Urojenia – rodzaje i objawy

Brak zdjęcia

29 listopada 2013

Urojenia to termin używany na określenie zaburzeń psychotycznych, w których obrazie klinicznym stwierdza się stabliny i usytemetyzowany schemat myślenia. Polega on na fałszywych przekonaniach, błędnych sądach, odpornych na wszelką argumentację i podtrzymywany, mimo obecności dowodów wskazujących na nieprawdziwość.

Czym są urojenia?

Stwierdzenie charakteru urojeniowego treści wypowiadanych przez chorego nie zawsze jest zadaniem łatwym. Co prawda zazwyczaj, ich zawartość jest nieprawdopodobna lub fantastyczna, co za tym idzie niepodzielana przez większość osób w podobnej grupie kulturowej i społeczno-ekonomicznej. Nie zawsze jednak można ocenić prawdziwość słów osoby dotkniętej tym zaburzeniem. Zwłaszcza przy braku dostatecznych informacji odnośnie poruszanego tematu albo gdy owe treści nie mają dziwacznego i nieprawdopodobnego charakteru. W rozpoznaniu urojeń należy przede wszystkim zwrócić uwagę na upór, z jakim wyrażane są przekonania. Warto zauważyć, iż opinie te nie są typowe dla danej osoby, gdyż wcześniej, gdy była zdrowa, takich nie miała. Trzeba również dowiedzieć się, czy to przekonanie wywiera szczególny wpływ na życie i funkcjonowanie osoby. Często zdarza się, że chory niechętnie rozmawia na temat treści urojeniowych, pomimo iż mają one dla niego duże znaczenie w codziennych zajęciach. Co więcej, wypowiedzi i zachowanie chorego są wyraźnie zmienione w kontekście związanym z urojeniem, natomiast osobowość oraz ogólny sposób funkcjonowania nie zmieniają się.

Zaburzenia urojeniowe dotykają zarówno kobiety jak i mężczyzn. Ich częstość zwiększa się z wiekiem, zwykle ok. 40- 50 roku życia. Początek jednakże jest zwykle powolny i mija wiele lat nim chory trafi do lekarza. Przebieg tych zaburzeń jest zawsze uporczywy i przewlekły. Uważa się, że typowe urojenia nie mają podłoża genetycznego.

Postaci urojeń

Podział zaburzeń urojeniowych opiera się na ich treści. Na tej podstawie wyróżnia się postać:

  • prześladowczą,
  • pieniaczą,
  • somatyczną,
  • zazdrości,
  • erotyczną,
  • wielkościową.

Obraz postaci prześladowczej jest kształtowany przez treści dotyczące rzekomego spisku lub zorganizowanych działań grupy osób, określanej przez pacjenta jako „oni”. Urojenia obejmują coraz większą grupę osób zaangażowaną w prowadzenie niekorzystnych działań wymierzonych w chorego. W jego stanie psychicznym często występuje podejrzliwość, lęk i drażliwość.

W postaci pieniaczej występuje poczucie skrzywdzenia oraz chęć zadośćuczynienia. Do dochodzenia sprawiedliwości chory wykorzystuje system sądowy, prawny, administracyjny: pisze skargi, w których opisuje doznane krzywdy i domaga się podjęcia interwencji, ukarania winnych. Chorzy prezentują sztywność poglądów, które pozostają niezmienne niezależnie od uzyskiwanych informacji czy decyzji sądów.

Postać somatyczna (hipochondryczna) to taka, w której dominuje nadmierna koncentracja na swoim zdrowiu. Chory żyje z przeświadczeniem o obecności nieprawidłowości w organizmie, pomimo zapewnień lekarzy o braku fizycznych podstaw do występowania objawów. Zazwyczaj rzekoma choroba dotyczy skóry - pacjent odczuwa pieczenie, swędzenie, co interpretuje jako obecność pasożyta. Chcąc się go pozbyć, obsesyjnie podejmuje procedury czyszczenia ciała, prowadząc do samookaleczeń. Inny typ urojeń somatycznych dotyczy wyglądu zewnętrznego - przeświadczeniu o nieprawidłowej budowie nosa, uszu czy oczu oraz ogólnej brzydocie. Urojenia mogą dotyczyć także chorób dentystycznych, wydzielania przykrego zapachu, zarażenia chorobą weneryczną czy inną chorobą zakaźną. Zdarzają się pacjenci z tzw. zaburzeniami nihilistycznymi, którzy są przekonani o złej pracy lub wręcz nieobecności narządów wewnętrznych. W skrajnych przypadkach chorzy ci uznają się za martwych (zespół Cotarda).

Dość często występują urojenia zazdrości. Towarzyszy im zwykle podejrzliwość, chęć sprawowania nadmiernej kontroli, śledzenie. Chory domaga się od partnera częstszych kontaktów seksualnych, a odmowę traktuje jako potwierdzenie swych podejrzeń. Urojenia tego typu mogą zagrażać oskarżonemu o zdradę partnerowi, jak i osobie, z którą zdaniem pacjenta, partner zdradza. Jest to tzw. „zespół Otella”, występujący raczej u mężczyzn.

W postaci erotycznej chory jest przeświadczony, że zwykle zupełnie obca osoba, często nieosiągalna, o wyższym statusie społecznym jest w nim zakochana. Różne działania tej osoby są interpretowane przez pacjenta jako znaki i sygnały świadczące o uczuciu, zachęcające go do dalszych kroków. Próby podejmowania kontaktu przez pacjenta, kończące się odrzuceniem lub brakiem reakcji, są odbierane jako paradoksalne potwierdzenie siły uczuć. Z urojeniami erotycznymi może współwystępować prześladowanie, osaczenie i nagabywanie ofiary. Chory składa jej częste wizyty, wysyła listy, podarunki, z czasem jego zachowanie może przybierać coraz bardziej agresywne formy.

Postać wielkościowa charakteryzuje się przekonaniem o szczególnej ważności własnej osoby. Chory uważa się za wielkiego wynalazcę, reformatora, posłannika religijnego.

Wśród innych postaci zaburzeń urojeniowych wyodrębnia się grupę dotyczącą błędnej identyfikacji osób:

  • prozopagnozja, gdy chory nie rozpoznaje znajomych twarzy, widząc je przed sobą,
  • zespół Capgras, w którym pacjent uważa, że ktoś z rodziny został podmieniony przez sobowtóra,
  • zespół przemiany - osoby z otoczenia chorego rzekomo wymieniają się wzajemnie wyglądem i tożsamością,
  • zespół własnego sobowtóra, gdy chory uparcie wierzy, że ma sobowtóra o identycznym wyglądzie, ale innej tożsamości.

Ciekawym stanem, określanym jako „obłęd udzielony”, jest stan, w którym u osoby pierwotnie zdrowej, ale przebywającej w bliskim kontakcie z chorym rozwijają się urojenia. Tematyka jest podobna i wzajemnie podzielana przez obydwie osoby. Zwykle pozostają one w długiej izolacji: językowej, geograficznej, społecznej od otoczenia lub ich kontakty z innymi ludźmi są rzadkie.

Urojenia a wykluczenie innych schorzeń

Należy przede wszystkim wykluczyć zmiany organiczne w mózgu - guzy, krwawienie, urazy poprzez wykonanie badań obrazowych. Warto zwrócić uwagę na funkcję tarczycy i ewentualne zaburzenia hormonalne, niedobory witamin (B12, kwasu foliowego, niacyny, tiaminy), zaburzenia metaboliczne i zatrucia metalami ciężkimi. Zespoły urojeniowe mogą wystąpić w przebiegu chorób infekcyjnych: borelioza, HIV, kiła, choroba Creutzfelda- Jacoba. Ponadto choroby neurodegeneracyjne jak Alzheimer, choroba Parkinsona, Huntingtona czy stwardnienie rozsiane mogą prezentować zaburzenia urojeniowe. Poszczególne typy mogą pojawić się także w przebiegu uzależnień od alkoholu i różnych substancji psychoaktywnych.

Różnicowanie zwykłych urojeń ze schizofrenią jest trudne. Należy przy tym zwrócić uwagę, że w schizofrenii urojenia są nieusystematyzowane, występują dodatkowo omamy i zaburzenia osobowości, a objawy rozwijają się wcześniej.

Urojenia mogą także występować w przebiegu zaburzeń afektywnych, np. depresji.

Leczenie urojeń

W leczeniu farmakologicznym zaburzeń urojeniowych korzysta się z leków przeciwpsychotycznych. Efekty są niezależne od postaci, natomiast zależą przede wszystkim od współpracy chorego. Ci jednak rzadko wyrażają chęć leczenia lub przyjmują leki krótkotrwale, dlatego rokowania w zaburzeniach urojeniowych uważa się za niekorzystne. Oddziaływania psychologiczne i psychoterapeutyczne zmniejszają nasilenie objawów, ale istotnym problemem jest także motywacja i wytrwałość pacjenta.

Opublikowano: ; aktualizacja: 23.08.2018

Oceń:
4.8


Może cię

Omdlenie – przyczyny i pierwsza pomoc

Omdlenie to stan przemijającej utraty przytomności. Omdlenie zazwyczaj trwa krótko, nie powoduje groźnych powikłań, równie ...

Zespół Cotarda – co to jest, przyczyny, objawy, leczenie

Zespół Cotarda to bardzo rzadka choroba psychiczna, dla której charakterystyczne są urojenia nihilistyczne oraz przekonanie ...

Wylew krwi do mózgu

Udar krwotoczny mózgu (tzw. krwotok domózgowy) powstaje w wyniku rozerwania naczynia mózgowego, powodującego wynaczynienie krwi ...

Osobowość paranoiczna – przyczyny, rodzaje, cechy, test, kryteria, leczenie

Trudno odpowiedzieć na pytanie, jakie są przyczyny ujawnienia się osobowości paranoidalnej u danej osoby. Podejrzewa ...

Cierpnięcie rąk i nóg – jakie są przyczyny cierpnących rąk i nóg

Przyczyny cierpnięcia rąk i nóg zazwyczaj nie są poważne. Problem pojawia się, wówczas gdy nogi ...

Neuralgia półpaścowa – ból po półpaścu – przyczyny, objawy i leczenie

Półpasiec jest chorobą wywoływaną przez wirus Varicella zoster (VZV), który zalicza się do rodziny Herpes. ...

Atetoza – co to jest, w jakie daje objawy i w jakich chorobach wystepuje?

Atetoza to zaburzenie neurologiczne występujące u dzieci. Jego istotą jest obecność ruchów mimowolnych, niezależnych od ...

Zespół Dravet (padaczka miokloniczna) – przyczyny, objawy, rokowania, leczenie

Zespół Dravet (SMEI) jest to ciężka padaczka miokloniczna ujawniająca się u dzieci. Pierwsze objawy nie ...

Mitomania – kłamstwo patologiczne – czym jest i jakie jest leczenie?

Kłamstwo patologiczne określane jest jako mitomania. Objawy mitomanii to skłonność do opowiadania nieprawdy, tworzenie w ...

Zespół Cotarda – co to jest, przyczyny, objawy, leczenie

Zespół Cotarda to bardzo rzadka choroba psychiczna, dla której charakterystyczne są urojenia nihilistyczne oraz przekonanie ...

Zaburzenia adaptacyjne – przyczyny, objawy, leczenie, renta

Zaburzenia adaptacyjne to zaburzenia psychiczne dotyczące dzieci i dorosłych, które polegają na braku zdolności przystosowania ...

Omamy – co to jest, jakie są przyczyny i rodzaje halucynacji?

Omamy, określane jako halucynacje, to objaw zaburzeń świadomości dotyczących funkcjonowania zmysłów. W przeciewieństwie do urojeń ...

Komentarze (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon