Hipoksemia – przyczyny, objawy, leczenie niedotlenienia krwi

Hipoksemia to niedobór tlenu we krwi, czyli spadek ciśnienia parcjalnego tlenu we krwi tętniczej poniżej 60 mm Hg. Przyczyną mogą być liczne choroby płuc i opłucnej. Hipoksemia i hiperkapnia są objawami niewydolności oddechowej, przejawiającej się dusznością, bólem w klatce piersiowej, krwiopluciem. Przewlekła hipoksemia może prowadzić do niedotlenienia tkanek, czyli hipoksji. W leczeniu wykorzystuje się m.in. tlenoterapię.

Co to jest hipoksemia i hiperkapnia?

Hipoksemia to zmniejszenie utlenowania krwi tętniczej, które definiuje się jako obniżenie we krwi tętniczej ciśnienia parcjalnego tlenu poniżej wartości 60 mm Hg. W warunkach prawidłowych norma ciśnienia wynosi 75–100 mm Hg. Niedotlenienie krwi spowodowane jest zaburzeniami pracy układu oddechowego powodującymi upośledzenie wymiany gazowej w płucach. Rozwija się ono na skutek:

  • zmniejszenia wentylacji pęcherzyków płucnych,
  • zmniejszenia przepływu krwi przez płuca,
  • ustania wentylacji pęcherzyków płucnych,
  • mieszania się krwi utlenowanej z nieutlenowaną (np. w sinicznych wadach serca i dużych naczyń),
  • obniżenia ciśnienia parcjalnego tlenu we wdychanym powietrzu (np. na dużych wysokościach).

Bardzo często razem z hipoksemią rozwija się również hiperkapnia, czyli wzrost ciśnienia parcjalnego dwutlenku węgla ponad 45 mm Hg. Hipoksemia i hiperkapnia stanowią podstawę rozpoznania niewydolności oddechowej. Trzeba wiedzieć, że schorzenie to może rozwijać się nagle – jest to tzw. ostra niewydolność oddechowa oraz stopniowo – przewlekła niewydolność oddechowa.

Hipoksemia a hipoksja – czym się różni?

W kontekście hipoksemii należy wspomnieć również o innym zjawisku, jakim jest hipoksja. Stan ten stanowi konsekwencję przedłużającej się hipoksemii – na skutek niedotlenienia krwi dochodzi do znacznego niedoboru krwi w tkankach w stosunku do zapotrzebowania organizmu. Przy hipoksji objawy to m.in. zawroty głowy i senność, obecność krwi w ślinie oraz sinica centralna obserwowana jako niebieskawe zabarwienie powłok skórnych i błon śluzowych.

Jeżeli przyczyną hipoksji jest zbyt mala ilość tlenu we krwi, mówimy o hipoksji hipoksemicznej. Zdarza się jednak, że do niedotleniania tkanek dochodzi nawet, wówczas gdy utlenowanie krwi jest wystarczające – powodem są zazwyczaj zaburzenia funkcji układu krążenia przekładające się na niewłaściwy przepływ krwi (hipoksja ischemiczna). Do hipoksji tego typu może dojść m.in. przy zawale serca czy we wstrząsie kardiogennym.

Ostra hipoksemia – przyczyny niedotlenienia krwi

Do rozwoju ostrej hipoksemii prowadzą liczne schorzenia płuc obejmujące zmiany rozsiane lub ogniskowe, krwawienie do pęcherzyków płucnych, zmniejszenie przepływu krwi przez płuca oraz choroby opłucnej. Do możliwych przyczyn hipoksemii w postaci ostrej należą:

  • obrzęk płuc,
  • ciężkie zapalenie płuc,
  • niedodma np. w następstwie zatkania dróg oddechowych przez ciało obce, guz lub wydzielinę,
  • uraz płuca,
  • zapalenia naczyń i choroby tkanki łącznej,
  • skaza krwotoczna,
  • zatorowość płucna,
  • wstrząs,
  • odma opłucnowa,
  • duża ilość płynu w jamie opłucnej.

Hipoksemia u noworodka może być dodatkowo spowodowana wadami wrodzonymi układu oddechowego (atrezja nozdrzy tylnych, wrodzona wiotkość krtani), zespołem zaburzeń oddychania, zespołem aspiracji smółki, przetrwałym nadciśnieniem płucnym lub sepsą.

Hipoksemia – objawy ostrej niewydolności oddechowej

Kluczowym objawem ostrej niewydolności oddechowej jest narastająca duszność, czyli subiektywne odczucie braku powietrza lub utrudnionego oddychania. Ponadto, w zależności od przyczyny, może również pojawić się kaszel, gorączka, kłujący ból w klatce piersiowej lub podbarwiona krwią plwocina. Charakterystycznymi objawami niedotlenienia są przyspieszona akcja serca, wzrost ciśnienia tętniczego krwi oraz zwiększenie częstotliwości oddechów. U niektórych pacjentów występuje nasilona praca dodatkowych mięśni oddechowych – widoczne jest zaciąganie przestrzeni międzyżebrowych w trakcie oddychania. Chory, chcąc sobie pomóc, opiera się o twarde podłoże, np. ramę łóżka, w ten sposób stabilizując obręcz barkową.

Wraz z postępem schorzenia stan pacjenta pogarsza się, obserwuje się zaburzenia świadomości, którym towarzyszy niepokój ruchowy lub nasilona senność. Jak wspomniano, nieleczona ostra hipoksemia prowadzi do hipoksji czyli niedotlenienia tkanek. Brak odpowiedniej ilości tlenu powoduje kwasicę organizmu, a następnie śmierć komórek, niewydolność wielonarządową i ostatecznie zgon pacjenta.

Hipoksemiczna niewydolność oddechowa – leczenie hipoksemii

Otra niewydolność oddechowa jest stanem zagrożenia życia pacjenta, dlatego konieczne jest natychmiastowe wdrożenie odpowiedniej terapii. Przede wszystkim kluczowe jest udrożnienie dróg oddechowych, by umożliwić dostawanie się tlenu do płuc. W celu zwalczania hipoksemii stosuje się tlenoterapię z dużą zawartością tlenu w mieszaninie oddechowej. Pacjenci,
u których tlenoterapia nie zwalcza hipoksemii, mogą wymagać intubacji, czyli wprowadzenia rurki do tchawicy przez jamę ustną i zastosowania mechanicznego wspomagania oddychania.

Ponadto włączone zostaje również leczenie farmakologiczne uzależnione od przyczyny, która wywołała ostrą niewydolność oddechową. W niektórych przypadkach konieczne może być również leczenie zabiegowe, np. odbarczenie odmy opłucnowej czy usunięcie płynu z jamy opłucnej.

Czym jest przewlekła niewydolność oddechowa?

Przewlekła niewydolność oddechowa rozwija się stopniowo i w przeciwieństwie do ostrej niewydolności, nie jest w pełni odwracalna. Do przyczyn przewlekłej niewydolności oddechowej należą schorzenia przebiegające z obturacją oskrzeli (POCHP, rozstrzenie oskrzeli, mukowiscydoza), śródmiąższowe choroby płuc (pylica, sarkoidoza), nowotwory układu oddechowego, skrajna otyłość, choroby nerwowo-mięsniowe, choroby układu krążenia (przewlekła niewydolność serca, przewlekła zatorowość płucna).

Oprócz objawów charakterystycznych dla choroby podstawowej, w przebiegu przewlekłej niewydolności oddechowej u pacjentów obserwuje się nasiloną duszność oraz zmniejszoną tolerancję wysiłku. Występują też następstwa przewlekłej hipoksemii: sinica, palce pałeczkowate, objawy niewydolności prawej komory serca, a także objawy hiperkapnii: zaczerwienienie spojówek i skóry.

Leczenie przewlekłej niewydolności oddechowej zależy od jej pierwotnej przyczyny. Obejmuje odpowiednią farmakoterapię, tlenoterapię w warunkach domowych i szpitalnych, właściwą dietę, fizjoterapię oddechową i rehabilitację ogólnousprawniającą.

Bibliografia:

  1. Interna Szczeklika. Podręcznik chorób wewnętrznych, wyd. Medycyna Praktyczna 2014.
  2. Intensywna terapia dorosłych. Kompendium, Z. Rybicki, wyd. Makmed, 2010.
  3. Pediatria, W. Kawalec, wyd. PZWL, 2013.
Opublikowano: ; aktualizacja: 11.05.2018

Oceń:
4.6


Może cię

Jak leczyć infekcje wirusowe?

To, jak leczyć infekcje wirusowe, zależy od rodzaju choroby, typu wirusa, wieku pacjenta. Typowe, występujące ...

Jak pozbyć się kataru?

Katar (inaczej nieżyt nosa) to dokuczliwy objaw towarzyszący nie tylko infekcji, ale także alergii. Jak ...

Choroby płuc

Choroby płuc rozwijają się w wyniku różnych czynników. Mogą być wynikiem stanów zapalnych, czynników środowiskowych ...

Wstrząs septyczny

Wstrząs septyczny to ostra, zagrażająca życiu reakcja organizmu. Wstrząs rozwija się w następstwie posocznicy – ...

Angina ropna – przyczyny, objawy, leczenie

Angina ropna to inaczej ostre zapalenie gardła i migdałków objawiające się bolesnym zapaleniem gardła, wysiękiem ...

Ostra niewydolność oddechowa

Ostra niewydolność oddechowa (ang. Acute Respiratory Distress) to rozwijające się nagle zaburzenie czynności układu oddechowego, ...

Domowe sposoby na zatkany nos – jak szybko pozbyć się kataru?

Na zatkany nos i trudności z oddychaniem jest wiele różnych sposobów. W leczeniu uporczywego kataru ...

Zespół aspiracji smółki

Gdy dziecko przebywające w brzuchu mamy wyczuwa strach, a sam poród jest zagrożony, wówczas może ...

Zapalenie tchawicy u dzieci

Zapalenie tchawicy pozostaje istotną przyczyną odwracalnej obturacji dróg oddechowych u dzieci, mimo znacznego postępu, jaki ...

Hiperkapnia – przyczyny, objawy, leczenie

Hiperkapnia to stan zwiększonej ilości dwutlenku węgla we krwi. Zbyt wysoki poziom CO2 w organizmie ...

Woda w płucach – jakie są przyczyny, jak się pozbyć, czy jest wyleczalna, jakie są rokowania?

Zjawisko gromadzenia się płynu w jamie opłucnej przez wielu pacjentów określane jest potocznie jako „woda ...

Powikłania zapalenia płuc – jakie mogą być skutki i konsekwencje nieleczonego zapalenia?

Wystąpienie powikłań po zapaleniu płuc zależy od stanu ogólnego pacjenta, czynnika etiologicznego, jak również od ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon