Zespół Hornera – objawy, leczenie i przyczyny syndromu

Zespół Hornera został opisany po raz pierwszy przez Johanna Friedricha Hornera w 1869 roku. Jest to zespół objawów wynikających z przerwania unerwienia współczulnego oka, do których należą m.in. opadanie powieki górnej ze zwężeniem szpary powiekowej (ptosis) czy zwężenie źrenicy (miosis).

Zespół Hornera – co to jest, jakie są objawy

Zespół Hornera (zespół Claude'a Bernarda-Hornera, ang. Horner syndrome) to zespół objawów (triada) wynikających z przerwania unerwienia współczulnego oka. Zalicza się do nich:

  • opadanie powieki górnej ze zwężeniem szpary powiekowej (ptosis) – objaw spowodowany brakiem unerwienia mięśni tarczkowych;
  • zwężenie źrenicy (miosis) – wynikające z braku unerwienia mięśnia rozwieracza i przewagi przywspółczulnego mięśnia zwieracza. Występuje także upośledzenie reakcji źrenicy na światło (w normalnych warunkach źrenica zwęża się pod wpływem silniejszego oświetlenia). Widocznym objawem w zespole Hornera jest więc anizokoria – nierówność źrenic;
  • wpadnięcie gałki ocznej w głąb oczodołu (enopthalmus) – spowodowane brakiem unerwienia współczulnego mięśnia oczodołowego.

Powyższe objawy syndromu Hornera wynikają z braku unerwienia współczulnego podanych struktur oraz równocześnie z przewagi unerwienia przywspółczulnego, gdyż w stanie fizjologii oba te układy wzajemnie uzupełniają się w działaniu. W zależności od miejsca uszkodzenia, do powyższej klasycznej triady objawów mogą dołączyć się inne.

Jakie są przyczyny zespołu Hornera?

Potocznie uważa się, że zespół Hornera powstaje tylko w wyniku uszkodzenia zwoju szyjnego górnego, lecz praktycznie może on pojawić się w wyniku uszkodzenia każdego fragmentu drogi unerwiającej gałkę oczną:

  • uszkodzenie odcinka szyjnego rdzenia kręgowego, w którym mieszczą się ośrodki współczulne. W takich przypadkach uszkodzenia dotyczą zazwyczaj ważnych dla życia ośrodków naczynioruchowych i sercowych, co prowadzi do śmierci;
  • uszkodzenie pnia współczulnego – czyli klasyczny zespół Hornera spowodowany uciskiem zwojów szyjnych pnia współczulnego przez różne stany chorobowe; stosunkowo częstą przyczyną uszkodzenia w tym miejscu jest tak zwany guz Pancoasta – jest to określenie guza oskrzela położonego w obwodowej części szczytu płuca. Anatomicznie jest to sąsiedztwo części szyjnej pnia współczulnego oraz splotu barkowego, a więc objawy guza Pancoasta są bardzo charakterystyczne:
    • zespół Hornera (tak zwana triada objawów) – miosis, ptosis, enopthalmus,
    • ból okolicy barku – spowodowany uciskiem splotu barkowego lub opłucnej ściennej szczytu płuca,
    • porażenie splotu barkowego – części górnej (typ Erba) objawiające się porażeniem mięśni kończyny górnej, jej zrotowaniem do wewnątrz z zachowanym odruchem chwytnym lub części dolnej (typ Klumpke), w której częściowo zachowana jest czynność mięśni ramienia i ręki, lecz zniesiony jest odruch chwytny. W obu przypadkach występują zaburzenia czucia;
  • uszkodzenie zazwojowe – w przypadku uszkodzenia tętnicy szyjnej wewnętrznej lub guzach zatoki jamistej.

Zespół Hornera może być także powikłaniem po znieczuleniu przewodowym (splot ramienny). Może dotyczyć nawet 30–50 proc. przypadków.

każdorazowe stwierdzenie u pacjenta zespołu Hornera musi być potraktowane przez lekarza poważnie, z natychmiastowym wdrożeniem dalszej diagnostyki.

Pozostałe objawy zespołu Hornera

Ponieważ unerwienie współczulne dotyczy także naczyń oraz gruczołów potowych, w uszkodzeniu pnia współczulnego oraz włókien pozazwojowych do klasycznej triady objawów zespołu Hornera dołącza się czasem:

  • przekrwienie połowy głowy po stronie uszkodzenia – spowodowane rozszerzeniem naczyń krwionośnych (vasodilatatio),
  • zmniejszenie wydzielania potu na głowie (andhidrosis) – spowodowane przerwaniem unerwienia współczulnego gruczołów potowych.

Jak rozpoznać?

Dla doświadczonego klinicysty choroba Hornera jest łatwa do rozpoznania. Obserwacja pisywanej triady daje podstawy do postawienia diagnozy.

Lekarze dysponują także testami. Jednym z nich jest test polegający na podaniu roztworu apraklonidyny do obojga oczu. W zespole Hornera dotknięta chorobą źrenica rozszerzy się, natomiast zdrowa zmieni się minimalnie lub w ogóle.

W diagnostyce zespołu Hornera oprócz badania okulistycznego zalecane jest też badanie neurologiczne. W celu zlokalizowania przyczyny tego zespołu często konieczne jest wykonanie wielu badań dodatkowych – mózgu, rdzenia kręgowego, klatki piersiowej, tętnic szyjnych i węzłów chłonnych.

Leczenie zależy od przyczyny i może wymagać skierowania do neurochirurga, neurologa, chirurga naczyniowego lub laryngologa.

Zespół Hornera – jak się leczy?

Stwierdzenie objawów zespołu Hornera zobowiązuje lekarza do poszukiwania jego przyczyn, które w wielu przypadkach mogą być poważne i zagrażać życiu. Guz Pancoasta rozpoznaje się bardzo prosto, na podstawie stwierdzonych w wywiadzie innych objawów guza płuca (kaszel, wieloletnie palenie tytoniu), a także w zdjęciu RTG lub badaniu tomografii komputerowej klatki piersiowej. W większości przypadków jest to rak niedrobnokomórkowy płuca o typie płaskonabłonkowym, a więc nowotwór o lepszym rokowaniu w porównaniu do innych raków płuca.

Jakie objawy daje rak płuca?

Uszkodzeniom tętnicy szyjnej wewnętrznej towarzyszą zwykle inne objawy, wynikające z zaopatrzenia w krew narządów głowy – w najcięższych przypadkach dochodzi do rozwarstwienia tętnicy, tworzenia tętniaków tętnic mózgowych oraz krwawienia do ośrodkowego układu nerwowego i udarów krwotocznych. Guzy zajmujące zatokę jamistą powodują objawy wynikające z zajęcia tętnicy szyjnej wewnętrznej oraz porażenia nerwów czaszkowych – okoruchowego, ocznego, odwodzącego, bloczkowego i szczękowego – objawiające się jednostronną ślepotą, zaburzeniami ruchomości gałki ocznej, neuralgią nerwu trójdzielnego oraz objawami zespołu Hornera. Są to ciężkie schorzenia wymagające specjalistycznego leczenia.

Opublikowano: ; aktualizacja: 16.03.2015

Oceń:
4.6


  • Tagi:

Może cię

Budzenie się w nocy

Problem budzenia się w nocy dotyczy wielu ludzi. Szacuje się, że częściej występuje on u ...

Ból skroni

Bóle głowy to dolegliwość powszechnie spotykana, która może dotyczyć osób we wszystkich grupach wiekowych. Bóle ...

Wylew krwi do mózgu

Udar krwotoczny mózgu (tzw. krwotok domózgowy) powstaje w wyniku rozerwania naczynia mózgowego, powodującego wynaczynienie krwi ...

Dermatillomania – co to jest, przyczyny, objawy, leczenie

Dermatillomania, nazywana inaczej patologicznym skubaniem skóry, to zaburzenia psychologiczne zaliczane do grupy schorzeń obsesyjno-kompulsywnych. Objawy ...

Skąd się biorą fobie

Fobia jest formą zaburzeń lękowych. Istotą zaburzenia jest próba unikania za wszelką cenę konfrontacji twarzą ...

Lobotomia (leukotomia przedczołowa) mózgu – co to jest, jakie są skutki?

Lobotomia to zabieg należący do tzw. psychochirurgii. Definicja mówi o przerwaniu połączeń między płatami czołowymi. ...

Choroba morska

Choroba morska to będąca odmianą choroby lokomocyjnej, jest zespołem objawów pojawiających się w trakcie podróży ...

Ból głowy na czubku – co oznacza ból czubka głowy?

Ból na czubku głowy może mieć różne przyczyny i być wynikiem napięciowego, migrenowego czy klasterowego ...

Osobowość dyssocjalna – cechy, przyczyny, postępowanie przy dyssocjalnych zaburzeniach osobowości

Psychopatia czy zaburzenia dyssocjalne to określenia stosowane w odniesieniu do osobowości dyssocjalnej. Cechy osobowości psychopatycznej ...

Wideo – Zespół Hornera

Zespół Hornera związany jest z uszkodzeniem unerwienia współczulnego oka. Unerwienie współczulne rozwieracza źrenicy może być ...

Zespół Hoigné

Zespół Hoigné to sporadycznie występujący zespół objawów neurologicznych, który ma miejsce po przypadkowym wstrzyknięciu penicyliny ...

Wideo – Przyczyny bezsenności

Bezsenność może być pierwotna lub wtórna. Osoby cierpiące na bezsenność samoistną mają podwyższoną aktywność ośrodkowego ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon