Wirusowe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych

Brak zdjęcia

26 lipca 2013

Wirusowe zapalenie opon mózgowych zazwyczaj jest bardziej powszechne i charakteryzuje się łagodniejszym przebiegiem niż bakteryjne zapalenie opon mózgowych. Około 70-80% wszystkich przypadków wirusowych zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych jest wywoływanych przez tzw. enterowirusy (ECHO, polio, Coxsackie A i B), a także przez wirusy świnki, odry i różyczki. W dużej ilości przypadków pojawiają się objawy neurologiczne.

Czym jest wirusowe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych?

Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych (ZOMR to ostre schorzenie, w którym proces patologiczny obejmuje struktury mózgu (oponę miękką, pajęczą, przestrzeń podpajęczynówkową i komory mózgu oraz ich wyściółkę ) w odpowiedzi na zakażenie. Czynnikami odpowiedzialnymi za rozwój zakażenia mogą być różne grupy drobnoustrojów: bakterie, wirusy, grzyby oraz pierwotniaki. Najpowszechniejszymi z nich są wirusy oraz bakterie.

Wirusowe zapalenie opon mózgowych zaliczane do tzw. aseptycznych zapaleń opon mózgowo-rdzeniowych zazwyczaj jest bardziej powszechne i charakteryzuje się łagodniejszy przebiegiem niż bakteryjne zapalenie opon mózgowych (bywające stanem zagrożenia życia). Około 70-80% wszystkich przypadków wirusowych ZOMR jest wywoływanych przez tzw. enterowirusy (ECHO, polio, Coxsackie A i B), a także przez wirusy świnki, odry i różyczki.

Przyczyny zapalenia opon – wirusy

Wirusy dostają się do organizmu najczęściej drogą kropelkową przez układ oddechowy i przewód pokarmowy (źródłem wirusów są głównie osoby chore), rzadziej dochodzi do zarażenia od zainfekowanych zwierząt (krowy, kleszcze). Wyróżnia się 3 formy zakażenia:

  • przyzakaźne,
  • dwufazowe,
  • pierwotne,

Przyzakaźny charakter objawów klinicznych, najczęściej towarzyszy innym chorobom. Przyczynę nadkażenia opon mózgowych stanowi zazwyczaj świnka, ospa wietrzna, półpasiec, odra, niekiedy grypa. Przebieg choroby jest na ogół łagodny, bez widocznych zaburzeń funkcjonowania układu nerwowego.

Zakażenia dwufazowe – wywołane najczęściej przez wirusy ECHO i Coxsackie A i B. charakteryzują się nagle występującą bardzo wysoką gorączką (2-3 dniową) z towarzyszącymi dolegliwości przewodu pokarmowego, objawy grypopodobne, zapalenie spojówek, zaczerwienienie gardła, powiększenie węzłów chłonnych (tzw. I faza). Po kilku dniach pozornego zdrowia, pojawiają się objawy oponowe (II faza).

Do pierwotnej infekcji dochodzi natomiast w wyniku uaktywnienie się wirusów już znajdujących się w organizmie (np. wirus wścieklizny, wirus opryszczki)

Objawy zapalenia opon mózgowych

Przebieg wirusowego zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych nie różni się zbytnio od bakteryjnego ZOMR. Objawy chorobowe są zazwyczaj identyczne, natomiast ich nasilenie stanowi często czynnik różnicujący. W zakażeniach wirusowych są one bowiem znacznie mniej nasilone, schorzenia ma łagodniejszy przebieg i powoduje zdecydowanie mniejszą ilość powikłań niż infekcje ropne.

Częściej także wirusowe zapalenie opon poprzedzone są objawami zakażeń górnych dróg oddechowych (np. ból gardła i jego zaczerwienie, objawy grypopodobne). Obraz kliniczny aseptycznego ZOMR w głównej mierze uzależniony jest od wieku osoby chorej, odmiennie przebiega u noworodków i u osób dorosłych.

Obraz kliniczny wirusowego zapalenia opon u noworodków jest mało specyficzny, a typowe objawy oponowe oraz gorączka zazwyczaj są nieobecne. Należy pamiętać, że noworodek „choruje całym sobą”. Rodzice najczęściej zauważają zmianę zachowania swojej pociechy – dziecko staje się niespokojne, apatyczne czy senne (w niektórych przypadkach obserwowane jest znaczne pobudzenie). Do tego dochodzą pozostałe symptomy mogące sugerować infekcje tj.: zaburzenia oddychania (przede wszystkim zwiększenie liczby oddechów), zaburzenia łaknienia (zaburzenia ssania, wymioty, biegunka, utrata apetytu), przedłużająca się żółtaczka bądź szarość powłok skórnych.

Rzadziej z kolei (w porównaniu do bakteryjnego ZOMR) występują tutaj objawy neurologiczne w postaci oczopląsu, zaburzeń napięcia mięśniowego (dziecko wiotkie bądź przyjmujące pozycję odgięciową) czy zaburzeń świadomości. Ponadto, w tej grupie wiekowej, pierwszym objawem ZOMR może być napad drgawkowy. W wyniku nieleczonego zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych dochodzić może do szybkiego powiększania się obwodu głowy noworodka w wyniku narastania wodogłowia pozapalnego.

Wirusowe zapalenie opon u dzieci

Wraz z wiekiem dziecka przebieg zapalenia opon staje się bardziej charakterystyczny dla tej jednostki chorobowej. U niemowląt oraz dzieci do 5 roku życia objawy zapalenia pojawiają się zazwyczaj nagle i towarzyszy im wysoka gorączka.

Dzieci stają się podsypiające, tracą zainteresowanie zabawkami i otoczeniem, szybko pogarsza się ich stan ogólny. Rodzice obserwują tzw. „cierpiący wyraz twarzy” oraz inne symptomy np.:

  • niepokój (czasem pobudzenie),
  • nudności i/lub wymioty,
  • przeczulicę (nadwrażliwość na dotyk lub inne wrażenia czuciowe),
  • częstym objawem są drgawki kloniczno-toniczne oraz pulsujące,
  • napięte ciemiączko przednie (jeżeli nie uległo fizjologicznemu zarośnięciu – norma zarastania do 18 miesiąca życia).

W tej grupie wiekowej częściej występują objawy oponowe (np. sztywność karku – dziecko nie jest w stanie przygiąć głowy do klatki piersiowej). Objawy oponowe stanowią konsekwencję podrażnienia opon mózgu przez toczący się proces zapalny oraz wraz z wymiotami, bólami głowy i nadwrażliwością na różnego rodzaju bodźce (np. światłowstręt, przeczulica ciała, nadwrażliwość na hałas) tworzą tzw. zespół oponowy. Objawy oponowe mogą mieć różny stopień nasilenia (od łagodnie wyrażonych do dostrzegalnych na pierwszy rzut oka). Należy do nich m.in.: sztywność karku, odruchowe zgięcie kończyn dolnych w stawach biodrowych i kolanowych przy zgięciu tułowia ku przodowi i wiele innych, których obecność określa w czasie badania lekarz neurolog.

U dzieci powyżej 5 roku życia, nastolatków oraz osób dorosłych wirusowe zapalenie opon ma zazwyczaj typowy przebieg i nie nastręcza problemów diagnostycznych.

Do najczęstszych objawów zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych należą:

  • nagle pojawiające się bóle głowy,
  • wysoka gorączka,
  • objawy oponowe.

Zwykle towarzyszą im m.in. nudności/wymioty, senność, podwójne widzenie, natomiast rzadziej pojawiają się zaburzenia neurologiczne (np. drgawki, zaburzenia mowy lub porażenia mięśni). Uwagę rodziców zwraca także charakterystyczne ułożenie dziecka: na boku z odgiętą głową ku tyłowi i podkurczonymi kończynami dolnymi (opisthotonus).

Diagnostyka zapalenia opon

Najważniejszym badaniem przy podejrzeniu wirusowego zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych jest badanie płynu mózgowo rdzeniowego. Wykonuje się także posiew płynu mózgowo-rdzeniowego, co pozwala wykluczyć czynnik bakteryjny zapalenia. Pobranie płynu następuje metodą inwazyjną nakłucia lędźwiowego (punkcji lędźwiowej). Lekarz zawsze przeprowadza badanie fizykalne i wywiad z pacjentem lub w przypadku dziecka, także z jego opiekunami.

W diagnostyce wirusowego zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych wykonuje się:

  • badanie podmiotowe i przedmiotowe pacjenta z pełnym badaniem neurologicznym, wraz z oceną w kierunku objawów oponowych (m.in. sztywności karku),
  • badanie płynu mózgowo-rdzeniowego – za pomocą nakłucia lędźwiowego wykonywanego po uprzedniej ocenie dna oka, gdyż wzmożone ciśnienie śródczaszkowego jest przeciwwskazaniem do punkcji,
  • badania laboratoryjne krwi,
  • posiew krwi,
  • badania obrazowe mózgu (USG przezciemiączkowe u dzieci z niezarośniętym ciemiączkiem dużym, tomografia komputerowa, rezonans magnetyczny).

Wirusowe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych – leczenie

Wirusowe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych leczy się głównie objawowo.

Mówiąc o leczeniu objawowym, należy je rozumieć jako:

  • zapewnienie odpoczynku,
  • leczenie przeciwgorączkowe i przeciwbólowe,
  • leczenie przeciwzapalne przy pomocy glikokortykosteroidów,
  • leczenie zwalczające drgawki,
  • leczenie lakami moczopędnymi, które zwalczają obrzęk mózgu i wzmożone ciśnienie śródczaszkowe,
  • podaż płynów, w celu uniknięcia i odwodnienia i przewodnienia, które napędza obrzęk,
  • leczenie zaburzeń elektrolitowych.

Ważnym elementem jest zapobieganie wystąpieniu zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych, zwłaszcza wśród dzieci. Ryzyko zachorowania na zapalenie opon zwiększa się u dzieci chorujących na takie choroby jak świnka, odra, polio, ospa wietrzna, kleszczowe zapalenie mózgu. Jedynym sposobem zapobiegania jest stosowanie szczepień ochronnych przeciwko wspomnianym chorobom, szczepienia te znacząco zmniejszają prawdopodobieństwo wystąpienia powikłań w postaci wirusowego zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych.

Stosuje się także leczenie swoiste, które polega na podaniu choremu leków przeciwwirusowych. Podjęcie takiego leczenia możliwe jest np. w zakażeniu wirusem ospy wietrznej lub HSV – wirus opryszczki pospolitej (stosuje się acyklowir) lub w zakażeniu CMV – wirus cytomegalii lub EBV – wirus Epsteina-Barr'a (stosuje się gancyklowir).

Opublikowano: ; aktualizacja: 18.02.2016

Oceń:
4.6


Może cię

Otępienie starcze (demencja starcza)

Otępienie starcze towarzyszy wielu chorobom neurologicznym, takim jak choroba Alzheimera czy choroba Parkinsona. Chorzy z ...

Objaw Brudzińskiego – karkowy, policzkowy, łonowy – dodatni i ujemny – co oznacza?

Odruch Brudzińskiego to objaw oponowy (karkowy, policzkowy, łonowy), sprawdzany bardzo często podczas badania pacjenta przez ...

Depresja a choroby neurologiczne

Depresja bardzo często towarzyszy chorobom neurologicznym. Objawy depresji mogą pojawić się u chorych na stwardnienie ...

Zatrucie tlenkiem węgla (czadem) – objawy, skutki, leczenie, pierwsza pomoc

Tlenek węgla jest silnie toksycznym gazem uwalnianym w czasie niecałkowitego spalania w kuchenkach gazowych, czy ...

Badanie płynu mózgowo-rdzeniowego (PMR)

Płyn mózgowo rdzeniowy stanowi cenne źródło informacji w diagnostyce chorób ośrodkowego układu nerwowego, ma szczególne ...

Bakteryjne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych

Bakteryjne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych stanowi ostrą chorobę zakaźną, która rozwija się w wyniku inwazji bakteriami ...

Zapalenie opon mózgowych u dziecka

Zapalenie opon mózgowych (meningitis cerebrospinalis purulenta) to stan zapalny struktur, które otaczają mózg i rdzeń ...

Uzależnienie od internetu – przyczyny, objawy, leczenie siecioholizmu

Chociaż jednostka chorobowa nazywana zespołem uzależnienia od internetu (ZUI) jest nadal tematem badanym, to o ...

Powikłania zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych

Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych (ZOMR) stanowi chorobę, w której proces patologiczny obejmuje wybrane struktury mózgowe tj. ...

Bakteryjne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych

Bakteryjne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych stanowi ostrą chorobę zakaźną, która rozwija się w wyniku inwazji bakteriami ...

Wirusowe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych u dzieci

Wirusowe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych należy do spektrum neuroinfekcji, to znaczy chorób zapalnych układu nerwowego. Może ...

Wideo – Badanie płynu mózgowo-rdzeniowego

Płyn mózgowo-rdzeniowy badamy wówczas, gdy podejrzewamy: zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenie mózgu, zapalenie korzeni rdzeniowych, krwawienie ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon