Zespół Gansera (otępienie rzekome) – przyczyny, objawy, leczenie

Zespół Gansera (nazywany również otępieniem rzekomym) to przejaw zaburzeń dysocjacyjnych. Pacjenci dotknięci tym syndromem mogą wykazywać całkowitą amnezję oraz niezdolność do wykonywania najprostszych czynności dnia codziennego. Niektórzy badacze sugerują jednak, że zespół Gansera może być próbą symulacji w szczególnie trudnej sytuacji życiowej.

Co to jest zespół Gansera – otępienie rzekome?

Zespół Gansera po raz pierwszy został opisany przez niemieckiego psychiatrę Sigberta Josefa Maria Gansera w 1898 roku, pracującego wśród więźniów ośrodka w Hall. Liczba opisanych przypadków zespołu Gansera od tego czasu liczy nie więcej niż kilkaset pacjentów, co sprawia, że choroba pozostaje w sferze domysłów i hipotez. Schorzenie występuje w przeważającej części u mężczyzn (w stosunku 4:1), zwykle w wieku 15–40 lat. Obserwowano również zespół Gansera u dzieci.

Według klasyfikacji icd 10 zespół Gansera zaliczany jest do zaburzeń dysocjacyjnych. Zaburzenia dysocjacyjne cechuje związek z przeżytym wcześniej stresem. Niekiedy pojawiają się w odpowiedzi na “potrzebę bycia chorym”– pacjent przejawiając symptomy choroby psychicznej może oczekiwać określonych korzyści życiowych lub uniknięcia odpowiedzialności (na przykład zawodowej, karnej).

Objawem zaburzeń dysocjacyjnych mogą być epizody niepamięci, fugi (chory nagle wyrusza w podróż, zachowując się względnie normalnie, ale nic o sobie nie pamiętając), osłupienia (zmniejszenie lub brak ruchów dowolnych, mowy oraz prawidłowej reakcji na światło, hałas, dotyk), transu (zmieniony stan świadomości ze zmianą poczucia tożsamości, zawężeniem uwagi i ograniczeniem ruchów) i opętania (przeświadczenie o owładnięciu przez ducha, moc, inną osobę), dysocjacyjnych zaburzeń ruchu (utrata lub ograniczenie zdolności wykonywania celowych ruchów), drgawek, znieczulenia lub utraty czucia zmysłowego, innych lub mieszanych objawów.

Szerokie spektrum dolegliwości dysocjacyjnych sprawia, że ich diagnostyka oraz klasyfikacja może sprawiać trudności i wymagać szczegółowej oceny psychologicznej pacjenta.

Kiedy pojawia się zespół Gansera – przyczyny

Syndrom Gansera, jako przejaw zaburzeń dysocjacyjnych, pojawia się zazwyczaj po trudnym emocjonalnie przeżyciu, stresie zarówno psychicznym, jak i fizycznym, czy traumie. Zespół opisywany jest jednak często również u osób osadzonych (dzięki czemu otrzymał nawet nazwę psychoza więzienna). W wyniku sytuacji silnie stresowych, dochodzi do podświadomych procesów, determinujących częściową lub całkowitą utratę integracji między pamięcią, poczuciem tożsamości i bezpośrednio odczuwanymi bodźcami ze świata zewnętrznego. Dezintegracja ta leży u podłoża wszystkich zaburzeń dysocjacyjnych.

Zespół Gansera pojawia się również u chorych cierpiących na inne schorzenia z kręgu psychiatrii, jak schizofenia, depresja czy uzależnienie od alkoholu. Nie wykluczono także związku zespołu z organicznymi uszkodzeniami ośrodkowego układu nerwowego (na przykład pourazowymi).

Choć niekiedy upatruje się podłoża symulacyjnego u chorych z zespołem Gansera – nie można tego jednoznacznie stwierdzić. Rozróżnienie faktycznego zaburzenia dysocjacyjnego od prób udawania choroby jest trudne, ale nierzadko kluczowe dla potrzeb orzecznictwa sądowo-psychiatrycznego. Z symulacją choroby związany jest także termin “metasymulacja”, który oznacza rozwój zaburzeń psychicznych, u chorego, który przez długi czas próbował je symulować.

Objawy zespołu Gansera – jak rozpoznać?

Do objawów zespołu Gansera zalicza się nagłe pojawienie się u chorego problemów z wykonywaniem codziennych czynności (na przykład chory próbuje zjeść zupę nożem) czy odpowiedzią na najprostsze pytania (pacjent nie umie powiedzieć, jak się nazywa, który jest rok, itp). Objawom tym mogą towarzyszyć omamy, halucynacje, zaburzenia lękowe czy zaburzenia świadomości.

Niekiedy zespół Gansera określany jest również jako zespół przybliżonych odpowiedzi. Dzieje się tak, ponieważ jednym z typowych objawów zespołu jest udzielanie przez dotkniętych nim pacjentów odpowiedzi zbliżonych do prawidłowych. Przykładem może być odpowiedź na pytanie o bieżący rok, miesiąc czy wynik dodawania prostych liczb (na przykład 2+2). Chory z zespołem Gansera udzieli odpowiedzi podobnej, ale nigdy właściwej (na przykład 2+2=5).

Leczenie zespołu Gansera

W dużej części przypadków zaburzeń dysocjacyjnych, w tym zwłaszcza otępienia rzekomego, objawy odchodzą równie nagle, jak się pojawiły, a pacjent może nie pamiętać lub negować ich występowanie. Jeśli dolegliwości nie mijają samoistnie stosowane są różne techniki i metody terapeutyczne, wśród których ważną rolę pełni również hipnoza. Jeśli istnieje bezpośredni związek wystąpienia zespołu Gansera z traumatycznym przeżyciem w przeszłości chorego, leczenie bywa ukierunkowane na zmniejszenie dolegliwości stresu pourazowego oraz towarzyszącego choremu lęku. Stosowane są zarówno metody farmakologiczne, jak i psychoterapeutyczne (zwłaszcza terapia behawioralno-poznawcza). W ramach diagnostyki i leczenia zespołu Gansera, chory powinien odbyć również konsultację neurologiczną, celem wykluczenia organicznego podłoża obserwowanych zaburzeń.

Ustąpienie objawów zespołu Gansera nie oznacza, że chory nie wymaga dalszej opieki psychiatrycznej. Rokowanie dla chorych pogarsza obecność w wywiadzie innych zaburzeń zdrowia psychicznego. Leczenie zespołu Gansera w szpitalu jest konieczne, jeśli chory może stwarzać zagrożenie dla życia swojego lub zdrowia i życia innych.

Bibliografia

  1. Araszkiewicz A. Zaburzenia dysocjacyjne. W: Bilikiewicz A, Pużyński S, Rybakowski J, Wciórka J, red. Psychiatria, t. 2. Wrocław: Wyd. Urban & Partner; 2002, s. 485–501
  2. Kryszkowski W. , Talarowska M., Bobińska K., Florkowski A., Gałecki P. Zespół Gansera, Postępy Psychiatrii i Neurologii 2010; 19(1): 47–51
  3. MacDonald K, MacDonald T. Peas, please: a case report and neuroscientific review of dissociative amnesia and fugue. J. Trauma Dissoc. 2009; 10 (4): 420–435.
  4. Dieguez S. Ganser Syndrome Front Neurol Neurosci. 2018;42:1-22
Opublikowano: ; aktualizacja: 09.04.2019

Oceń:
4.7


Może cię

Wideo – Objawy choroby psychicznej

Bardzo często bywa tak, że pacjenci, którzy zgłaszają się na pierwszą konsultację do psychiatry, to ...

Ucisk w głowie – co może być przyczyną z tyłu, z boku i z przodu?

Ucisk w głowie to określenie funkcjonujące najczęściej w odniesieniu do napięciowego bólu głowy. Przyczyny tego ...

Benzodiazepiny – podział, działanie, wskazania, przeciwwskazania, skutki uboczne, uzależnienie, przedawkowanie

Na zaburzenia lękowe choruje kilka milionów osób. Wiąże się to na ogół z brakiem snu ...

Krzyk mózgowy – u niemowląt i dorosłych – jakie ma przyczyny i objawy?

Krzyk mózgowy to symptom uszkodzenia ośrodkowego układu nerwowego. Brzmi bardzo charakterystycznie – jest piskliwy i ...

Wideo – Ból głowy – jakie są nietypowe przyczyny bólu głowy?

Wymieńmy kilka nietypowych przyczyn bólu głowy: zjedzenie lodów lub wypicie ciepłego napoju może spowodować bardzo ...

Jak leczyć zespół niespokojnych nóg (RLS)?

Zespół niespokojnych nóg, czyli RLS to choroba, której objawem jest nieprzyjemne mrowienie odczuwane w kończynach ...

Wideo – Drętwienie kończyn

Drętwienia mogą mieć tło neurogenne lub krążeniowe. Drętwienia neurogenne są rodzajem parestezji i występują w: ...

Mitomania – kłamstwo patologiczne – czym jest i jakie jest leczenie?

Kłamstwo patologiczne określane jest jako mitomania. Objawy mitomanii to skłonność do opowiadania nieprawdy, tworzenie w ...

Objaw Kerniga – co to jest, na czym polega, o jakich chorobach świadczy?

Objaw Kerniga (dolny i górny) to jeden z objawów oponowych (pozostałe to: objaw Brudzińskiego, Amossa ...

Zazdrość i lęk przed zdradą

Zazdrość oraz lęk przed zdradą i opuszczeniem jest często określana jako mroczna strona miłości i ...

Jak leczyć objawy choroby lokomocyjnej? Jak jej zapobiegać?

Choroba lokomocyjna to zespół objawów pojawiających się w trakcie podróży. Należą do nich: nudności, wymioty, ...

Zapalenie mózgu – rodzaje, objawy, przyczyny, leczenie, powikłania

Zapalenie mózgu (ang. encephalitis) jest rzadką, ale bardzo poważną chorobą zapalną, która stanowi zagrożenie życia ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon