Udar słoneczny – jakie są przyczyny, objawy i leczenie udaru cieplnego?

Udar cieplny (udar słoneczny) stanowi powikłanie przegrzania organizmu oraz zagrożenie dla zdrowia, a nawet życia. Do objawów udaru słonecznego zalicza się: osłabienie, ból i zawroty głowy, nudności oraz wymioty. Aby zapobiec wystąpieniu udaru cieplnego oraz odwodnieniu, należy unikać długotrwałej ekspozycji na wysokie temperatury i pamiętać o odpowiednim nawodnieniu organizmu (zwłaszcza nawadnianiu dzieci).

Udar słoneczny (udar cieplny) – czym jest?

Udar cieplny, przez wielu pacjentów nazywany udarem słonecznym, jest najpoważniejszą konsekwencją przegrzania. Rozwija się, gdy organizm nie jest w stanie odprowadzić nagromadzonego nadmiaru ciepła, co najczęściej ma miejsce podczas upalnych, wilgotnych dni, gdy temperatura otoczenia znacznie przewyższa temperaturę ciała.

Mechanizmy ustroju odpowiedzialne za termoregulację (np. pocenie się) stają się niewydolne i nie nadążają z odprowadzaniem ciepła.

Zanim dojdzie do rozwoju udaru cieplnego, występują objawy świadczące o przegrzaniu organizmu. Kurcze cieplne, a następnie wyczerpanie cieplne są początkowymi etapami reakcji ustroju na długotrwałe przebywanie w podwyższonej temperaturze.

Ważne jest, by w porę zareagować na pierwsze niepokojące objawy. Należy wówczas schłodzić organizm i zadbać o odpowiednie nawodnienie organizmu, co może uchronić przed wystąpieniem udaru.

Gdy dochodzi do wzrostu wewnętrznej temperatury ciała ponad 41oC, zachodzą niebezpieczne zmiany w wielu tkankach, które mogą doprowadzić nawet do śmierci. Trzeba zatem zdać sobie sprawę, że udar cieplny stanowi poważne zagrożenie życia.

Co więcej, może on wystąpić nagle, niemal bez żadnych objawów ostrzegawczych. Dlatego trzeba go podejrzewać u każdej osoby narażonej na działanie gorąca, z podwyższoną temperaturą ciała i niepokojącymi objawami.

Udar cieplny – jakie są objawy udaru słonecznego?

Objawy związane z reakcją organizmu na przegrzanie mogą być bardzo różne. Wraz z podwyższaniem się temperatury ciała dochodzi do rozwoju udaru cieplnego, któremu mogą towarzyszyć: zaburzenia widzenia, omdlenie, zaburzenia świadomości oraz drgawki. U osoby narażonej na długotrwałe przebywanie w wysokiej temperaturze początkowo występują:

  • bolesne skurcze nóg i brzucha (kurcze cieplne),
  • osłabienie, uczucie zmęczenia (osłabienie cieplne),
  • zmiany nastroju, apatia, często rozdrażnienie,
  • ból i zawroty głowy,
  • nudności i wymioty.

Charakterystyczne jest również przyspieszenie tętna i spadek ciśnienia. Skóra w osłabieniu cieplnym zazwyczaj jest chłodna i mokra, natomiast w udarze staje się sucha i gorąca, ale nie u każdego pacjenta objawy przegrzania są identyczne.

W przypadku wystąpienia opisywanych objawów udaru słonecznego należy natychmiast wezwać pogotowie ratunkowe.

Przegrzanie organizmu – kto jest narażony? Jak zapobiegać?

Najbardziej narażone na negatywne konsekwencje przegrzania organizmu są osoby, u których sprawność układu termoregulacji jest upośledzona. Osoby szczególnie predysponowane to:

  • dzieci (niedojrzałe mechanizmy termoregulacji) – dlatego tak ważne jest odpowiednie nawadnianie dzieci podczas upałów i gorących dni (np. preparatami nawadniającymi z elektrolitami), co pomoże uniknąć odwodnienia;
  • osoby starsze, ludzie samotni i z różnych względów nie mogący sami o siebie zadbać;
  • pacjenci z chorobami przewlekłymi (schorzenia układu krążenia, nadczynność tarczycy, cukrzyca) i chorobami skóry;
  • pacjenci przyjmujący leki antycholinergiczne, neuroleptyki, antyhistaminowe, moczopędne, beta-blokery;
  • osoby nadużywające alkoholu, osoby odwodnione, spożywające niedostateczną ilość płynów.

Do udaru cieplnego może również dojść wskutek nadmiernej własnej produkcji ciepła poprzez wysiłek fizyczny wykonywany w wysokiej temperaturze otoczenia. Dotyczy to intensywnie trenujących na świeżym powietrzu sportowców oraz osób ciężko pracujących fizyczne na zewnątrz.

Aby uchronić organizm przed przegrzaniem, należy w trakcie upalnych dni:

  • zadbać o odpowiednie nawodnienie organizmu, przyjmując co najmniej 1,5–2 l płynów, a przy intensywnym poceniu się dodatkowo zwiększyć ich ilość;
  • unikać przebywania na zewnątrz w godzinach, w których nasłonecznienie jest największe, tzn. między 11.00 a 14.00;
  • pamiętać o nakryciu głowy (czapka, kapelusz);
  • nosić odzież wykonaną z naturalnych, przewiewnych materiałów;
  • zaprzestać intensywnych treningów, zwłaszcza w pełnym słońcu;
  • unikać ciężkiej pracy fizycznej na zewnątrz;
  • unikać spożywania alkoholu;
  • reagować na pierwsze niepokojące objawy – należy schować się w zacienionym, przewiewnym miejscu, schłodzić skórę i nawodnić organizm gdy tylko pojawi się osłabienie, zawroty głowy czy nudności.

Udar słoneczny – pierwsza pomoc przy udarze cieplnym

U większości osób, u których pojawią się kurcze cieplne wystarczy wstrzymanie wysiłku, przebywanie w chłodniejszym miejscu i uzupełnienie płynów. Osobę, u której wstąpiło osłabienie cieplne należy położyć w chłodnym, zacienionym miejscu i podawać płyny do picia, czekając na poprawę.

Jeżeli symptomy nie ustępują, następuje ich progresja lub pojawiają się objawy udaru, należy natychmiast wezwać pomoc (tel. 999 lub 112). Trzeba również, jak najszybciej, rozpocząć intensywne chłodzenie osoby z udarem:

  • należy przenieść ją w zacienione, przewiewne miejsce,
  • zdjąć nadmiar odzieży wierzchniej,
  • obficie polewać tułów i kończyny letnią wodą (ważne, aby nie była bardzo zimna, gdyż dojdzie do skurczu naczyń powierzchownych, co zmniejszy oddawanie ciepła),
  • energicznie wachlować, by nasilić ruch powietrza,
  • przyłożyć woreczki z zimną wodą w okolicę pach i pachwin.

Zanurzanie w zimnej wodzie pacjenta z przegrzaniem nie jest polecane, gdyż może wywołać dreszcze, które będą przyczyniały się do większej produkcji ciepła. Stosowanie aspiryny lub paracetamolu w udarze cieplnym jest zupełnie nieskuteczne.

Opublikowano: ; aktualizacja: 28.12.2016

Oceń:
4.5


Może cię

Ból głowy i oczu – co oznacza ból oczu i głowy?

Dość częstą dolegliwością jest ból głowy i oczu. Przyczyną może być tu np.: migrena (z ...

Miażdżyca mózgu – przyczyny, objawy, leczenie miażdżycy naczyń mózgowych

Miażdżyca mózgu jest efektem miejscowego zapalenia i zwłóknienia tętnic. Jej następstwem jest ograniczony przepływ krwi ...

Oparzenia słoneczne u dzieci – zapobieganie i pierwsza pomoc przy oparzeniach

Oparzenia słoneczne u dzieci to dość częsta dolegliwość. Poparzenia słoneczne, zwłaszcza u niemowląt i młodszych ...

Zespół Tourette'a

Zespół Tourette’a jest wrodzonym zaburzeniem neurologicznym, a nie psychicznym, występującym bardzo rzadko. Zaliczany jest do ...

Hipertermia – przyczyny, objawy, leczenie, pierwsza pomoc

Hipertermia to stan podwyższonej temperatury ciała, którego przyczyną są najczęściej upały. Hipertermię u noworodków wywołuje ...

Wideo – Migrena

Migrena jest chorobą, która może mieć u dużej części pacjentów podłoże genetyczne. Jest faktem, że ...

Lęk uogólniony (lęk wolnopłynący) – przyczyny, objawy i leczenie uogólnionych zaburzeń lękowych

Jednym z częściej występujących zaburzeń lękowych jest zespół lęku uogólnionego. Szacuje się, że dotyka on ...

Nerwobóle pleców

Bóle pleców, często określane jako nerwobóle, są jednym z najczęstszych powodów wizyty u lekarza pierwszego ...

Choroba Picka (demencja skroniowo-czołowa) – jakie są objawy i leczenie?

Demencje starcze, inaczej otępienia starcze, stanowią dużą grupę chorób, w których dochodzi do pogorszenia działania ...

Dysforia – co to jest, jakie są przyczyny i objawy, jak wygląda leczenie?

Dysforia należy do zaburzeń nastroju, a ściślej mówiąc stanów obniżonego nastroju. Z osobą w nastroju ...

ADHD u dorosłych

ADHD to zespół nadpobudliwości ruchowej z deficytem uwagi. W większości krajów Europy objawy ADHD u ...

Przegrzanie organizmu – jakie są objawy, skutki i leczenie?

Przegrzanie organizmu może prowadzić do udaru słonecznego, który stanowi poważne zagrożenie zdrowia, a nawet życia, ...

Komentarze (0)