Schizofrenia paranoidalna – przyczyny, objawy, leczenie, rokowania

Schizofrenia paranoidalna stanowi najczęściej występującą postać schizofrenii – choroby psychicznej zaliczanej do zaburzeń psychotycznych. Schorzenie charakteryzuje obecność tzw. objawów pozytywnych pod postacią urojeń (ksobnych czy prześladowczych) i omamów (głownie słuchowych), a także zaburzeń napędu i nastroju. Przyczyna schizofrenii paranoidalnej pozostaje nieustalona. Wyróżniono jednak kilka czynników mogących odpowiadać za rozwój objawów choroby.

Schizofrenia paranoidalna – przewlekła choroba psychiczna

Schizofrenia jest ciężką, przewlekłą chorobą psychiczną należącą do tak zwanych zaburzeń psychotycznych, które związane są ze zmienionym chorobowo, nieadekwatnym postrzeganiem i odbiorem rzeczywistości. Chorego cierpiącego na psychozę charakteryzują zaburzenia myślenia, upośledzona umiejętność realistycznej oceny własnej osoby, otoczenia i relacji z innymi, problemy z przeżywaniem i wyrażaniem emocji, a także chaotyczne i nieprzewidywalne działanie, które wynika z występujących zakłóceń funkcji psychicznych. Schizofrenia występuje u około 1 proc. populacji.

W wieku dorosłym kobiety chorują równie często jak mężczyźni. W większości przypadków początki schizofrenii przypadają na okres przed 30. rokiem życia – można zatem powiedzieć, że jest to choroba ludzi młodych. Trzeba mieć świadomość, że objawy schizofrenii istotnie zakłócają normalne funkcjonowanie pacjenta i są bardzo trudnym doświadczeniem dla chorego i jego rodziny.

Przebieg schizofrenii może być ciągły – objawy występują niemal cały czas, stopniowo nasilając się, albo epizodyczny – związany z okresami nasilenia symptomów choroby i częściowej poprawy. Niestety, niezwykle rzadko następuje pełna remisja schizofrenii, to znaczy zupełny brak objawów. Obraz kliniczny choroby jest bardzo zróżnicowany i nie u każdego pacjenta obecne są wszystkie typowe symptomy. W zależności od przeważających objawów wyróżnia się schizofrenię paranoidalną – najczęściej rozpoznawaną u pacjentów w Polsce, katatoniczną, hebefreniczną, prostą, niezróżnicowaną i rezydualną.

Rozpoznanie schizofrenii oparte jest na ściśle ustalonych kryteriach diagnostycznych zawartych w Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób ICD-10.Schizofrenia paranoidalna ujęta została pod kodem f.20.0.

Jakie są przyczyny schizofrenii paranoidalnej?

Obecnie nie do końca wiadomo, skąd się bierze schizofrenia, w tym schizofrenia paranoidalna. Za wystąpienie choroby odpowiada wiele czynników, które wzajemnie oddziałując, mogą wpływać na rozwój objawów schorzenia.

U pacjentów chorujących na schizofrenię obserwuje się ubytki i zmiany w budowie komórek nerwowych oraz upośledzenie ich prawidłowego funkcjonowania w pewnych obszarach mózgu. Schizofrenia może mieć podłoże genetyczne. Schorzenie występuje rodzinnie, a prawdopodobieństwo jego rozwoju jest tym większe, im bliższe jest pokrewieństwo z osobą chorującą na schizofrenię. Trzeba wiedzieć, że obecność innego schorzenia psychicznego, np.: choroby afektywnej dwubiegunowej u członka rodziny, również zwiększa ryzyko schizofrenii.

Charakterystyczne objawy u schizofrenika związane są także z nieprawidłowym dzianiem neuroprzekaźników (m.in. dopaminy, serotoniny) w mózgu osoby chorej. Przyczyną schizofrenii paranoidalnej mogą być również niekorzystne zmiany w ośrodkowym układzie nerwowym, które nastąpiły w okresie rozwoju płodowego. Także komplikacje okołoporodowe mogą przyczynić się do nieprawidłowego rozwoju mózgu dziecka, a następnie wystąpienia objawów choroby w późniejszym życiu.

Obserwuje się również sezonowość urodzeń chorych na schizofrenię i większą zapadalność na chorobę w miastach czyli obszarach bardziej zagęszczonych. Może to przemawiać za rolą czynników infekcyjnych u podłoża zaburzeń schizofrenicznych. Wydaje się również, że istotne znaczenie w rozwoju schizofrenii mają uwarunkowania społeczno-psychologiczne, tzn. nadmierna wrażliwość na stres osoby chorej, nieprawidłowe funkcjonowanie jej rodziny czy trudne wydarzenia życiowe.

Schizofrenia paranoidalna – objawy pozytywne i negatywne

Na obraz kliniczny schizofrenii składają się zaburzenia różnych funkcji psychicznych. Można do nich zaliczyć:

  • objawy pozytywne – urojenia, omamy, pseudohalucynacje;
  • objawy negatywne – sztywność emocjonalna, utrata zainteresowań, wycofanie społecznie, zobojętnienie uczuciowe, abulia, brak spontaniczności, bierność, apatia, zubożenie wypowiedzi, spowolnienie ruchowe, brak dbałości o siebie;
  • zaburzenia poznawcze – zaburzenia koncentracji i uwagi, sprawności pamięci i zdolności uczenia się, porzucenie zainteresowań, zmniejszenie szybkości reakcji, problemy z rozwiązywaniem problemów, trudności adaptacyjne;
  • zaburzenia nastroju – smutek lub przygnębienie, niska samoocena, brak odczuwania przyjemności (anhedonia), myśli samobójcze lub pobudzenie, niedostosowanie nastroju do okoliczności (nadmierna wesołkowatość, śmiech w sytuacjach niekorzystnych dla pacjenta).

Ważną grupą objawów schizofrenii paranoidalnej są urojenia, różnicujące tę odmianę choroby np. ze schizofrenią prostą. Z tego powodu schorzenie bywa przez pacjentów określane jako schizofrenia urojeniowa.

Omamy i urojenia w schizofrenii paranoidalnej

Jak wspomniano, dla schizofrenii paranoidalnej charakterystyczne są objawy pozytywne inaczej nazywane objawami wytwórczymi. Schizofrenik paranoidalny ma urojenia, czyli fałszywe spostrzeżenia, które wynikają z chorobowo zmienionej interpretacji rzeczywistości. Otoczenie pacjenta nie podziela jego przekonań, a sam chory nie wierzy w prawidłowe wyjaśnienia wydawanych sądów.

Najczęściej urojenia paranoidalne przyjmują postać:

  • urojeń prześladowczych – chory ma poczucie, że jest śledzony lub podsłuchiwany;
  • urojeń ksobnych – pacjent wierzy, że obiekty, wydarzenia lub zachowanie osób z jego otoczenia mają z nim szczególny związek i odnoszą się do niego, np.: audycje w radiu, rozmowy przypadkowo spotkanych osób;
  • urojeń odsłonięcia – osoba chora ma wrażenie, że jej myśli są przekazywane innym lub dostępne dla otoczenia;
  • urojenia oddziaływania – pacjent jest przekonany, że jego myśli, uczucia i zachowania są pod wpływem innych osób lub rzeczy.

W schizofrenii paranoidalnej omamy występują głównie jako omamy słuchowe. Chory słyszy głosy, które mówią mu treści o przykrym charakterze (np. komentujące go, wyzywające, obrażające) lub nakazują wykonanie jakiejś czynności. W większości przypadków halucynacje schizofreniczne są uciążliwe dla pacjenta i stanowią źródło niepokoju i stresu. Bardzo często u chorych ze schizofrenią paranoidalną obserwuje się niedostosowanie nastroju do sytuacji, postawy wielkościowe oraz nadmierne pobudzenie.

Schizofrenia urojeniowa – diagnostyka, leczenie i rokowanie

Lekarz w celu postawienia diagnozy przeprowadza dokładne badanie psychiatryczne chorego, które uwzględnia wywiad obejmujący funkcjonowanie pacjenta przed wystąpieniem objawów, nasilenie symptomów oraz obecność chorób psychicznych wśród krewnych. Bardzo ważna jest również rozmowa z rodziną chorego. Może ona dużo wnieść do oceny stanu psychicznego. Badania dodatkowe, laboratoryjne oraz neuroobrazowe (TK, MR czy PET) wykonywane są u pacjentów z podejrzeniem schizofrenii w celu wykluczenia innych schorzeń, które mogą być odpowiedzialne za występujące u chorego objawy zaburzeń psychicznych.

Podstawową metodą leczenia schizofrenii paranoidalnej jest farmakoterapia za pomocą leków przeciwpsychotycznych. Psychiatra dobiera odpowiednie preparaty, kierując się obrazem klinicznym oraz ogólnym stanem pacjent, a także innymi schorzeniami, które u niego występują. Uzupełnienie leczenia stanowią psychoedukacja i psychoterapia, którą objęci powinni być zarówno pacjenci, jak i ich rodziny a także różne formy terapii zajęciowej.

Należy mieć świadomość, że schizofrenia jest chorobą przewlekłą związaną z długotrwałym leczeniem. Rokowanie w schizofrenii zależy od wielu czynników. Ma na niego wpływ szybkie wdrożenie leczenia przeciwpsychotycznego oraz stan pacjenta przed zachorowaniem. Bardzo ważna jest również współpraca chorego w leczeniu, wsparcie w otoczeniu pacjenta oraz brak czynników obciążających (nadużywanie alkoholu, palenie papierosów, przyjmowanie narkotyków).

Bibliografia:

  1. Psychiatria, M. Jarema, wyd. PZWL, 2016.
  2. Klasyfikacja zaburzeń psychicznych i zaburzeń zachowania w ICD-10. Opisy kliniczne i wskazówki diagnostyczne., S. Pużyński, J. Wciórka, Uniwersyteckie Wydawnictwo Medyczne „Vesalius”, 2007.
  3. Psychiatria. Podręcznik dla studentów medycyny, A. Bilikiewicz, wyd. PZWL, 2003.
Opublikowano: ; aktualizacja: 09.03.2018

Oceń:
4.4


Może cię

Śmierć kliniczna – definicja, czas trwania i szanse na przeżycie

Co to jest śmierć kliniczna? Definicja mówi, że jest to ustanie oddychania, krążenia oraz przepływu ...

Wideo – Lęk napadowy

Lęk napadowy albo ataki paniki to zaburzenia należące do tej samej grupy, co fobie, czyli ...

Obrzęk mózgu – przyczyny, objawy, leczenie, rokowania

Obrzęk mózgu jest jednym z najczęstszych stanów chorobowych dotykających mózgu. W najbardziej ogólnym ujęciu polega ...

Poranne bóle głowy – co może być przyczyną bólu głowy rano?

Przyczyna porannych ból bólów głowy może być bardzo błaha i wskazywać na przemęczenie, osłabienie, stosowanie ...

Czym jest nużliwość mięśni (miastenia)?

Nużliwość mięśni (miastenia) to nabyta, stosunkowo rzadka choroba autoimmunologiczna. U jej podstaw leży uszkodzenie „połączeń” ...

Zespół Biemonda

Zespół Biemonda należy do grupy niezwykle rzadkich chorób, obejmujących wrodzony brak czucia bólu (wrodzona analgezja). ...

Wideo – Choroba afektywna dwubiegunowa

Podstawową cechą choroby afektywnej dwubiegunowej są właśnie jej dwa bieguny, tzn. naprzemiennie występujące epizody depresji ...

Urojenia ksobne (odnoszące) – przyczyny, objawy, leczenie myśli ksobnych

Urojenia to zaburzenia psychiczne polegające na obecności fałszywych przekonań. Jednym z rodzajów są urojenia ksobne ...

Czy bezsenność może być przyczyną depresji?

Bezsenność, rozumiana jako niewystarczająca ilość bądź zła jakość odpoczynku nocnego, znacząco zwiększa ryzyko zaburzeń depresyjnych. ...

Czym jest zmęczenie?

Zmęczenie jest przemijającym stanem obniżonej zdolności do pracy i towarzyszy każdej aktywności życiowej człowieka, zarówno ...

Depresja maskowana (atypowa, subdepresja) – leczenie, objawy, maska bólowa

Depresja może przyjmować tak zwaną maskę. Jest to zespół niecharakterystycznych objawów depresji, który utrudnia jej ...

Astereognozja – przyczyny, objawy, leczenie

Astereognozja, brak możliwości rozpoznawania przedmiotu za pomocą dotyku bez kontroli wzroku, stanowi jedną z postaci ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon