Układ limbiczny – budowa, funkcje, zaburzenia

Układ limbiczny to zbiór różnych struktur obecnych w mózgowiu, które wspólnie odpowiadają m.in. za odczuwane przez ludzi emocje czy za kontrolowanie ich zachowań popędowych. Układ limbiczny skład się z wielu elementów, takich jak np. hipokamp, podwzgórze i ciało migdałowate. Interesuje on wielu naukowców, ponieważ okazuje się, że zaburzenia jego czynności mogą stanowić podłoże takich problemów, jak m.in. zaburzenia obsesyjno-kompulsyjne czy zaburzenia pamięci.

Układ limbiczny – co to jest?

Układ limbiczny (określany także jako układ rąbkowy lub układ brzeżny) to wiele różnych elementów mózgowia, które grupuje się ze sobą ze względu na to, że pełnią one podobne funkcje. Po raz pierwszy zaczęto o nim wspominać pod koniec XIX wieku (wtedy w medycznej literaturze pojawił się termin płat limbiczny), pierwszy zaś opis samego układu limbicznego datowany jest na drugą połowę XX wieku.

System limbiczny składa się z wielu różnych części, które zlokalizowane są przede wszystkim po obu stronach wzgórza. Uznawany jest on za ośrodek, który kontroluje wiele różnych czynności popędowych, oprócz tego sugeruje się, że to właśnie układ limbiczny odpowiedzialny jest za ludzką pamięć oraz emocje.

Układ limbiczny – budowa

Tak naprawdę funkcjonuje co najmniej kilka różnych definicji tego, jakie dokładnie struktury wchodzą w skład układu limbicznego – odmienni autorzy różnią się opiniami co do tego, co tak naprawdę powinno być zaliczane do tego systemu.

Pewne jednak elementy są wspólne w tych różnych klasyfikacjach – do układu limbicznego typowo zaliczany jest hipokamp i ciało migdałowate. Poza nimi, jako elementy układu limbicznego wymienia się także przegrodę przezroczystą, wzgórze (szczególnie obecne w nim jądra) oraz podwzgórze i węchomózgowie. Czasami jako struktury należące do układu rąbkowego wymieniane są także pewne elementy śródmózgowia, sklepienie, przegroda przezroczysta i prążek krańcowy.

Tak naprawdę nie sposób jednak wymienić jednej, konkretnej listy elementów układu limbicznego – tak jak wspomniano już wcześniej, różni autorzy odmiennie definiują to, co wchodzi w skład tego układu.

Układ limbiczny – funkcje

Zasadniczo dużo bardziej niż budowa układu brzeżnego znane są jego funkcje. Za co odpowiada więc układ limbiczny? Przede wszystkim wspomina się, że jest to część mózgu odpowiedzialna za emocje. To właśnie struktury tego układu odpowiadają za to, że odczuwamy takie uczucia, jak radość i szczęście, ale i strach, niepokój czy lęk.

Funkcje układu limbicznego to jednak nie tylko odczuwanie emocji – wśród nich wymienia się także:

  • pamięć (i to zarówno długotrwałą, czyli dotyczącą wydarzeń z odległej przeszłości, jak i pamięć krótkotrwałą, dotyczącą zdarzeń, które miały miejsce bardzo niedawno),
  • kontrolowanie popędów (do zachowań popędowych zalicza się m.in. głód, pragnienie, ale i popęd seksualny),
  • wpływ na układ hormonalny oraz czynność autonomicznego układu nerwowego,
  • koordynację różnych rytmów biologicznych,
  • wpływ na procesy uczenia się.

Wśród funkcji wymienia się także neurogenezę – sugeruje się, że w strukturach należących do układu limbicznego, już po przyjściu na świat, mogą powstawać nowe komórki nerwowe.

Układ limbiczny – zaburzenia i choroby

Układ limbiczny, podobnie jak i inne elementy układu nerwowego, może być objęty jakimiś procesami patologicznymi. Zaburzenia dotyczące jego czynności mogą być przyczyną problemów z takimi sferami, jak emocje, pamięć czy kontrolowanie własnych popędów.

Uszkodzenie hipokampa – objawy

Przykładowo uszkodzenie hipokampa może być związane z zaburzeniami pamięci – pacjent, u którego pojawi się takie uszkodzenie, może nie tylko stracić część swoich wspomnień, ale i może on nie być już zdolny do zapamiętywania nowych informacji.

Zespół skroniowy – objawy neurologiczne

Do dysfunkcji hipokampa mogą doprowadzić naprawdę rozmaite problemy – ich przyczyną może być nawet doświadczenie bardzo silnego stresu. Oprócz tego uszkodzenie hipokampa spowodowane może być także przez zespół skroniowy. Problem ten typowo związany jest z obecnością guza mózgu, który doprowadza do uszkodzenia skroniowych rejonów mózgowia.

W przebiegu zespołu skroniowego występować mogą zaburzenia czynności układu limbicznego, ale i inne objawy neurologiczne, takie jak np.: napady drgawkowe, zaburzenia mowy czy trudności z liczeniem.

Zapalenie układu limbicznego

Innym schorzeniem, które może dotknąć układ brzeżny, jest zapalenie układu limbicznego. Najczęściej związane jest ono z jakimś nowotworem i wtedy traktowane jest za element zespołu paraneoplastycznego – typowo problem rozwija się w związku z drobnokomórkowym rakiem płuc.

Innymi nowotworami, które mogą prowadzić do zapalenia układu limbicznego, są m.in. chłoniak Hodgkina, rak piersi oraz nowotwory przewodu pokarmowego. W przebiegu schorzenia dochodzić może do objawów podobnych jak przy uszkodzeniu hipokampa, czyli do zaburzeń pamięci, ale i mogą pojawiać się u chorych inne problemy, takie jak: napady drgawkowe, dezorientacja oraz pobudzenie psychoruchowe.

Możliwe jest także wystąpienie: paraliżu, omamów, zaburzeń nastroju, ale i nawet niewydolności oddechowej.

Układ limbiczny – emocje, psychologia

Medycyna wciąż uzyskuje nowe informacje dotyczące układu limbicznego. Okazuje się m.in., że jego dysfunkcje mogą mieć związek z różnymi psychiatrycznymi przypadłościami. Możliwe, że zaburzenia czynności układu limbicznego odpowiadają za pojawianie się u ludzi różnych fobii – w końcu lęk jest jedną z ludzkich emocji, a kontrolowaniem ich zajmują się właśnie struktury układu limbicznego.

Podejrzewa się również, że nieprawidłowości dotyczące czynności układu rąbkowego mogą odpowiadać i za występowanie innych zaburzeń nerwicowych, takich jak chociażby zaburzenia obsesyjno-kompulsyjne.

Bibliografia

  1. Gołąb-Jankowska M., Nowacki P., „Limbiczne zapalenie mózgu – przegląd piśmiennictwa”, Roczniki Pomorskiej Akademii Medycznej w Szczecinie, 2011, 57, 3, 5–11.
  2. Rajmohan V., Mohandas E., „The limbic system”, Indian J Psychiatry. 2007 Apr-Jun; 49(2): 132–139.
  3. https://exploringyourmind.com/limbic-system-what-is-it/ 
Opublikowano: ; aktualizacja: 08.10.2018

Oceń:
4.5


Może cię

Pamięć krótkotrwała – przyczyny, objawy, ćwiczenia i leczenie problemów z pamięcią krótkotrwałą

Pamięć krótkotrwała i długotrwała to rodzaje pamięci wyróżnione ze względu na długość przechowywania informacji. Pamięć ...

Lęk wysokości – czym jest, jakie są objawy, jak się pozbyć?

Akrofobia, inaczej lęk wysokości, to lęk sytuacyjny. Przyczyn powstawania takiego lęku fobicznego może być wiele. ...

Miłorząb japoński (ginkgo biloba) – właściwości, działanie i przeciwwskazania

Miłorząb japoński, znany także jako ginko biloba lub miłorząb dwuklapowy to drzewo o licznych właściwościach, ...

Zaburzenia obsesyjno-kompulsyjne – przyczyny, objawy, kryteria rozpoznania, lecznie

Zaburzenia obsesyjno-kompulsyjne nazywane również nerwicą natręctw to grupa schorzeń, których cechą charakterystyczną jest występowanie nawracających, ...

Fobia społeczna – przyczyny, objawy, test, leki, jak ją pokonać, leczenie domowe

Fobia społeczna to jedno z najczęściej diagnozowanych zaburzeń psychicznych. Uważa się, że może ona dotyczyć ...

Zaniki pamięci – jakie są przyczyny, co to oznacza, jak można leczyć?

Zaburzenia pamięci to nie tylko problem ludzi starszych. Nierzadko rozpoznaje się je również u młodych ...

Problemy z koncentracją

Zarówno dorośli, jak i dzieci często skarżą się na problemy z koncentracją, trudności w skupieniu ...

Wideo – Fobie społeczne

Fobie społeczne to choroby będące bardzo dokuczliwe dla pacjentów, ponieważ dotyczą one istotnego obszaru ludzkiego ...

Brain fog – co to jest, jakie są przyczyny i objawy, jak wygląda leczenie mgły mózgowej?

Każdemu zdarza się zapomnieć nazwy jakiegoś przedmiotu lub imienia osoby, którą zna od dłuższego czasu. ...

Dysmorfofobia – co to jest, objawy, przyczyny, leczenie

Dysmorfofobia to schorzenie polegające na odbieraniu swojego wyglądu jako nieatrakcyjnego czy wręcz potwornego, co prowadzi ...

Agorafobia – co to jest, jakie są przyczyny i objawy, jak sobie radzić oraz leczyć?

Agorafobia jest lękiem przed otwartą przestrzenią oraz obawą przed brakiem możliwości ucieczki. Przyczyny schorzenia nie ...

Kancerofobia – co to jest, jakie są przyczyny i objawy, jak wygląda leczenie?

Kancerofobia jest silnym i irracjonalnym lękiem przed zachorowaniem na nowotwór (potocznie raka). Przyczyn tej nozofobii ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon