Stupor – co to jest, jakie są objawy, jak wygląda leczenie?

Brak zdjęcia

15 listopada 2018

Stupor, inaczej osłupienie, to silne ograniczenie ruchów oraz zmniejszenie reakcji na bodźce pochodzące z zewnątrz organizmu. Przyczyną osłupienia mogą być np. ciężkie choroby psychiczne (tu schizofrenia katatoniczna czy zaawansowana depresja), trauma (silne przeżycia psychiczne) czy procesy zapalne ośrodkowego układu nerwowego. Wśród objawów stuporu wymienia się m.in. akinezję oraz mutyzm. Jak wygląda leczenie osłupienia?

Reakcja na bodźce

Podstawą funkcjonowania wszystkich organizmów jest zdolność do reagowania na bodźce zewnętrzne, oczywiście zdolność ta jest różna w zależności od grupy, do której organizm jest zaliczany. Rośliny nadstawiają swoje liście w stronę światła słonecznego. Zwierzęta natomiast zdobywają pokarm i unikają zostania zjedzonymi przez drapieżniki znajdujące się nad nimi w łańcuchu pokarmowym.

U ludzi system odpowiedzi na bodźce zewnętrzne jest najbardziej zróżnicowany wśród wszystkich żywych stworzeń. Oznacza to, że różne sytuacje mogą powodować u nas różne reakcje. Głód nie musi wiązać się z polowaniem czy szukaniem pokarmu, a momenty, w których czujemy się zagrożeni, nie kończą się jedynie walką lub ucieczką.

Skomplikowany system odpowiedzi na bodźce jest czymś, co z całą pewnością dało nam przewagę nad innymi gatunkami i pozwoliło zająć obecne miejsce w ekosystemie. Odpowiedź na bodźce zewnętrzne może jednak zostać zakłócona lub niekiedy prawie całkowicie zniesiona – nawet przy braku widocznej przyczyny organicznej. Sytuacja taka może mieć miejsce w przypadku poważnych schorzeń psychicznych.

Stupor – co to jest?

Stupor (osłupienie) jest definiowane przez słownik języka polskiego jako zaburzenie psychiczne objawiające się silnym ograniczeniem ruchów i zmniejszeniem reakcji na bodźce pochodzące z zewnątrz organizmu. Osłupieniu nie towarzyszą uszkodzenia układu ruchu, to znaczy, że po odpowiednim leczeniu reakcje ruchowe mogą zostać całkowicie przywrócone.

Stupor wynika najprawdopodobniej z zaburzenia funkcji aktywującej tworu siatkowatego odpowiedzialnego za stany, takie jak: sen, czuwanie czy generowanie świadomości.

Osoba dotknięta stuporem przejawia cechy obniżonego poziomu świadomości, prawie całkowicie nie reaguje na bodźce zewnętrzne o zwykłym poziomie nasilenia, jak mowa czy dotyk. Może natomiast reagować nadmiernie na silne bodźce, np. jasne światło czy ból.

Brak jakiejkolwiek stymulacji prowadzi do zapadania przez chorego w stan snu. Osłupienie wiąże się z nadmierną sztywnością mięśni (chory może przyjmować groteskowe pozy), brakiem mowy i nieprzyjmowaniem pokarmów. Wzrok chorego zawieszony jest zwykle w jednym punkcie, choć może występować jego powolne wodzenie za elementami otoczenia.

Stupor – jakie są przyczyny?

Osłupieniu w klasyfikacji ICD-10 przyznany został kod R40.1. Stupor może być spowodowany następującymi czynnikami:

  • ciężkie choroby psychiczne (schizofrenia katatoniczna – osłupienie katatoniczne, silna depresja – osłupienie w przebiegu depresji, mania),
  • nagłe, silne przeżycia psychiczne – np. udział w wypadku,
  • zatrucia metalami ciężkimi,
  • choroby zakaźne,
  • padaczka,
  • hipotermia,
  • encefalopatia nadciśnieniowa,
  • zaawansowana cukrzyca,
  • niedobór witaminy D,
  • poważne uszkodzenia ciała,
  • guzy lub torbiele mózgu,
  • procesy zapalne ośrodkowego układu nerwowego,
  • przebyte udary.

Stupor musi być prawidłowo zdiagnozowany, można wtedy włączyć prawidłowe, zależne od przyczyny leczenie, które zwykle powoduje poprawę stanu pacjenta.

Stupor – objawy

Stupor charakteryzuje się występowaniem kilku głównych objawów, są nimi:

  • akinezja – bardzo silne zmniejszenie ruchomości lub całkowity bezruch, który może dotyczyć wszystkich większych grup mięśniowych;
  • mutyzm – definiowany jako brak możliwości posługiwania się mową zwerbalizowaną przy zachowanej funkcji ośrodków mowy znajdujących się w mózgu;
  • u chorego zostaje zachowana przytomność, możliwe jest jednak jej niewielkie przymglenie.

Osłupienie depresyjne

Stupor depresyjny (osłupienie depresyjne), jak sama nazwa wskazuje, występuje w przebiegu depresji. Depresja jest poważnym schorzeniem psychicznym, charakteryzującym się silnym obniżeniem nastroju, brakiem radości i energii – są to jej trzy główne objawy. W przebiegu tego schorzenia często dochodzi także do zaburzeń koncentracji, obniżenia sprawności intelektualnej, ciągłego poczucia winy, zaburzeń apetytu, snu i aktywności.

U chorego mogą pojawiać się myśli samobójcze. Chorzy na depresję nierzadko mają ubogą mimikę, ich głos jest monotonny, a ruchy stają się spowolniałe, niepewne i ociężałe.

W skrajnych postaciach depresji dochodzi czasami do rozwinięcia stanu stuporu. Chory nie przejawia wtedy żadnej aktywności ruchowej, a kontakt z nim jest całkowicie niemożliwy. Pacjent nie spożywa pokarmów i nie wypróżnia się. Stupor depresyjny jest wskazaniem do pilnej hospitalizacji chorego, karmienia przez zgłębnik żołądkowy i odpowiedniej farmakoterapii.

Stupor a schizofrenia katatoniczna

Osłupienie występujące w przebiegu schizofrenii, tak zwany stupor katatoniczny dotyczący fazy hipokinetycznej tej choroby cechuje się objawami, które zwykle nie odbiegają od klasycznego obrazu osłupienia.

Objawy katatonii to:

  • akinezja, mutyzm i zachowana przytomność;
  • echolalie, echopraksje i echomimie – powtarzanie słów, gestów i mimiki innych osób;
  • sztywność woskowata – chory utrzymuje pozycję, w której został ułożony;
  • halucynacje i urojenia fatalistyczne i nihilistyczne.

W fazie hiperkinetycznej tej choroby mogą pojawiać się objawy, takie jak: nadmierne pobudzenie, bezcelowe powtarzanie ruchów, rozkojarzenie, używanie słów nie w celu komunikacji, tylko łączenie ich w ciągi o rytmicznym wydźwięku bez zachowanej logicznej treści.

Stupor – leczenie

Leczenie stuporu w pierwszej fazie polega na odpowiednim zabezpieczeniu pacjenta. W stanie osłupienia chory nie jest zdolny do prawidłowego wykonywania podstawowych czynności, jak jedzenie czy picie. W przypadkach podejrzenia, że stupor trwa już od jakiegoś czasu, lekarz musi zadbać o odpowiednie nawodnienie pacjenta, czasami konieczne jest także założenie sondy żołądkowej w celu dostarczania pokarmu.

Bardzo ważne jest ustalenie przyczyny, która spowodowała wystąpienie stuporu u chorego, od niej bowiem zależeć będzie leczenie. Osoba będąca w stanie osłupienia na skutek przeżycia przed chwilą wypadku samochodowego będzie wymagała wsparcia psychologicznego lub – czasami – leczenia psychiatrycznego.

W przypadkach stuporu na tle chorób psychicznych (depresja, mania czy schizofrenia) zawsze konieczne jest włączenie leczenia farmakologicznego odpowiednimi lekami, które bardzo szybko mogą pomóc choremu. Osłupienie spowodowane przyczynami, takimi jak guzy czy torbiele mózgu musi zostać skonsultowane ze specjalistami z zakresu neurologii i neurochirurgii – w celu rozpatrzenia dostępnych opcji terapeutycznych. Natomiast procesy zapalne czy choroby internistyczne wymagają innego podejścia.

Odpowiednio leczony stupor ustępuje szybko, a stan zdrowia chorego poprawia się w krótkim czasie.

Bibliografia

  • Jarema M., Rebe-Jabłońska J., Psychiatria. Podręcznik dla studentów medycyny, Wydanie 1. Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2013.
  • Wciórka J., Rybakowski J., Pużyński S., Psychiatria. Tom II. Psychiatria kliniczna, Wydanie 1. Wydawnictwo Elsevier Urban & Partner, Wrocław 2011.
  • Podemski R., Kompendium neurologii, Wydanie 2. Wydawnictwo Via Medica, Gdańsk 2011.
  • Lindsay K. W., Fuller G., Neurologia i neurochirurgia, Wydanie 2. Wydawnictwo Elsevier, Warszawa 2013.
  • Orzechowska A., Gałecki P., Zaburzenia psychosomatyczne w ujęciu terapeutycznym, Wydanie 1. Wydawnictwo Continuo, Wrocław 2014.
  • Gajewski P., Szczeklik A., Interna Szczeklika 2017, Wydanie 8. Wydawnictwo Medycyna Praktyczna, Kraków 2017.
  • Gałecki P., Szulc A., Psychiatria, Wydanie 1. Wydawnictwo Edra Urban & Partner, Wrocław 2018.
Opublikowano: ; aktualizacja: 15.11.2018

Oceń:
4.7


Może cię

Wideo – Dystymia - przewlekła depresja

Dystymią nazywamy stan przewlekle obniżonego nastroju i napędu. Można powiedzieć, że to stan nieprzerwanej depresji. ...

Jakie są objawy depresji?

Depresja stanowi bardzo niejednorodną jednostkę chorobową, zarówno pod względem przyczyn jak i objawów klinicznych. Choroba ...

Wideo – Depresja

Depresja jest dosyć często występującą chorobą oraz powodem, dla którego wielu ludzi zgłasza się do ...

Depresja – leczenie

Leczenie depresji powinno opierać się na kompleksowej pomocy choremu, która stanowi połączenie metod farmakologicznych z ...

Depresja u mężczyzn

Depresja u mężczyzn jest trudniej wykrywalna. Panowie maskują przed otoczeniem wszelkie trudności czy gorsze samopoczucie. ...

Dieta a ryzyko depresji

Odpowiedni styl życia w tym racjonalne żywienie ma udokumentowany wpływ na nasze samopoczucie. Prawidłowo skomponowany ...

Wideo – Leki przeciwdepresyjne

Leki przeciwdepresyjne stosuje się w przypadku zaburzeń depresyjnych – zarówno w epizodzie depresyjnym, zaburzeniach depresyjnych ...

Zespół Cotarda – co to jest, przyczyny, objawy, leczenie

Zespół Cotarda to bardzo rzadka choroba psychiczna, dla której charakterystyczne są urojenia nihilistyczne oraz przekonanie ...

Przyczyny depresji

Depresja stanowi bardzo niejednorodną jednostkę chorobową, zarówno pod względem przyczyn jak i objawów klinicznych. Jest ...

Zespół Capgrasa – co to jest, jakie są objawy i sposoby leczenia?

Zespół Capgrasa należy do grupy zaburzeń psychicznych obejmujących tzw. zespoły urojeniowe błędnej identyfikacji. Jednostka ta ...

Choroba Alzheimera a depresja

W przebiegu choroby Alzheimera często diagnozuje się depresję. Objawy depresji w chorobie Alzheimera mogą być ...

Katatonia – przyczyny, objawy, badania, leczenie, rokowanie

Katatonia oznacza wzrost napięcia mięśni w spoczynku (tzw. sztywność katatoniczna). Przyczyną są infekcje ośrodkowego układu ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon