Hipoksja – rodzaje, przyczyny, objawy, leczenie, skutki

Brak zdjęcia

20 marca 2019

Hipoksja oznacza niedostateczną ilość tlenu dostarczaną do komórek w stosunku do zapotrzebowania. Bywa, że przyczyną hipoksji jest zaburzony transport krwi do komórek i narządów. Medycyna zna wiele rodzajów hipoksji – hipoksemiczną, anemiczną, krążeniową. Objawy to: sinica, silne bóle głowy, uczucie lęku. Leczenie zależne jest zawsze od przyczyny. Jego wdrożenie powinno być szybkie, gdyż skutki hipoksji mogą powodować nieodwracalne zmiany w narządach.

Hipoksja – co to jest?

Hipoksja (hypoxia, hypoksja) to nic innego jak zbyt niski poziom tlenu w tkankach w stosunku do aktualnego zapotrzebowania. Niedotlenienie tkanek i komórek spowodowane może być zmniejszeniem zawartości tlenu we wdychanym powietrzu, a także chorobami dotyczącymi układu oddechowego i krwionośnego.

Hipoksja może mieć także miejsce w przypadku, gdy zawartość tlenu we krwi jest prawidłowa, lecz zaburzony jest transport krwi do konkretnego narządu. Niewystarczająca ilość tlenu powoduje zaburzenia procesów metabolicznych zachodzących w komórkach, co prowadzi do zaburzenia ich funkcji, a w przypadku przedłużającej się hipoksji – do ich śmierci.

Dlaczego hipoksja jest groźna?

Na niedotlenienie szczególnie wrażliwy jest mózg. Wynika to faktu, że choć stanowi on niecałe 4 proc. masy organizmu, zużywa aż 20 proc. tlenu, który trafia do organizmu. W przypadku hipoksji bardzo szybko dochodzi do pojawienia się objawów neurologicznych, takich jak bóle i zawroty głowy, a już po 4 minutach dochodzi do trwałego zaburzenia funkcji kory mózgu. Po 20 minutach obumiera pień mózgu. Kardiomiocyty budujące mięsień sercowy są bardziej odporne na niedotlenienie od neuronów, czas od początku przerwy w dostawie tlenu do śmierci komórek wynosi około 30 minut.

W przypadku gdy dojdzie do ich martwicy, na ich miejscu rozwija się tkanka łączna – blizna pozbawiona zdolności do aktywnego skurczu, co wiąże się z upośledzeniem w funkcjonowaniu serca jako pompy. Kolejnym narządem bardzo wrażliwym na niedotlenienie są nerki. Ich niedotlenienie może prowadzić do ostrej niewydolności, która często przechodzi w niewydolność przewlekłą i wiąże się z koniecznością dializoterapii.

Hipoksja – przyczyny i rodzaje

W zależności od czynnika, który wywołał niedotlenienie, wyróżnia się kilka jej rodzajów, a te zostały opisane poniżej.

  • Hipoksja hipoksemiczna – jest ona spowodowana chorobami dotyczącymi płuc, w których dochodzi do upośledzenia przenikania tlenu z powietrza znajdującego się w pęcherzykach płucnych do krwi w sieci naczyń włosowatych. Może pojawić się w przebiegu chorób takich jak astma, przewlekła obturacyjna choroba płuc (POCHP), a także rozedma i niedodma płuc.
  • Hipoksja krążeniowa (hipoksja ischemiczna) – jej przyczyną jest stan, w którym serce nie jest w stanie dostarczyć odpowiedniej ilości krwi, czego konsekwencją jest niedotlenienie narządów. Dochodzi do niej na skutek ciężkich zawałów serca, niewydolności serca, tamponady serca, pęknięcia przegrody międzykomorowej czy ostrej niewydolności zastawek.
  • Hipoksja anemiczna – spowodowana jest zmniejszeniem zdolności krwi do wiązania tlenu na skutek obniżenia poziomu hemoglobiny. Może wynikać z przebytego ciężkiego krwawienia, upośledzonego wytwarzania erytrocytów (czerwonych krwinek) czy skróconego czasu ich życia. Hipoksja spowodowana obniżonym wiązaniem tlenu przez komórki krwi może wystąpić także na skutek zatrucia tlenkiem węgla(II), który wiąże się z hemoglobiną silniej i 200 razy łatwiej niż tlen.
  • Hipoksja hipotoksyczna – powoduje ją zatrucie cyjankami, które uszkadzają mitochondria komórkowe.
  • Hipoksja wysokościowa (hipoksja hipobaryczna, choroba wysokościowa) – jest spowodowana obniżonym ciśnieniem parcjalnym tlenu w otoczeniu. Najczęściej dochodzi do niej podczas przebywania na wysokościach powyżej 2500 m n.p.m., gdzie ilość tlenu w atmosferze jest niewystarczająca do pokrycia zapotrzebowania organizmu.
  • Hipoksja hiperbaryczna – dotyczyć może nurków, którzy narażeni są na zbyt duże ciśnienie parcjalne tlenu w mieszaninie oddechowej.

Hipoksja – objawy

Niedotlenienie komórek prowadzi do zmiany metabolizmu z tlenowego na beztlenowy. Zjawisko takie może mieć miejsce na przykład w trakcie ćwiczeń fizycznych. W procesie zwanym fermentacją mleczanową wytwarzany jest wówczas kwas mlekowy i niewielka, w porównaniu do przemian tlenowych, ilość energii. W normalnych warunkach kwas mlekowy jest odprowadzany wraz z krwią do wątroby i z wyjątkiem nieprzyjemnego odczucia „palenia” mięśni nie powoduje on poważniejszych skutków ubocznych. Jeżeli jednak hipoksja jest ciężka i trwa przez dłuższą chwilę, dochodzi do znacznego obniżenia pH środowiska wewnątrzkomórkowego i – w rezultacie – do ich śmierci.

Niedobór tlenu w organizmie cechują następujące objawy:

  • sinica centralna – objawia się poprzez sinawe zabarwienie okolicy ust, błony śluzowej jamy ustnej oraz języka,
  • silne bóle i zawroty głowy – wynikają z niedotlenienia ośrodkowego układu nerwowego,
  • duszność, kaszel,
  • zaburzenia widzenia,
  • silna senność, uczucie zmęczenia,
  • uczucie lęku.

Jakie są skutki i powikłania po hipoksji?

Skutki przedłużającej się ciężkiej hipoksji mogą być tragiczne. Niedotlenienie tkanek organizmu może prowadzić do uszkodzenia nerek i śmierci związanej z niedotlenieniem mózgu.

Przeczytaj więcej o skutkach niedotlenienia mózgu.

Przewlekła umiarkowana hipoksja zwykle nie wiąże się z występowaniem objawów neurologicznych, gdyż organizm umie zaadoptować się do zmniejszonego stężenia tlenu. Zjawisko to wykorzystywane jest w sporcie. Na skutek obniżonej zawartości tlenu we krwi przepływającej przez tętnice nerkowe dochodzi do zwiększenia uwalniania przez nerki i wątrobę erytropoetyny, która wpływa na komórki macierzyste szpiku kostnego, zwiększając liczbę erytrocytów i podnosząc poziom hemoglobiny.

Stosowanie egzogennej erytropoetyny jest niedozwolone, całkowicie legalne są jednak treningi czy obozy odbywające się w górach, a nawet spanie w specjalnych komorach zapewniających obniżone stężenie parcjalne tlenu.

Powikłania przewlekłego niedotlenienia tkanek obejmują nadciśnienie płucne i przeciążeniową niewydolność serca. Dość ciekawym objawem jest występowanie tak zwanych palców pałeczkowatych.

Jak leczyć hipoksję?

Leczenie hipoksji zależy od przyczyny powodującej niedotlenienie. W pierwszej kolejności stosowana jest tlenoterapia przy użyciu 100 proc. tlenu w odpowiednim przepływie. Jeżeli przyczyną hipoksji jest astma, stosuje się leki wziewne – β2-mimetyki. W przypadku gdy doszło do zatrucia tlenkiem węgla(II), chory powinien zostać umieszczony w specjalnej komorze hiperbarycznej, w której oddycha 100 proc. tlenem o wysokim ciśnieniu parcjalnym.

Ostra hipoksja zawsze jest wskazaniem do szybkiej hospitalizacji.

Bibliografia

  • Doboszyńska A., Objawy chorób wewnętrznych. Podręcznik dla studentów, Wydanie 1. Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2013.
  • Gajewski P., Szczeklik A. (red.), Interna Szczeklika 2017, Wydanie 8. Wydawnictwo MP, Kraków 2017.
  • Paauw D. S., Burkholder L. R., Migeon M. B., Choroby wewnętrzne: praktyczny przewodnik kliniczny, Tom 1, Wydanie 1. Wydawnictwo Elsevier Urban & Partner, Wrocław 2009.
  • Karges W., Al Dahouk S., (red.), Interna w 5 dni, Wydanie 1. Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2013.
  • Opolski G., Kardiologia – kompendium, Wydanie 1. Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2016.
  • Galler C., Choroby serca i układu krążenia. Opieka farmaceutyczna, Wydanie 1. Wydawnictwo MedPharm, Wrocław 2011.
  • Similowski T., POCHP – przewlekła obturacyjna choroba płuc. Wydawnictwo Urban & Partner, Wrocław 2011.
Opublikowano: ; aktualizacja: 20.03.2019

Oceń:
4.9


Może cię

Zapchany nos i zapchane zatoki – jak je odetkać?

Zatkany nos i zapchane zatoki to częsty objaw. Przyczyną zapchanego, niedrożnego nosa i zatkanych zatok ...

Czy przeziębieniem można się zarazić? Jak zapobiegać przeziębieniu?

Przeziębienie jest chorobą zakaźną, a jej przyczyną może być wiele różnych wirusów. Przeziębienie szerzy się ...

Co należy wiedzieć o mukowiscydozie?

Mukowiscydoza, inaczej zwłóknienie torbielowate (łac. mucoviscidosis) jest bardzo częstą, genetycznie uwarunkowaną chorobą. Występuje ona z ...

Duszność w klatce piersiowej – co to znaczy?

Duszność to subiektywne odczuwanie braku powietrza w płucach lub problemów z oddychaniem. Atak duszności z ...

Klątwa Ondyny – przyczyny, objawy, kryteria, rozpoznanie, leczenie

Klątwa Ondyny (hipowentylacja) to choroba genetyczna, która występuje rzadko. Przyczyną jest tu mutacja genu homeotycznego ...

Wirus RSV

Do zakażenia wirusem RSV dochodzi na drodze kropelkowej. Wirus RSV najczęściej atakuje niemowlęta i małe ...

Przeziębienie – jak je leczyć?

Przeziębienie jest potocznie nazywane grypą, ale tylko kilka, kilkanaście procent zachorowań jest wywołanych przez wirusa ...

Enterowirusy – objawy i leczenie zakażenia, badania

Enterowirusy to grupa RNA wirusów. Należą do niej różne rodzaje drobnoustrojów odpowiedzialnych za rozwój wielu ...

Palenie a choroby płuc

Nikotynizm odciska piętno na funkcjonowaniu wielu narządów i układów organizmu człowieka, jednak dla dymu tytoniowego ...

Alergiczne zapalenie płuc

Alergiczne zapalenie pęcherzyków płucnych to choroba spowodowana przez powtarzające się narażenie na alergeny wziewne. Te ...

Pylica płuc – objawy, przyczyny, rodzaje – czy jest wyleczalna?

Pylica płuc to choroba zawodowa. Dotyka głównie górników, hutników, spawaczy i osób pracujących z azbestem. ...

Dlaczego przeziębienia i grypy nie leczy się antybiotykami?

Antybiotyki są nieskuteczne w leczeniu infekcji wirusowych, takich jak grypa czy przeziębienie. Przyjmowanie antybiotyku nie ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon