Hiperkapnia – przyczyny, objawy, leczenie

Hiperkapnia to stan zwiększonej ilości dwutlenku węgla we krwi. Zbyt wysoki poziom CO2 w organizmie świadczy o niewydolnej pracy układu oddechowego lub krążenia płucnego. Przyczyną hiperkapnii może być astma, przewlekła obturacyjna choroba płuc czy bezdech senny. Przy niewydolności oddechowej z hiperkapnią występują takie objawy, jak m.in. hiperwentylacja, nieregularne bicie serca, omdlenia. Leczenie jest skierowane na chorobę podstawową.

Hiperkapnia – co to jest?

Na prawidłową ilość tlenu i dwutlenku węgla we krwi wpływ mają dwa czynniki – wentylacja płuc i przepływ krwi przez płuca. Zaburzenia któregoś z nich mogą prowadzić do niewydolności oddechowej. Wyróżniamy dwa rodzaje niewydolności oddechowej:

  • częściową (hipoksemiczną), w której dochodzi do obniżenia zawartości tlenu we krwi,
  • całkowitą, kiedy występuje hipoksemia z hiperkapnią.

Ilość gazu rozpuszczonego we krwi mierzy się, oznaczając jego ciśnienie parcjalne w badaniu gazometrycznym (gazometrii). Do takiego badania pobiera się krew tętniczą, najczęściej z tętnicy promieniowej lub udowej. Rzadziej pobiera się krew żylną lub włośniczkową. Jednostką ciśnienia parcjalnego gazu są milimetry słupa rtęci (mm Hg) lub kilopaskale (kPa).

Norma dla ciśnienia parcjalnego dwutlenku węgla we krwi tętniczej zawiera się w zakresie 32–45 mm Hg lub 4,27–6,00 kPa. Powyżej tych wartości stwierdza się hiperkapnię. Dla ciśnienia parcjalnego tlenu prawidłowe wartości wynoszą odpowiednio 75–100 mm Hg lub 10,00–13,33 kPa.

Hiperkapnia – przyczyny

O ile za hipoksję odpowiadają głównie zaburzenia przepływu płucnego, to na hiperkapnię narażone są osoby, u których zaburzona jest wentylacja płuc.

Do przyczyn hiperkapnii należą:

  • niedrożność dróg oddechowych utrudniająca oddychanie,
  • zaburzenia pracy mięśni oddechowych,
  • zwiększenie ilości powietrza zalegającego w drogach oddechowych, które nie bierze udziału w wymianie gazowej (tzw. przestrzeń martwa).

Niedrożność górnych dróg oddechowych może być wywołana np. aspiracją ciała obcego, obrzękiem krtani lub zamknięciem dróg oddechowych przez wiotki język u osób nieprzytomnych. Skurcz oskrzeli lub obrzęk błony śluzowej powodują niedrożność dolnych dróg oddechowych.

Do chorób przebiegających z obturacją dolnych dróg oddechowych należą:

Przyczyną mogą być też guzy zamykające światło oskrzeli. Zapalenie płuc, odma opłucnowa i obrzęk płuc zmniejszają podatność pęcherzyków płucnych, co również utrudnia wentylację.

Najczęstszą przyczyną hiperkapnii wynikającej z upośledzenia pracy mięśni oddechowych jest wpływ narkotyków i leków opioidowych na ośrodek mózgu odpowiedzialny za oddychanie. Do innych należą zaburzenia neurologiczne (np. stwardnienie zanikowe boczne, uszkodzenie rdzenia kręgowego) lub bezpośrednio dotyczące mięśni, np. dystrofie mięśniowe.

Hiperkapnia – objawy

Organizm jest w stanie wykryć i częściowo skompensować niskie ciśnienie tlenu lub zbyt wysoką ilość CO2 we krwi. Łagodne objawy hiperkapnii świadczą o uruchomieniu mechanizmów kompensacyjnych. Do takich objawów należą:

  • zaczerwienienie skóry,
  • senność lub niemożność skupienia się,
  • łagodne bóle głowy,
  • uczucie zdezorientowania lub zawroty głowy,
  • uczucie duszności,
  • uczucie wyczerpania, zmęczenie nieadekwatne do wysiłku.

Objawy te są sygnałem alarmowym. Jeśli utrzymują się przez dłuższy czas, powinny być skonsultowane z lekarzem.

Ciężkie objawy hiperkapnii (ogólnie niewydolności oddechowej) świadczą o tym, że ustrój nie radzi sobie z kompensowaniem ilości tlenu i dwutlenku węgla. W wyniku utrzymywania się niewydolności oddechowej rozwija się kwasica oddechowa i rozszerzają się naczynia mózgowe.

Ciężkimi objawami niewydolności oddechowej z hiperkapnią są m.in.:

  • uczucie zdezorientowania,
  • niewyjaśnione uczucie paranoi lub depresji,
  • drżenie mięśni,
  • nieregularna praca serca,
  • hiperwentylacja,
  • drgawki,
  • atak paniki,
  • omdlenie.

Takie objawy są wskazaniem do podjęcia interwencji i rozpoczęcia leczenia.

Ważnym następstwem przewlekłej niewydolności oddechowej z hiperkapnią jest tzw. hipoksemiczny napęd oddechowy. U zdrowej osoby organizm reaguje na zwiększoną ilość CO2 we krwi przyspieszeniem oddechów. W przypadku np. pacjentów z długotrwałą POChP taki odruch przestaje funkcjonować. Niesie to za sobą ryzyko, że w trakcie zbyt intensywnej terapii tlenem dojdzie do zatrzymania oddechu i śpiączki hiperkapnicznej.

Hiperkapnia – leczenie

Zarówno w niewydolności oddechowej, jak i w hiperkapnii bardzo istotne jest leczenie przyczyny. W celu poprawy stanu pacjenta i normalizacji parametrów gazometrycznych często stosuje się tlenoterapię 60 proc. mieszaniną tlenu z użyciem tzw. wąsów lub maski Venturiego.

Ciężka niewydolność oddechowa jest wskazaniem do intubacji i wentylacji mechanicznej. Tlenoterapię u pacjentów z POChP należy przeprowadzać bardzo ostrożnie. Zbyt duża podaż tlenu może u takich osób spowolnić, a nawet zatrzymać własny oddech, co jeszcze bardziej pogłębi niewydolność oddechową.

Jeśli zaburzenia wentylacji są spowodowane aspiracją ciała obcego, konieczne może okazać się wykonanie bronchoskopii. W przypadku zapalenia płuc leczeniem będzie odpowiednia antybiotykoterapia.

Bardzo częstą przyczyną niewydolności oddechowej są zaostrzenia POChP i astmy. W leczeniu takich zaostrzeń stosuje się leki rozszerzające oskrzela i zmniejszające obrzęk błony śluzowej oskrzeli (głównie beta-mimetyki i glikokortykosteroidy). W celu uniknięcia zaostrzeń należy przede wszystkim rzucić palenie, regularnie przyjmować leki i stosować się do zaleceń lekarza. Coroczne szczepienia przeciwko grypie zmniejszają ryzyko infekcji, która może prowadzić do zaostrzeń.

Bibliografia

  • Curley G. F., Kavanagh B. P., Laffey J. G., Hypocapnia and hypercapnia [w:] Murray and Nadel’s Textbook of Respiratory Medicine. Elsevier Inc., 2016, s. 1527–1546.
Opublikowano: ; aktualizacja: 31.10.2018

Oceń:
4.7


Może cię

Wstrząs septyczny

Wstrząs septyczny to ostra, zagrażająca życiu reakcja organizmu. Wstrząs rozwija się w następstwie posocznicy – ...

Paciorkowcowe zapalenie gardła – objawy i leczenie anginy paciorkowcowej

Paciorkowcowe zapalenie gardła określane jest potocznie jako angina paciorkowcowa. Jest to infekcja pochodzenia bakteryjnego, która ...

Zapalenie tchawicy u dzieci

Zapalenie tchawicy pozostaje istotną przyczyną odwracalnej obturacji dróg oddechowych u dzieci, mimo znacznego postępu, jaki ...

Rodzaje kaszlu

Kaszel jest to odruchowe, gwałtowne wypchnięcie dużej ilości powietrza z dróg oddechowych, powodujące usunięcie powstałej ...

Hipoksemia – przyczyny, objawy, leczenie niedotlenienia krwi

Hipoksemia to niedobór tlenu we krwi, czyli spadek ciśnienia parcjalnego tlenu we krwi tętniczej poniżej ...

Bakteryjne zapalenie płuc – przyczyny, objawy, leczenie, powikłania

Bakteryjne zapalenie płuc najczęściej wywołane jest przez dwoinkę zapalenia płuc. W przebiegu zakażenia pojawia się ...

Zapalenie płuc po grypie – co to jest i jak się leczy grypowe zapalenie płuc?

Wirusowe zapalenie płuc najczęściej wywołane jest wirusem grypy. Rzadko występuje ono jako powikłanie grypy u ...

Palenie a choroby płuc

Nikotynizm odciska piętno na funkcjonowaniu wielu narządów i układów organizmu człowieka, jednak dla dymu tytoniowego ...

Zespół aspiracji smółki

Gdy dziecko przebywające w brzuchu mamy wyczuwa strach, a sam poród jest zagrożony, wówczas może ...

Rozedma płuc – przyczyny, objawy, badania, leczenie, skutki, rokowanie, śmiertelność

Rozedmą nazywa się przewlekłą chorobę płuc u palaczy. Występuje ona często z przewlekłym zapaleniem oskrzeli, składając ...

Ostra niewydolność oddechowa

Ostra niewydolność oddechowa (ang. Acute Respiratory Distress) to rozwijające się nagle zaburzenie czynności układu oddechowego, ...

Czynniki ryzyka raka płuc

Najważniejszym oraz najczęstszym czynnikiem ryzyka nowotworu płuc jest palenie tytoniu. Zarówno czynne, jak i bierne ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon