Udar niedokrwienny a komórki macierzyste

Najnowsze osiągnięcia w badaniach nad komórkami macierzystymi potwierdzają ich ogromny potencjał w różnych dziedzinach nauki. Obecnie przy wykorzystaniu komórek macierzystych uzyskuje się częściową poprawę stanu neurologicznego pacjentów po udarze niedokrwiennym mózgu.

Komórki macierzyste a regeneracja komórek nerwowych

Do drugiej połowy XX wieku panował pogląd, że ośrodkowy układ nerwowy pozbawiony jest jakiejkolwiek zdolności regeneracyjnej. Odkrycie w dojrzałym mózgu aktywnych proliferacyjnie nerwowych komórek macierzystych otworzyło nowe możliwości m.in. dla neurologii oraz neurochirurgii. Układu nerwowy jest bardzo skomplikowanym systemem biologicznym pod każdym względem (cytoarchitektury, sieci neuronalnej, lokalizacji ośrodków funkcjonalnych oraz integracji) i posiada bardzo słabą zdolność do regeneracji. Zaburzenia tak złożonego systemu są widoczne w takich schorzeniach ośrodkowego układu nerwowego, jak:

  • stwardnienie rozsiane,
  • udar niedokrwienny mózgu,
  • choroba Alzheimera,
  • choroba Parkinsona,
  • stwardnienie zanikowe boczne,
  • guzy mózgu.

Najnowsze osiągnięcia w badaniach nad komórkami macierzystymi potwierdzają ich ogromny potencjał w różnych dziedzinach nauki, a szczególnie widoczny w medycynie. Wszystkie terapie oparte na wykorzystaniu komórek macierzystych zakładają wymianę wszelkich starych, uszkodzonych i „zepsutych” komórek nerwowych na nowe. Zaangażowane są one również w regenerację poszczególnych tkanek i organów.

Jednocześnie wiadomo, iż komórki macierzyste niosą ze sobą ogromny potencjał terapeutyczny w przypadku leczenia m.in. chorób genetycznych i zwyrodnieniowych. Po wcześniejszej modyfikacji genetycznej mogą być również wykorzystywane jako komórki dostarczające leki do uszkodzonych tkanek czy organów. Terapie komórkowe ośrodkowego układu nerwowego uznawane są za znaczące terapie ułatwiające powrót do prawidłowego funkcjonowania organizmu w przypadku chorób neurologicznych.

Co to są komórki macierzyste?

Każdy sprawnie funkcjonujący i w pełni wykształcony organizm, narząd lub tkanka powstaje z komórek macierzystych (stem cells, SC). Jest to specyficzny rodzaj komórek posiadający jedyną w swoim rodzaju zdolność do samoodnowy i proliferacji. Cechą charakterystyczną komórek macierzystych jest ich zdolność do podziałów przez bardzo długi czas. Komórki macierzyste pozostają niewyspecjalizowane, póki nie otrzymają odpowiedniego sygnału. Ogromny potencjał i właściwości komórek macierzystych sprawiły, że znalazły one zastosowanie w medycynie regeneracyjnej, w leczeniu śmiertelnych i opornych na tradycyjne leki chorób oraz w inżynierii tkankowej.

Komórki macierzyste krążą wraz z krwią po całym organizmie pomiędzy zgrupowaniami danej tkanki, zlokalizowanymi w różnych odległych od siebie miejscach. Liczba krążących komórek macierzystych może ulegać zmianom, np. być zwiększona przez uwalnianie ich ze szpiku kostnego do krwi obwodowej w odpowiedzi na fizjologiczny lub patofizjologiczny stres (ćwiczenia fizyczne, uraz, stan zapalny czy uszkodzenie narządu).

Między innymi podczas udaru mózgu dochodzi do uwolnienia komórek macierzystych tkanki nerwowej z odległych miejsc, przede wszystkim ze szpiku kostnego, który stanowi zdecydowanie największy rezerwuar komórek macierzystych. Komórki te są przyciągane do uszkodzonej tkanki przez uwalniane w miejscu uszkodzenia specyficzne mediatory. Jak wykazano, mogą one brać aktywny udział w fizjologicznych mechanizmach jej regeneracji. Obecnie podejmuje się próby leczenia chorych po udarze mózgu przy pomocy komórek macierzystych.

Komórki macierzyste – skąd się biorą?

Wiedza o komórkach macierzystych zdobywana jest głównie dzięki badaniom in vivo. Komórki macierzyste pozyskuje się bardzo często z hodowli in vitro, co wzbudza niekiedy etyczne kontrowersje. Wykazano, że ludzkie komórki macierzyste (SC) mogą być otrzymywane z:

  • embrionów uzyskiwanych metodą zapłodnienia in vitro;
  • embrionów uzyskiwanych metodą klonowania;
  • tkanki płodu po poronieniu czy aborcji;
  • krwi pępowinowej podczas porodu;
  • organizmu ludzkiego, w którym występują komórki macierzyste dojrzałe.

Leczenie udaru mózgu komórkami macierzystymi

 

Udar niedokrwienny mózgu jest trzecią co do częstości przyczyną śmierci w populacji ludzkiej oraz główną przyczyną trwałego kalectwa i braku samodzielności u osób nim dotkniętych. Jest on głównie wynikiem niedrożności głównych tętnic (powstałe przez zakrzep lub zator) zaopatrujących mózg lub niewystarczającego przepływu krwi przez określony obszar mózgu. Do zamknięcia tętnicy może doprowadzić zakrzep powstały w miejscu niedrożności lub materiał zatorowy, który przemieścił się do naczynia mózgu.

Podjęto próby kliniczne mające na celu leczenie pacjentów z udarem niedokrwiennym mózgu z użyciem komórek macierzystych zawartych we frakcji komórek jednojądrzastych. Mimo osiągnięcia spektakularnych efektów takiej terapii w modelach zwierzęcych, u ludzi na razie uzyskuje się tylko częściową poprawę stanu neurologicznego. Wiele badań przeprowadzano dotychczas na modelu zwierzęcym. W modelach tych komórki macierzyste podawano różnymi drogami, np. dożylnie lub drogą iniekcji (uzyskując pewną poprawę funkcjonalną).

Naukowcy zaczęli podejmować próby wspomagania naprawy uszkodzonych w czasie udaru mózgu komórek nerwowych. Podawano również pacjentom dożylnie komórki macierzyste szpiku kostnego. Badanie to wykazało bezpieczeństwo takiego podania i zaobserwowano poprawę funkcjonalną tych pacjentów. Szczegółowe mechanizmy prowadzące do korzystnych efektów stosowania komórek macierzystych w udarze niedokrwiennym mózgu nie zostały jeszcze poznane. Wymagane są dalsze badania zarówno na modelu zwierzęcym, jak i badania z udziałem ludzi. Wykazano jednakże, iż komórki macierzyste mogą odgrywać znaczącą rolę w procesach naprawczych i regeneracyjnych, co przynosi nadzieję na skuteczniejszą terapię osób po udarze niedokrwiennym mózgu.

Leczenie komórkami macierzystymi

Współczesna nauka pozwala na zbadanie i wykorzystanie niezwykle cennych właściwości i możliwości komórek macierzystych. Za sprawą komórek macierzystych można próbować leczyć wiele różnorodnych, często bardzo ciężkich chorób, w tym również schorzenia neurologiczne. Główne zainteresowanie komórkami macierzystymi jest związane z ich ogromnymi zdolnościami do transformacji, samoodnowy oraz regeneracji tkanki nerwowej w chorobach zwyrodnieniowych ośrodkowego układu nerwowego.

Opublikowano: ; aktualizacja: 16.03.2015

Oceń:
4.4


Może cię

Rehabilitacja po udarze

Rehabilitacja po udarze powinna być wdrażana jak najszybciej. Już w szpitalu chory powinien podlegać rehabilitacji, ...

Wylew krwi do mózgu

Udar krwotoczny mózgu (tzw. krwotok domózgowy) powstaje w wyniku rozerwania naczynia mózgowego, powodującego wynaczynienie krwi ...

Dlaczego dochodzi do udaru?

Udar mózgu nazywa się także wylewem lub zawałem mózgu (w przypadku udaru niedokrwiennego). Około 80% ...

Co to jest mikroudar i jakie daje objawy mały (mini) udar? Co robić, jakie są konsekwencje?

Mikroudar w piśmiennictwie nazywany przemijającym napadem niedokrwiennym (skrót TIA – ang. transient ischemic attack) definiowany ...

Udar – fizjoterapia i ćwiczenia

Pacjenci po udarze mózgu wymagają szczególnej opieki. Po udarze konieczna jest rehabilitacja, nauka chodu, odpowiednie ...

Udar niedokrwienny mózgu – diagnostyka i leczenie

Udar mózgu stanowi trzecią pod względem częstości przyczynę zgonów krajów rozwiniętych. U każdego chorego udar ...

Wideo – Badanie EEG

Badanie EEG wykonuje się celem oceny czynności bioelektrycznej mózgu, która ulega zaburzeniu w różnych chorobach. ...

Jakie są objawy udaru mózgu?

Udar mózgu to nagłe wystąpienie ogniskowych lub uogólnionych zaburzeń czynności mózgu, które trwają dłużej niż ...

Udar niedokrwienny mózgu – przyczyny i objawy

Przyczyną udaru niedokrwiennego jest zatkanie naczynia zaopatrującego w krew tkanki mózgu, na skutek czego dochodzi ...

Udar niedokrwienny a miażdżyca

Udar mózgu jest chorobą ogólnoustrojową, a proces chorobowy dotyczy całego organizmu, a nie jak na ...

Ostry udar mózgu

Udar mózgu w ostrym okresie (fazie) stanowi bardzo duże zagrożenie dla życia pacjenta. Najważniejszym elementem ...

Udar mózgu – skutki, powikłania, rokowanie, konsekwencje

Udar niedokrwienny stanowi aż 80 % przypadków wszystkich udarów. Udar niedokrwienny niesie ze sobą w ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon