Udar słoneczny – jakie są przyczyny, objawy i leczenie udaru cieplnego?

Udar cieplny (udar słoneczny) stanowi powikłanie przegrzania organizmu oraz zagrożenie dla zdrowia, a nawet życia. Do objawów udaru słonecznego zalicza się: osłabienie, ból i zawroty głowy, nudności oraz wymioty. Aby zapobiec wystąpieniu udaru cieplnego oraz odwodnieniu, należy unikać długotrwałej ekspozycji na wysokie temperatury i pamiętać o odpowiednim nawodnieniu organizmu (zwłaszcza nawadnianiu dzieci).

Udar słoneczny (udar cieplny) – czym jest?

Udar cieplny, przez wielu pacjentów nazywany udarem słonecznym, jest najpoważniejszą konsekwencją przegrzania. Rozwija się, gdy organizm nie jest w stanie odprowadzić nagromadzonego nadmiaru ciepła, co najczęściej ma miejsce podczas upalnych, wilgotnych dni, gdy temperatura otoczenia znacznie przewyższa temperaturę ciała.

Mechanizmy ustroju odpowiedzialne za termoregulację (np. pocenie się) stają się niewydolne i nie nadążają z odprowadzaniem ciepła.

Zanim dojdzie do rozwoju udaru cieplnego, występują objawy świadczące o przegrzaniu organizmu. Kurcze cieplne, a następnie wyczerpanie cieplne są początkowymi etapami reakcji ustroju na długotrwałe przebywanie w podwyższonej temperaturze.

Ważne jest, by w porę zareagować na pierwsze niepokojące objawy. Należy wówczas schłodzić organizm i zadbać o odpowiednie nawodnienie organizmu, co może uchronić przed wystąpieniem udaru.

Gdy dochodzi do wzrostu wewnętrznej temperatury ciała ponad 41oC, zachodzą niebezpieczne zmiany w wielu tkankach, które mogą doprowadzić nawet do śmierci. Trzeba zatem zdać sobie sprawę, że udar cieplny stanowi poważne zagrożenie życia.

Co więcej, może on wystąpić nagle, niemal bez żadnych objawów ostrzegawczych. Dlatego trzeba go podejrzewać u każdej osoby narażonej na działanie gorąca, z podwyższoną temperaturą ciała i niepokojącymi objawami.

Udar cieplny – jakie są objawy udaru słonecznego?

Objawy związane z reakcją organizmu na przegrzanie mogą być bardzo różne. Wraz z podwyższaniem się temperatury ciała dochodzi do rozwoju udaru cieplnego, któremu mogą towarzyszyć: zaburzenia widzenia, omdlenie, zaburzenia świadomości oraz drgawki. U osoby narażonej na długotrwałe przebywanie w wysokiej temperaturze początkowo występują:

  • bolesne skurcze nóg i brzucha (kurcze cieplne),
  • osłabienie, uczucie zmęczenia (osłabienie cieplne),
  • zmiany nastroju, apatia, często rozdrażnienie,
  • ból i zawroty głowy,
  • nudności i wymioty.

Charakterystyczne jest również przyspieszenie tętna i spadek ciśnienia. Skóra w osłabieniu cieplnym zazwyczaj jest chłodna i mokra, natomiast w udarze staje się sucha i gorąca, ale nie u każdego pacjenta objawy przegrzania są identyczne.

W przypadku wystąpienia opisywanych objawów udaru słonecznego należy natychmiast wezwać pogotowie ratunkowe.

Przegrzanie organizmu – kto jest narażony? Jak zapobiegać?

Najbardziej narażone na negatywne konsekwencje przegrzania organizmu są osoby, u których sprawność układu termoregulacji jest upośledzona. Osoby szczególnie predysponowane to:

  • dzieci (niedojrzałe mechanizmy termoregulacji) – dlatego tak ważne jest odpowiednie nawadnianie dzieci podczas upałów i gorących dni (np. preparatami nawadniającymi z elektrolitami), co pomoże uniknąć odwodnienia;
  • osoby starsze, ludzie samotni i z różnych względów nie mogący sami o siebie zadbać;
  • pacjenci z chorobami przewlekłymi (schorzenia układu krążenia, nadczynność tarczycy, cukrzyca) i chorobami skóry;
  • pacjenci przyjmujący leki antycholinergiczne, neuroleptyki, antyhistaminowe, moczopędne, beta-blokery;
  • osoby nadużywające alkoholu, osoby odwodnione, spożywające niedostateczną ilość płynów.

Do udaru cieplnego może również dojść wskutek nadmiernej własnej produkcji ciepła poprzez wysiłek fizyczny wykonywany w wysokiej temperaturze otoczenia. Dotyczy to intensywnie trenujących na świeżym powietrzu sportowców oraz osób ciężko pracujących fizyczne na zewnątrz.

Aby uchronić organizm przed przegrzaniem, należy w trakcie upalnych dni:

  • zadbać o odpowiednie nawodnienie organizmu, przyjmując co najmniej 1,5–2 l płynów, a przy intensywnym poceniu się dodatkowo zwiększyć ich ilość;
  • unikać przebywania na zewnątrz w godzinach, w których nasłonecznienie jest największe, tzn. między 11.00 a 14.00;
  • pamiętać o nakryciu głowy (czapka, kapelusz);
  • nosić odzież wykonaną z naturalnych, przewiewnych materiałów;
  • zaprzestać intensywnych treningów, zwłaszcza w pełnym słońcu;
  • unikać ciężkiej pracy fizycznej na zewnątrz;
  • unikać spożywania alkoholu;
  • reagować na pierwsze niepokojące objawy – należy schować się w zacienionym, przewiewnym miejscu, schłodzić skórę i nawodnić organizm gdy tylko pojawi się osłabienie, zawroty głowy czy nudności.

Udar słoneczny – pierwsza pomoc przy udarze cieplnym

U większości osób, u których pojawią się kurcze cieplne wystarczy wstrzymanie wysiłku, przebywanie w chłodniejszym miejscu i uzupełnienie płynów. Osobę, u której wstąpiło osłabienie cieplne należy położyć w chłodnym, zacienionym miejscu i podawać płyny do picia, czekając na poprawę.

Jeżeli symptomy nie ustępują, następuje ich progresja lub pojawiają się objawy udaru, należy natychmiast wezwać pomoc (tel. 999 lub 112). Trzeba również, jak najszybciej, rozpocząć intensywne chłodzenie osoby z udarem:

  • należy przenieść ją w zacienione, przewiewne miejsce,
  • zdjąć nadmiar odzieży wierzchniej,
  • obficie polewać tułów i kończyny letnią wodą (ważne, aby nie była bardzo zimna, gdyż dojdzie do skurczu naczyń powierzchownych, co zmniejszy oddawanie ciepła),
  • energicznie wachlować, by nasilić ruch powietrza,
  • przyłożyć woreczki z zimną wodą w okolicę pach i pachwin.

Zanurzanie w zimnej wodzie pacjenta z przegrzaniem nie jest polecane, gdyż może wywołać dreszcze, które będą przyczyniały się do większej produkcji ciepła. Stosowanie aspiryny lub paracetamolu w udarze cieplnym jest zupełnie nieskuteczne.

Opublikowano: ; aktualizacja: 28.12.2016

Oceń:
4.5


Może cię

Częste bóle głowy – przyczyny nawracającego bólu głowy

Częste i powtarzające się ból głowy mogą mieć różną przyczyną. Mogą pojawiać się nagle pod ...

Wideo – Śpiączka farmakologiczna

W stan śpiączki farmakologicznej wprowadza się pacjenta po to, aby wyłączyć funkcje mózgu odpowiedzialne za ...

Zespół niespokojnych nóg – leczenie

Jedną z częstszych chorób, która poprzez przymus poruszania nogami może zaburzać normalne funkcjonowanie i powodować ...

Krwotok podpajęczynówkowy

Pęknięcie naczynia krwionośnego oraz wylanie się krwi do przestrzeni podpajęczynówkowej mózgu i/lub rdzenia kręgowego stanowi ...

Borderline (osobowość borderline) – rozpoznanie i psychoterapia

Borderline (osobowość chwiejna emocjonalnie, osobowość borderline, zaburzenie borderline) to typ osobowości, który został opisany już ...

Przegrzanie organizmu

Przegrzanie organizmu może prowadzić do udaru słonecznego, który stanowi poważne zagrożenie zdrowia, a nawet życia, ...

Wideo – Stwardnienie rozsiane

Stwardnienie rozsiane, czyli sclerosis multiplex jest jedną z najczęstszych chorób neurologicznych. Występuje poniżej 40 roku ...

Choroba Canavan

Choroba Canavan jest chorobą uwarunkowaną genetycznie. Choroba Canavan zaliczana jest do nieuleczalnych schorzeń metabolicznych. W ...

Co to jest hipnagogia i czym są omamy hipnagogiczne i hipnopompiczne?

Omamy hipnagogiczne to żywe doznania wzrokowe, słuchowe lub czuciowe przypominające marzenia senne, występujące w momencie ...

Oparzenia słoneczne u dzieci – zapobieganie i pierwsza pomoc przy oparzeniach

Oparzenia słoneczne u dzieci to dość częsta dolegliwość. Poparzenia słoneczne, zwłaszcza u niemowląt i młodszych ...

Wideo – Fobie

Fobie należą do grupy zaburzeń nerwicowych. Psychiatrzy posługują się częściej terminem zaburzenia lękowe. Charakteryzują się ...

Pulsowanie w skroniach – co to znaczy?

Ból głowy może mieć różny charakter (ostry, silny, kłujący, nagły, tępy) i lokalizacje (np. z ...

Komentarze (0)