wśród dzieci i młodych dorosłych. Często stwierdza się u nich też inne choroby alergiczne.

Mechanizm choroby polega na uwalnianiu przez mastocyty (komórki tuczne) mediatorów zapalenia, takich jak histamina, enzymy proteolityczne, heparyna, prostaglandyny, leukotrieny. Dzieje się to w odpowiedzi na związanie alergenu ze specyficznymi przeciwciałami IgE. Mediatory zapalenia doprowadzają do obkurczenia (obturacji) oskrzeli. Ponadto przewlekły stan zapalny prowadzi do przebudowy oskrzeli. Dochodzi do przerostu błony mięśniowej i nasilenia dolegliwości astmatycznych. Natomiast przyczyna astmy niealergicznej nie jest do końca poznana, jednak obraz choroby jest bardzo podobny.

Leczenie astmy ma na celu maksymalne ograniczenie objawów i umożliwienie normalnego funkcjonowania chorym na tę chorobę. Przy obecnym leczeniu chorzy na astmę mogą bez większych utrudnień uprawiać sport. Leczenie zależy od zaawansowania choroby. Do głównych leków należą β-mimetyki powodujące rozkurcz oskrzeli. Wspomaga się je glikokortykosteroidami, które również usuwają obturację oskrzeli, jak i zapobiegają ich patologicznej przebudowie. Leki te dzielą się na długo i krótko działające. Najczęściej leki krótko działające służą do usuwania ostrych napadów astmy, podczas gdy długo działające zapobiegają ich pojawianiu się.

Duszność – inne choroby płuc

Do przyczyn duszności należą też inne choroby płuc. W czasie zapalenia płuc dochodzi do ograniczenia funkcjonalnej powierzchni wymiany gazowej w płucach i z tego względu pojawia się duszność. Jeżeli w czasie zapalenia wystąpi poważny napad duszności, może być to wskazanie do hospitalizacji. Po ustąpieniu zapalenia wszystko powinno wrócić do normy.

Również inne choroby zmniejszające powierzchnię wymiany gazowej pęcherzyków zaliczane są do przyczyn duszności. Dzieje się tak w przewlekłej obturacyjnej chorobie płuc (POChP). Mamy tutaj do czynienia jednocześnie ze zmniejszeniem powierzchni wymiany gazowej, jak i z obturacją, czyli utrudnieniem przepływu powietrza w drogach oddechowych. Choroba ma przebieg przewlekły i jest bardzo częsta u palaczy.

Nie tylko zmniejszenie powierzchni oddechowej w pęcherzykach płucnych może prowadzić do duszności, ale też zablokowanie przepływu powietrza poprzez drogi oddechowe. Dzieje się tak często w przypadku zapalenia nagłośni lub głośni. Jest to miejsce, w którym drogi oddechowe ulegają zwężeniu. Dzięki temu struny głosowe mogą poprzez zbliżanie i oddalanie się od siebie wytwarzać dźwięki mowy. Szczególnie dramatyczny przebieg ma duszność w przebiegu krztuśca (zwanego również kokluszem). Atakuje on głównie dzieci i powoduje silny napad duszności z głośnym, szczekającym kaszlem. Dzieci podlegają obowiązkowi szczepień przeciwko krztuścowi.

Do groźnych przyczyn duszności należy odma. Jest ona spowodowana obecnością powietrza w opłucnej i zapadnięciem się płuca. Szczególnie niebezpieczna jest odma wentylowa, która jest stanem zagrożenia życia i wymaga pilnego odbarczenia (zmniejszenia ciśnienia).

Wszystkie choroby powodujące osłabienie mięśni oddechowych lub też zwiększające ich wysiłek są zaliczane do przyczyn duszności. Dzieje się tak w porażeniach mięśni wdechowych, ale też w chorobach restrykcyjnych płuc. Należy do nich włóknienie płuc, zarówno idiopatyczne, jak i w przebiegu np. pylicy.

Duszność – układ krążenia

Do przyczyn duszności należą również choroby układu krążenia. Jedną z najczęstszych przyczyn z tej grupy jest zawał serca. Podczas zawału dochodzi do nagłej niewydolności serca jako pompy krwi. W związku z tym krew napływająca do serca z płuc nie ma gdzie odpłynąć. Dodatkowo relatywnie często dochodzi w czasie zawału do niedomykalności zastawki mitralnej (np. w wyniku pęknięcia nici ścięgnistej mocującej płatki zastawki). Wszystkie te czynniki prowadzą do zastoju krwi w płucach i ich obrzęku. Krew, która nie znajduje drogi odpływu, przenika do pęcherzyków płucnych, tym samym blokując wymianę gazową. Ten stan może także pojawiać się podczas nasilenia przewlekłej niewydolności serca. Jest on przyczyną duszności.

Kolejną z przyczyn duszności pochodzących z układu krążenia jest zatorowość płucna. W stanach zwiększonej krzepliwości krwi, długotrwałego unieruchomienia czy zastoju w krążeniu żylnym może dojść w żyłach do powstawania zakrzepów. Ten materiał zatorowy, jeżeli nie zostanie szybko rozpuszczony przez układ fibrynolizy, może wraz z prądem krwi trafić do prawego przedsionka i komory, a następnie przez tętnicę płucną do płuc. Jako że naczynia płucne ulegają zwężeniu aż do najmniejszych naczyń docierających do pęcherzyków płucnych, materiał zatorowy ulega zaklinowaniu w świetle naczynia i powoduje ostrą duszność, ból w klatce piersiowej, krwioplucie i kaszel. Dochodzi do niedokrwienia i obumarcia części miąższu płucnego. Jest to bardzo niebezpieczne powikłanie. Z tego względu w czasie różnych stanów zagrażających powstaniem zakrzepów w krążeniu żylnym podaje się profilaktycznie heparynę (drobnocząsteczkową).

Duszność – inne przyczyny

Do innych przyczyn duszności może należeć zmniejszona zawartość tlenu w otaczającym powietrzu. Tak dzieje się np. w czasie wypraw wysokogórskich, ale może też wynikać z przyczyn psychosomatycznych.

Duszność jest częsta w przebiegu fobii, zaburzeń lękowych i somatyzacyjnych. W celu uniknięcia zmian w równowadze kwasowo-zasadowej ustroju (zasadowicy oddechowej) czasami poleca się osobom z takimi zaburzeniami oddychanie do papierowej torby. Dzięki temu zwrotnemu obiegowi zwiększa się stężenie dwutlenku węgla i nie dochodzi do zasadowicy.

Opublikowano: ; aktualizacja: 30.11.2017

Oceń:
4.6


Może cię

Nadreaktywność oskrzeli – co to jest, jakie są przyczyny, objawy i leczenie?

Nadreaktywność oskrzeli występuje, gdy reakcja układu oddechowego na bodziec, który w zdrowym organizmie nie wywołałby ...

Duszność w klatce piersiowej – co to znaczy?

Duszność to subiektywne odczuwanie braku powietrza w płucach lub problemów z oddychaniem. Atak duszności z ...

Choroba niedokrwienna serca – przyczyny, czynniki ryzyka, objawy, leczenie niedokrwienia serca

Choroba niedokrwienna serca to szerokie pojęcie obejmujące wszystkie stany, w których dochodzi do niedokrwienia mięśnia ...

Astma oskrzelowa u dzieci

Astma oskrzelowa (os greckiego słowa ásthma, oznaczającego "zadyszka") jest przewlekłą chorobą płuc utrudniającą oddychanie. Choroba ...

Jak rozpoznać astmę?

Napady duszności, uporczywy kaszel, świszczący oddech oraz uczucie ciężkości w klatce piersiowej to objawy charakterystyczne ...

Palenie a choroby układu oddechowego

Nałóg palenia papierosów należy niewątpliwie do najpoważniejszych wyzwań medycyny w ostatnich latach i jednocześnie jest ...

POChP – leczenie i rokowanie

Przewlekła obturacyjna choroba płuc (znana też pod skrótem POChP) jest to schorzenie charakteryzujące się trwałym, ...

Zawał serca – kto jest najbardziej podatny?

Zawał serca to nieodwracalne uszkodzenie (martwica) fragmentu mięśnia sercowego wywołane zablokowaniem dopływu krwi, wskutek całkowitej ...

Duszność w czasie wysiłku

Duszność jest odczuciem subiektywnym, określanym przez pacjentów jako uczucie braku powietrza. Fizykalnym objawem duszności jest ...

Teofilina – badanie stężenia

Badanie stężenie teofiliny wykonuje się w celu monitorowania stężenia teofiliny we krwi podczas leczenia m.in. ...

Tętno paradoksalne – co to jest tętno dziwaczne i jakie są przyczyny?

Pulsus paradoxus, czyli tętno paradoksalne (inaczej dziwaczne), to stan, kiedy dochodzi do jego zaniku lub ...

Kaszel suchy

Kaszel suchy pojawia się często w przebiegu infekcji wirusowych układu oddechowego. Może być dokuczliwy i ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon