Urazy głowy – objawy, rodzaje, postępowanie, skutki uderzenia w głowę

Uderzenie w głowę, upadek czy wypadek komunikacyjny wiąże się z ryzykiem poważnego urazu głowy. Objawy zależą od rodzaju doznanego uszczerbku, którym może być stłuczenie mózgu czy wstrząs mózgu. Są to m.in. bóle głowy, nudności, wymioty, zaburzenia widzenia. Jednym z najpoważniejszych powikłań urazu głowy jest krwiak mózgu. Nawet pozornie błahy uraz należy skonsultować z lekarzem, który przeprowadzi odpowiednie badania głowy i krwi.

Uraz głowy ICD-10 – rodzaje

Przyczyną urazu głowy jest zwykle silne uderzenie lub wypadek komunikacyjny. Są one szczególnie niebezpieczne, gdyż w ich przebiegu dochodzi do gwałtownych przyspieszeń i opóźnień ruchu głowy. W chwili silnego uderzenia lub wypadku czaszka przemieszcza się znacznie szybciej niż mózg, zgodnie z kierunkiem działania siły. W wyniku tego dochodzi do uszkodzenia tkanek mózgu, zarówno w miejscu uderzenia, jak i po przeciwnej jego stronie. Przykładowo, uderzenie w tył głowy skutkuje obrażeniami części tylnej mózgu oraz leżącej po stronie przeciwnej części przedniej.

Ponadto inne częste przyczyny urazów głowy to: obrażenia głowy w trakcie treningów sportowych (boks, rugby), upadki, uprawianie sportów ekstremalnych, napady drgawkowe (padaczka). Zwiększone ryzyko urazu związane jest ze spożyciem alkoholu lub zażyciem innych używek.

Uraz głowy w klasyfikacji ICD-10 znajdziemy pod symbolami S00-S09. Wyróżniamy:

  • powierzchniowe urazy głowy,
  • otwarte rany głowy,
  • złamanie kości czaszki i twarzoczaszki,
  • zwichnięcie, skręcenie i naderwanie stawów i więzadeł głowy,
  • uraz nerwów czaszkowych,
  • uraz oka i oczodołu,
  • uraz śródczaszkowy,
  • uraz zmiażdżeniowy głowy,
  • amputację urazową części głowy,
  • inne i nieokreślone urazy głowy.

Ból głowy po uderzeniu i inne objawy urazu czaszki

Nasilenie objawów po uderzeniu w głowę często skorelowane jest z ciężkością urazu. Zdarza się jednak, że nawet niewielki uraz może dawać silne dolegliwości i być tragiczny w skutkach. Najczęściej zgłaszanym objawem po urazie głowy jest ból. Może trwać nawet kilka tygodni, w zależności od jego ciężkości. Niegroźnymi powikłaniami po urazie głowy są:

  • otarcie naskórka w miejscu uderzenia,
  • siniak,
  • niewielkie krwawienie w wyniku przerwania ciągłości skóry głowy,
  • krwiak w obrębie tkanek powierzchownych,
  • opuchlizna, popularnie nazywana guzem.

Objawy po urazie głowy, które powinny zaniepokoić to:

  • widoczna deformacja czaszki (wklęśnięcie czaszki),
  • widoczne kości czaszki w dnie rany,
  • niesymetryczne źrenice (jedna źrenica jest wąska, druga szeroka),
  • zaburzenia widzenia, zamazane widzenie,
  • niewyraźna mowa,
  • zawroty głowy, zaburzenia równowagi,
  • wymioty, nudności,
  • krwawienie z ucha lub nosa,
  • wyciek jasnego płynu z ucha lub nosa,
  • zaburzenia pamięci,
  • nagła zmiana zachowania, pobudzenie, niepokój, splątanie,
  • utrata przytomności.

Skutki urazu głowy – jakie są powikłania silnego uderzenia w głowę?

Konsekwencje mocnego uderzenia, upadku na głowę czy wypadku komunikacyjnego mogą być równie groźne jak niewielkiego stłuczenia głowy, np. po niepozornym uderzeniu głową o półkę, dlatego wszelkie nieprawidłowości należy zgłosić lekarzowi.

Wstrząs mózgu po uderzeniu w głowę

Jednym z poważniejszych skutków urazu głowy jest wstrząśnienie mózgu. Objawia się ono krótkotrwałą utratą przytomności. Charakterystyczne są również zaburzenia pamięci i niepamięć samego urazu. Ponadto występują takie dolegliwości jak:

  • zawroty głowy po uderzeniu (popularnie nazywane „widzeniem gwiazd”),
  • ból głowy,
  • wymioty, mdłości,
  • zaburzenia mowy, widzenia.

W trakcie badania objawy neurologiczne po urazie głowy nie są obecne. Pacjenci szybko wracają do pełnego zdrowia. Zwykle wymagają jednak kilkudniowej hospitalizacji w celu wykluczenia poważniejszych skutków urazu.

Stłuczenie mózgu po urazie głowy

Innym powikłaniem urazu głowy może być stłuczenie mózgu. W tym przypadku nasilenie, czas trwania i rodzaj objawów zależy od miejsca w którym został uszkodzony mózg. Przykładowe dolegliwości to: utrata przytomności, niedowład, zaburzenia czucia, bełkotliwa mowa, zaburzenia widzenia, splątanie, niekontrolowane odruchy.

Pacjenci ze stłuczeniem mózgu powinni bezwzględnie znaleźć się w szpitalu. Czas trwania hospitalizacji uzależniony jest od stopnia uszkodzenia tkanek. Niekiedy dolegliwości cofają się samoistnie. Zdarza się jednak, że do stłuczenia mózgu dołączają inne powikłania, a objawy nie ustępują do końca życia i są przyczyną trwałej niesprawności.

Krwiak po uderzeniu w głowę – objawy

Skutkiem stłuczenia głowy mogą być także krwiaki śródczaszkowe. Jest to jedno z najpoważniejszych powikłań. Krwiaki śródmózgowe charakteryzują się wynaczynieniem krwi do tkanek mózgu. Krew może wypłynąć także do przestrzeni między oponami mózgu lub między oponą mózgu a kościami czaszki, tworząc krwiak podtwardówkowy lub nadtwardówkowy.

Dynamika objawów zależy od szybkości narastania krwiaka. U pacjentów obserwuje się m.in. niedowłady ciała, poszerzenie źrenic, ogólne spowolnienie, wymioty. Mocne uderzenie w głowę może być przyczyną uszkodzenia dużego naczynia i szybkiego wynaczynienia się dużych ilości krwi. Zdarza się jednak, że krwiak tworzy się powoli i objawy pojawiają się dopiero po kilku godzinach lub dniach od urazu. Często objawem wytworzenia krwiaka śródczaszkowego jest tzw. „przerwa jasna”, czyli krótkotrwały okres poprawienia samopoczucia pacjenta, odzyskania przytomności, po którym następuje jego gwałtowne pogorszenie.

Inne skutki urazu głowy to padaczka pourazowa lub szybko rozwijające się otępienie.

Postępowanie po urazie głowy – kiedy do lekarza?

W zasadzie każdy uraz głowy powinien ocenić lekarz. Szczególnie niepokojące są objawy takie jak: utrata przytomności, zaburzenia mowy, zaburzenia widzenia, długo utrzymujące się zawroty głowy, niesymetryczne źrenice, niesymetryczna siła mięśniowa rąk i nóg, silny ból głowy, zaburzenia pamięci (amnezja), nudności, wymioty, bezwiedne oddanie kału czy moczu, drgawki, krwawienie z ucha lub nosa, wyciek jasnego płynu z nosa bądź ucha, wyraźna deformacja czaszki (mogąca świadczyć o pęknięciu czaszki).

Do szybkiego wezwania pogotowia po urazie głowy powinno również skłonić nagłe pogorszenie stanu chorego, po jego początkowej poprawie. Może to sugerować wystąpienie wyżej opisanej tzw. „przerwy jasnej”.

Badanie głowy po urazie i leczenie

Podstawowym badaniem głowy w przypadku urazu jest tomografia komputerowa, dzięki której można potwierdzić lub wykluczyć obecność krwiaka śródczaszkowego czy złamania kości czaszki. Ponadto niezbędne jest wykonanie podstawowego badania neurologicznego. Dla wyjaśnienia ewentualnych niejasności można wykonać również panel podstawowych badań krwi. Niekiedy konieczna jest konsultacja wielu specjalistów, takich jak neurolog, neurochirurg czy chirurg.

Poważniejsze urazy głowy wymagają hospitalizacji. Zdarza się, że trwa ona krótko i polega głównie na obserwacji pacjenta. Ciężkie urazy głowy wymagają dłuższego pobytu w szpitalu, często na Oddziale Intensywnej Terapii lub Neurologii. Skutki zaniedbania leczenia mogą być tragiczne. Przeoczenie krwiaka śródczaszkowego może doprowadzić do trwałych, rozległych uszkodzeń mózgu, a nawet do śmierci. W wielu przypadkach o wystąpieniu i nasileniu powikłań urazu decyduje szybkość udzielenia fachowej pomocy lekarskiej. Niekiedy czas ten decyduje także o życiu poszkodowanego.

Aby zapobiec niektórym uderzeniom w głowę, konieczne jest zakładanie kasków ochronnych podczas jazdy na rowerze, nartach, treningów sportowych, zapinanie pasów bezpieczeństwa w trakcie jazdy samochodem, a także odpowiednie zabezpieczenie najmłodszych uczestników podróży. Urazy głowy u dzieci mogą mieć poważniejsze skutki niż u osób dorosłych.

Bibliografia

  • Whitfield P., Thomas E., Summers F., Urazy głowy. Ujęcie międzydyscyplinarne, Wydanie 1. Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2013.
  • Głowacki J., Marek Z., Urazy czaszki i mózgu. Rozpoznawanie i opiniowanie, Wydanie 1. Krakowskie Wydawnictwo Medyczne, Kraków 2000.
  • Driscoll P., Skinner D., Earlam R., ABC postępowania w urazach, Wydanie 1. Górnicki Wydawnictwo Medyczne, Wrocław 2010.
Opublikowano: ; aktualizacja: 29.10.2018

Oceń:
4.8


Może cię

Ból głowy i wymioty – co to znaczy?

Współwystępowanie bólu głowy i wymiotów lub nudności u dzieci czy dorosłych to stosunkowo częsta sytuacja. ...

Niedoczulica

Niedoczulica (hipestezja) należy do szerokiej grupy objawów zwanych zaburzeniami czucia. Definiuje się ją jako upośledzenie ...

Wyczerpanie nerwowe – przyczyny, objawy, leczenie

Wyczerpanie nerwowe może być skutkiem silnego, długotrwałego stresu. Prowadzi do ogólnego osłabienia, utraty sił i ...

Urazy głowy u dziecka

Dzieci ulegają wielu różnego rodzaju urazom. Ich aktywność i ciekawość świata, sprawiają, że urazy głowy ...

Ból głowy na czubku – co oznacza ból czubka głowy?

Ból na czubku głowy może mieć różne przyczyny i być wynikiem napięciowego, migrenowego czy klasterowego ...

Nadpobudliwość – jak sobie radzić z nadmiernym pobudzeniem nerwowym?

Nadpobudliwość, nadmierna nerwowość, pobudzenie – to najczęściej oznaki silnego stresu i przemęczenia. Bywa, że pojawiają ...

Wstrząśnienie mózgu u dzieci

Wstrząśnienie mózgu u dzieci, potocznie nazywane "wstrząsem mózgu", jest najczęściej poprzedzone urazem głowy. U dzieci ...

Niedotlenienie mózgu – objawy, skutki, leczenie

Niedotlenienie mózgu powoduje uszkodzenie komórek nerwowych. Miejscowy proces związany jest z zamknięciem jednego naczynia mózgowego ...

Drżenie ciała – jakie mogą być przyczyny drżenia mięśni całego ciała?

Drżenie całego ciała jest efektem rytmicznych, mimowolnych lub naprzemiennych ruchów związanych ze sobą grup mięśniowych. ...

Wideo – Narkolepsja

Narkolepsja jest chorobą polegającą na występowaniu w ciągu dnia napadów przymusowego snu, w sytuacjach zupełnie ...

Wideo – Zdolność zapamiętywania i koncentracji

Naturalne wspomaganie pamięci i koncentracji polega przede wszystkim na regularnym treningu funkcji skupienia uwagi, myślenia ...

Wideo – Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych - objawy

Wśród objawów zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych najbardziej typowe są: wysoka gorączka, silny ból głowy, sztywność karku, ...

Komentarze (0)