Zapalenie tętnicy skroniowej – przyczyny, objawy, leczenie

Zapalenie tętnicy skroniowej to choroba o prawdopodobnym podłożu autoimmunologicznym, która zwykle dotyka kobiet po 60. roku życia. Powodować może ból głowy, zaburzenia widzenia, gorączkę, bóle mięśni. Podstawą w diagnostyce jest biopsja tętnicy skroniowej. Leczenie przy pomocy sterydów pozwala zapobiec poważnym powikłaniom.

Przyczyny zapalenia tętnicy skroniowej

Zapalenie tętnicy skroniowej to inaczej choroba Hortona lub olbrzymiokomórkowe zapalenie tętnic to choroba, której zasadniczą cechą jest przewlekłe zapalenie naczyń tętniczych średniego i dużego kalibru. Typowo zajmuje tętnice skroniowe, stąd jej popularna nazwa. Oprócz tego zmiany zapalne często lokalizują się w tętnicach kręgowych, ocznych, rzęskowych tylnych oraz środkowych siatkówki, co w niektórych przypadkach może prowadzić nawet do utraty wzroku. Ponadto u prawie połowy osób chorych występuje inna choroba o podłożu autoimmunologicznym – polimialgia reumatyczna. Najczęściej na zapalenie tętnicy skroniowej chorują osoby po 60. roku życia, kobiety dwa-cztery razy częściej niż mężczyźni. W Europie dotyczy ok. 12/100000 osób po 50. roku życia.

Dokładna przyczyna zapalenia tętnicy skroniowej nie jest znana. Postuluje się jednak udział odpowiedzi autoimmunologicznej organizmu w patogenezie choroby. Zaobserwowano również wpływ wysokich dawek antybiotyków oraz niektórych ciężkich infekcji (np. wirus paragrypy, parwowirus B19, chlamydia) na ujawniające się objawy olbrzymiokomórkowego zapalenia tętnic.

Zapalenie tętnicy skroniowej – objawy

Początek choroby może być nagły lub powolny, podstępny. Często objawy prodromalne (pierwsze, przepowiadające) ujawniają się na kilka dni lub tygodni przed pełnym rozwojem zapalenia. Najczęstsze objawy zapalenia tętnicy skroniowej to:

  • ból głowy,
  • ból w obrębie szyi, ramion i obręczy miedniczej (związane często ze współistniejącą polimialgią reumatyczną),
  • zmęczenie, wyczerpanie,
  • gorączka,
  • chromanie żuchwy (ból i wyczerpanie mięśni pojawiające się po krótkim żuciu; wymagana jest przerwa w używaniu mięśni żwaczy, po czym ból ustępuje, jednak nawraca po kolejnej chwili ich wykorzystywania; utrudnia to sprawne jedzenie czy mówienie).

Inne objawy olbrzymiokomórkowego zapalenia tętnic, występujące z różną częstością to m.in.:

  • nadmierne pocenie,
  • zaburzenia wzroku (rozmazane widzenie, widzenie podwójne lub ograniczenie pola widzenia),
  • nagła utrata wzorku w jednym oku,
  • utrata apetytu i związany z tym spadek masy ciała,
  • krwawienia z dziąseł,
  • łzawienie oczu,
  • tkliwość okolicy skroniowej i ból w okolicy skroni,
  • depresja.

Przy obecności objawów sugerujących zapalenie tętnicy skroniowej należy szybko udać się do lekarza, aby dokładnie określić przyczynę dolegliwości i szybko zahamować postęp choroby. Nieleczona może prowadzić do poważnych konsekwencji zdrowotnych, których da się uniknąć przestrzegając zaleceń terapeutycznych.

Zapalenie tętnicy skroniowej – diagnostyka

Diagnostyka zapalenia tętnicy skroniowej rozpoczyna się przede wszystkim od wywiadu zebranego od pacjenta oraz badania fizykalnego. Typowe objawy, ich charakter i lokalizacja mogą podsunąć sugestię co do rozpoznania. Pomocne są badania laboratoryjne krwi, m.in.:

  • OB – zwykle jego wartość przekracza 50 mm/h,
  • CRP (białko C-reaktywne) świadczy o stanie zapalnym),
  • morfologia krwi – wystąpić może delikatna anemia, tj. obniżenie poziomu hemoglobiny oraz wzrost ilości płytek krwi,
  • badania biochemiczne wątroby – AspAT, AlAT, fosfataza alkaliczna – podwyższone w około 20–30% przypadków choroby.

Sam wywiad i badania laboratoryjne krwi nie pozwalają na stwierdzenie choroby z całą pewnością. W tym celu wykonywana jest biopsja tętnicy skroniowej, czasem też innej tętnicy podejrzewanej o zmiany zapalne. Biopsja to procedura inwazyjna, przeprowadzana jest jednak w znieczuleniu miejscowym i może być wykonywana ambulatoryjnie (bez pozostawania w szpitalu na kilka dni). Biopsja wykonywana jest zwykle przez chirurga, ew. okulistę. Lokalizację tętnicy ustala się za pomocą badania ultrasonograficznego. Po miejscowym znieczuleniu wykonywane jest płytkie nacięcie, fragment tętnicy skroniowej jest odpreparowywany od otaczającej tkanki łącznej i tłuszczowej. Krótki odcinek tętnicy jest pobierany do badania histopatologicznego (zwykle 2–5 cm). Następnie tkanki są warstwowo zszywane.

Wykonuje się również badania obrazowe, w tym:

  • USG Doppler tętnic skroniowych
  • rezonans magnetyczny,
  • tomografia komputerowa.

Pozwalają one, oprócz obserwacji zmienionych zapalnie tętnic skroniowych, ocenę pozostałych naczyń (angiografia).

Zapalenie tętnicy skroniowej – leczenie

Podstawę leczenia zapalenia tętnicy skroniowej stanowi terapia glikokortykosterydami. Im szybciej rozpoczęta terapia tym łatwiej opanować objawy choroby i możliwe jest zatrzymanie progresji większości zmian, które niestety zwykle są nieodwracalne.

Leczenie zapalenia tętnicy skroniowej obejmować może:

  • doustna terapia sterydami, np. prednizonem,
  • dożylna terapia metyloprednizolonem,
  • leki immunosupresyjne: cyklosporyna, azatiopryna, metotreksat (włączane zwykle w późniejszym etapie terapii).

Terapia sterydowa może wiązać się z licznymi efektami ubocznymi, m.in. zmianami kostnymi i wzrostem masy ciała. Dlatego ważne jest zapobieganie ich wystąpieniu. Zalecane jest przyjmowanie suplementów diety zawierających wapń i witaminę D, rzucenie palenia, umiarkowane ćwiczenia fizyczne dla utrzymania masy ciała, czasem kontrolne badania układu kostnego (densytometria).

Po zakończeniu terapii należy zgłaszać się na badania kontrolne, gdyż zapalenie tętnicy skroniowej ma tendencję do nawracania.

Opublikowano: ; aktualizacja: 14.11.2017

Oceń:
4.2


Może cię

Ból skroni

Bóle głowy to dolegliwość powszechnie spotykana, która może dotyczyć osób we wszystkich grupach wiekowych. Bóle ...

Wideo – Uszkodzenia rdzenia kręgowego

W przypadku uszkodzenia rdzenia kręgowego w odcinku szyjnym obserwuje się niedowłady lub zaburzenia czucia w ...

Choroba Hortona

Choroba Hortona, zwana inaczej olbrzymiokomórkowym zapaleniem tętnic, to przewlekłe zapalne schorzenie dużych i średnich naczyń ...

Dlaczego dochodzi do udaru?

Udar mózgu nazywa się także wylewem lub zawałem mózgu (w przypadku udaru niedokrwiennego). Około 80% ...

Udar słoneczny – jakie są przyczyny, objawy i leczenie udaru cieplnego?

Udar cieplny (udar słoneczny) stanowi powikłanie przegrzania organizmu oraz zagrożenie dla zdrowia, a nawet życia. ...

Drżenie ciała – jakie mogą być przyczyny drżenia mięśni całego ciała?

Drżenie całego ciała jest efektem rytmicznych, mimowolnych lub naprzemiennych ruchów związanych ze sobą grup mięśniowych. ...

Nerwica lękowa

Nerwica lękowa to zaburzenie czynnościowych funkcji organizmu, niezwiązane ze zmianami organicznymi, u podłoża którego często ...

Mówienie przez sen – czy rozmawianie i krzyki przez sen są niebezpieczne?

Mówienie przez sen jest jednym z rodzajów zaburzeń snu, klasyfikowanych jako parasomnie. Najczęściej spotykane jest ...

Drętwienie palców u nóg

Drętwienie palców u nóg najczęściej spowodowane jest przejściowym uciskiem na nerw. Dolegliwość taka ustępuje samoistnie. ...

Wideo – Zaburzenia węchu

Neurologiczne przyczyny zaburzeń węchu wynikają z uszkodzenia lub podrażnienia neuronów drogi węchowej – może to ...

Objaw Brudzińskiego – karkowy, policzkowy, łonowy – dodatni i ujemny – co oznacza?

Odruch Brudzińskiego to objaw oponowy (karkowy, policzkowy, łonowy), sprawdzany bardzo często podczas badania pacjenta przez ...

Padaczka lekooporna – co to jest padaczka oporna na leczenie?

Padaczka lekooporna to odmiana epilepsji, w przebiegu której stosowanie leków przeciwpadaczkowych nie przynosi zamierzonego efektu ...

Komentarze (0)