Udar niedokrwienny mózgu – diagnostyka i leczenie

Brak zdjęcia

25 lipca 2013

Udar mózgu stanowi trzecią pod względem częstości przyczynę zgonów krajów rozwiniętych. U każdego chorego udar niedokrwienny może objawiać się czymś innym, u niektórych chorych zaczyna się on od zwykłego drżenia i niemożności poruszania dłonią, u innych pierwszym symptomem może być pojawienie się niezrozumiałej bełkotliwej mowy.

Diagnostyka udaru niedokrwiennego mózgu

Udar mózgu stanowi trzecią pod względem częstości przyczynę zgonów krajów rozwiniętych (po chorobach układu krążenia i nowotworach) i jest najczęstszym powodem hospitalizacji na oddziałach neurologicznych. Niedokrwienny udar mózgu (NUM) to potencjalnie śmiertelne schorzenie o nagłym początku, które powstaje na skutek zaburzeń ukrwienia mózgu.

U każdego chorego udar niedokrwienny może objawiać się czymś innym, u niektórych chorych zaczyna się on od zwykłego drżenia i niemożności poruszania dłonią, u innych pierwszym symptomem może być pojawienie się niezrozumiałej bełkotliwej mowy.

Dlatego też bardzo istotnym aspektem jest wczesne diagnozowanie i wdrożenie odpowiedniego leczenia by uniknąć powikłań związanych z udarem mózgu.

Rozpoznanie choroby ustala się na podstawie:

  • wywiadu lekarskiego,
  • objawów klinicznych i badania neurologicznego,
  • badań podstawowych krwi (wykluczają inne zaburzenia mogące dawać podobne objawy neurologiczne),
  • badań neuroobrazowych, głównie tomografii komputerowej i rezonansu magnetycznego (w początkowej fazie może nie być żadnych zmian w obrazie TK).

Innym narzędziami diagnostycznymi stosowanymi w rozpoznawaniu udaru niedokrwiennego są:

  • EKG i RTG klatki piersiowej,
  • badania biochemiczne,
  • pulsoksymetria,
  • nakłucie lędźwiowe (w razie podejrzenia krwawienia podpajęczynówkowego przy prawidłowym TK),
  • badanie USG duplex tętnic szyjnych i przezczaszkowe,
  • USG serca przezklatkowe,
  • angiografia (ewentualnie angio MR/TK).

Ważna jest również ocena stanu ogólnego pacjenta wg specjalnych mierników np. Skala Glasgow (skala GSC) czy Skala Udarowa (skala NIHSS).

Nie istnieje jedna metoda, która w pełni potrafi rozpoznać lub wykluczyć udar mózgu.

Leczenie udaru niedokrwiennego mózgu

Proces leczniczy w udarze niedokrwiennym mózgu obejmuje dwie zasadnicze fazy:

  • postępowanie w ostrym okresie udaru niedokrwiennego,
  • postępowanie profilaktyczne w udarze niedokrwiennym.

Postępowanie w ostrym okresie udaru niedokrwiennego

Leczenie okresu ostrego choroby jest wielokierunkowe, składa się ono z postępowania ogólnego oraz leczenie farmakologicznego.

Postępowanie ogólnomedyczne w pierwszych dobach udaru obejmuje głównie ścisłe monitorowaniu stanu chorego:

  • monitorowanie EKG, ciśnienia tętniczego, temperatury ciała, pulsoksymetrii (pomiar wysycenia tlenem krwi),
  • nie obniżanie ciśnienia tętniczego w ostrej fazie udaru (leki obniżające ciśnienie podaje się, gdy przekroczy ono 220/120 mm Hg),
  • kontrola gospodarki wodno-elektrolitowej – bilans płynów,
  • ocena zaburzeń połykania, przy dysfagii – żywienie chorego przez zgłębnik żołądkowy,
  • monitorowanie stanu neurologicznego – skale NIHSS, GCS,
  • kontrola glikemii (czyli poziomu cukru we krwi, niekorzystny jest zarówno zbyt wysoki jak i zbyt niski poziom),
  • przeciwdziałanie wzrostowi ciśnienia śródczaszkowego i zwalczanie obrzęku mózgu,
  • profilaktyka zakrzepicy żył głębokich i zatorowości płucnej (stosowanie pończoch elastycznych, wczesna rehabilitacja ruchowa lub heparyny),
  • odpowiednie ułożenie chorego w łóżku.

Leczenie farmakologiczne polega głównie na terapii przyczynowej, mającej na celu usunąć najczęstsze powody wystąpienia udaru niedokrwiennego mózgu tj. zatory lub zakrzepy. Stosuje się obecnie:

  • leki antyagregacyjne – które zapobiegają tworzeniu się zakrzepów, uniemożliwiają agregację płytek krwi; włącza się je bardzo wcześnie, w pierwszych 48 godzinach od wystąpienia objawów klinicznych. Najczęściej stosowany jest kwas acetylosalicylowy (aspiryna);
  • leki trombolityczne – których zadaniem jest rozpuszczanie materiału zatorowego, zamykającego światło naczynia. Najskuteczniejsze działanie obserwuje się, gdy zostaną one podane do 3 godzin od wystąpienia pierwszych objawów. W Polsce najchętniej stosowanym lekiem z tej grupy jest rekombinowany tkankowy aktywator plazminogenu (rtPA);
  • leki przeciwzakrzepowe – w ostrej fazie choroby mają one ograniczone zastosowania. Natomiast są one bardzo dobrymi lekami pomagającymi zapobiegać nawrotom schorzenia. Preparaty wykorzystywane w terapii udaru to heparyna niefrakcjonowana i drobnocząsteczkowa.

Ostatni element postępowania ogólnego w ostrym stadium udaru niedokrwiennego stanowi rehabilitacja. Jest ona nieodzowną metodą terapii już od pierwszych dnia zachorowania. Im wcześniej zostaną podjęte działania usprawniające chorego w zakresie ruchowym jak i komunikowania się, tym następstwa choroby będą mniejsza, a szansa na odzyskanie lub poprawę sprawności będzie większa. Do najczęstszych metod wykorzystywanych w terapii poudarowej są: kinezyterapia, fizjoterapia, psychoterapia, ergoterapia (terapia zajęciowa), terapia zaburzeń typu afazja, rehabilitacja społeczna i zawodowa. Gdy istnieją przeciwwskazania do podjęcia działań usprawniających chorego należy ograniczyć się do zabiegów pielęgnacyjnych (właściwie ułożenie, zapobieganie odleżynom, zapobieganie przykurczom oraz zanikom mięśniowym) i gimnastyki oddechowej, oklepywania chorego.

W ostrym okresie udaru niektórzy pacjenci w stanie bardzo ciężkim wymagać mogą również leczenia neurochirurgicznego (zabiegi odbarczające). Operację wykonuje się głównie w przypadku:

  • złośliwego zawału mózgu w obszarze unaczynienia tętnicy środkowej mózgu,
  • zawał móżdżku przebiegający z obrzękiem zagrażającym wodogłowiem i uciskiem na pień mózgu.

Postępowanie profilaktyczne w udarze niedokrwiennym

Profilaktykę udarów niedokrwiennych można podzielić na dwa rodzaje:

  • profilaktykę pierwotną – stosowaną w przypadku osób, mających czynniki ryzyka wystąpienia udaru mózgu, ale bez przebycia udaru w przeszłości (jest to postępowanie zapobiegające wystąpieniu udaru mózgu w ogóle). W ramach profilaktyki pierwotnej stosuje się następujące zalecenia: redukcja podwyższonego ciśnienia tętniczego, zaprzestanie palenia papierosów, ograniczenie spożycia alkoholu, normalizacja parametrów gospodarki tłuszczowej (obniżenie poziomu cholesterolu i frakcji LDL, podwyższenie frakcji HDL), zwiększenie aktywności fizycznej, redukcja wagi ciała w przypadku osób otyłych, odstawienie leków zwiększających ryzyko incydentów zatorowo-zakrzepowych (np. doustnych środków antykoncepcyjnych czy preparatów hormonalnej terapii zastępczej), u chorych na chorobę wieńcową stosowanie statyn.
  • profilaktykę wtórna – adresowana jest do osób, które przebyły już udar niedokrwienny bądź przemijający napad niedokrwienny (TIA). Opiera się ona na zastosowaniu farmakoterapii i/lub leczenia naczyniochirurgicznego. Lekami wykorzystywanymi w zapobieganiu udarom są kwas acetylosalicylowy (brany codziennie do końca życia), klopidogrel lub tiklopidyna (w razie nietolerancji kwasu acetylosalicylowego) czy dipirydamol. U pacjentów cierpiących dodatkowo na migotanie przedsionków lekami preferowanymi są doustne antykoagulanty (warfaryna lub acenokumarol). Leczenie chirurgiczne polega głównie na poszerzeniu światła tętnicy szyjnej wewnętrznej (tzw. endarterektomii) zwężonego przez blaszki miażdżycowe.

Powikłania i rokowanie w udarze niedokrwiennym mózgu

Samo przebycie udaru stanowi czynnik ryzyka powtórnego wystąpienia incydentu niedokrwienia mózgu, ryzyko nawrotu wynosi 10-12% w ciągu pierwszego roku (największe ryzyko w pierwszych miesiącach po udarze), w kolejnych latach ulega zmniejszeniu. Rokowanie zależy przede wszystkim od:

  • czasu rozpoczęcia leczenia (najlepiej, jeśli zostało podjęte do 12 godzin od wystąpienia objawów),
  • rozległości niedokrwienia mózgu,
  • wielkości deficytu neurologicznego,
  • stanu układów pozamózgowych.

 

W pierwszym miesiącu umiera ok. 15-30% chorych, z tych którzy przeżyli ok. 70% jest niepełnosprawna.

Udar niedokrwienny mózgu niesie za sobą liczne implikacje kliniczne oraz problemy, z którymi chory musi się zmagać zarówno w trakcie hospitalizacji jak i po opuszczeniu szpitala.

  • Neurologiczne:
    • obrzęk mózgu i wgłobienie,
    • ukrwotocznienie ogniska zawałowego,
    • napady padaczkowe (drgawki),
    • zaburzenia psychiczne,
    • dysfagia.
  • Sercowo-naczyniowe:
  • Oddechowe:
    • zapalenie płuc,
    • zachłyśnięcie,
    • zator płucny.
  • Żołądkowo-jelitowe:
    • zaburzenia połykania,
    • krwawienie z przewodu pokarmowego,
    • zator krezki,
    • niedrożność porażenna jelit.
  • Czynności fizjologiczne:
    • infekcje dróg moczowych,
    • nietrzymanie moczu (i stolca),
    • zatrzymanie moczu,
    • zaparcia.
  • Układowe:
    • gorączka,
    • hiperglikemia,
    • zaburzenia wodno-elektrolitowe.
  • Skórne:
    • odleżyny,
    • infekcje.
  • Inne:
    • upadki,
    • złamania,
    • bolesny bark.
Opublikowano: ; aktualizacja: 16.03.2015

Oceń:
4.7


Może cię

Udar – fizjoterapia i ćwiczenia

Pacjenci po udarze mózgu wymagają szczególnej opieki. Po udarze konieczna jest rehabilitacja, nauka chodu, odpowiednie ...

Dlaczego dochodzi do udaru?

Udar mózgu nazywa się także wylewem lub zawałem mózgu (w przypadku udaru niedokrwiennego). Około 80% ...

Co to jest mikroudar i jakie daje objawy mały (mini) udar? Co robić, jakie są konsekwencje?

Mikroudar w piśmiennictwie nazywany przemijającym napadem niedokrwiennym (skrót TIA – ang. transient ischemic attack) definiowany ...

Ostry udar mózgu

Udar mózgu w ostrym okresie (fazie) stanowi bardzo duże zagrożenie dla życia pacjenta. Najważniejszym elementem ...

Udar niedokrwienny mózgu – przyczyny i objawy

Przyczyną udaru niedokrwiennego jest zatkanie naczynia zaopatrującego w krew tkanki mózgu, na skutek czego dochodzi ...

Udar niedokrwienny a miażdżyca

Udar mózgu jest chorobą ogólnoustrojową, a proces chorobowy dotyczy całego organizmu, a nie jak na ...

Pierwsza pomoc przy udarze mózgu

Pierwsza pomoc przy udarze powinna w pierwszej kolejności obejmować wezwanie pogotowia ratunkowego. Czas w którym ...

Wylew krwi do mózgu

Udar krwotoczny mózgu (tzw. krwotok domózgowy) powstaje w wyniku rozerwania naczynia mózgowego, powodującego wynaczynienie krwi ...

Wideo – Badanie EEG

Badanie EEG wykonuje się celem oceny czynności bioelektrycznej mózgu, która ulega zaburzeniu w różnych chorobach. ...

Udar mózgu – skutki, powikłania, rokowanie, konsekwencje

Udar niedokrwienny stanowi aż 80 % przypadków wszystkich udarów. Udar niedokrwienny niesie ze sobą w ...

Udar niedokrwienny a komórki macierzyste

Najnowsze osiągnięcia w badaniach nad komórkami macierzystymi potwierdzają ich ogromny potencjał w różnych dziedzinach nauki. ...

Jakie są objawy udaru mózgu?

Udar mózgu to nagłe wystąpienie ogniskowych lub uogólnionych zaburzeń czynności mózgu, które trwają dłużej niż ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon