Schizofrenia – objawy, rodzaje i leczenie

Schizofrenia jest psychozą – chorobą psychiczną, w której pierwszoplanowymi objawami są charakterystyczne zaburzenia myślenia i spostrzegania oraz niedostosowana do sytuacji albo spłycona ekspresja emocji.

Przyczyny schizofrenii

Współcześnie uznawane są przede wszystkim hipotezy mówiące o biologicznych przyczynach schizofrenii. Najbardziej prawdopodobne wydają się wyjaśnienia przyczyn tej choroby upatrywane w zaburzeniach rozwoju układu nerwowego, co przyczynia się do nieprawidłowości w systemach neuroprzekaźników – dopaminy, serotoniny i noradrenaliny oraz innych, których rola w schizofrenii nie jest jeszcze dokładnie znana, takich jak kwas gamma aminomasłowy czy kwas glutaminowy.

Objawy schizofrenii

W schizofrenii „choruje” to wszystko co stanowi podstawę osobowości człowieka: odczuwanie własnego ja, indywidualności i odrębności od innych ludzi, tracona jest również zdolność do kierowania własnym postępowaniem.

Urojenia są jednym z najczęstszych objawów schizofrenii (chociaż mogą występować również w innych chorobach). Są to fałszywe sądy, w których prawdziwość człowiek chory na schizofrenię wierzy pomimo jednoznacznych dowodów, że nie mają nic wspólnego z prawdą. Urojenia mogą mieć różnorodną treść, niektóre są jednak szczególnie charakterystyczne dla tej choroby – na przykład przekonanie, że wszystkie, nawet najbardziej intymne myśli są „odsłonięte” i znane innym ludziom.

Równie często w schizofrenii występują omamy, najczęściej „głosy”, które chory słyszy tak jak realne dźwięki. Zwykle są to słowa nieprzyjemne, krytycznie oceniające chorego, szydzące, wypowiadające groźby albo nakazujące zrobienie czegoś, czego chory nie chce zrobić.

Myślenie osoby chorej na schizofrenię staje się niejasne – sedno problemu jest tracone z pola widzenia, na pierwszy plan wysuwają się mało istotne szczegóły. Bieg myśli traci płynność, jest w przypadkowych miejscach przerywany, kolejne myśli pojawiają się bez związku z poprzednimi.

Różnorodne objawy dotyczące myślenia, spostrzegania i emocji mogą występować w różnych chorobach i zaburzeniach psychicznych. Niektóre z nich są jednak szczególnie charakterystyczne dla schizofrenii. Należą do nich:

  • wspomniane wcześniej urojenia odsłonięcia myśli oraz urojenia nasyłania obcych albo wykradania własnych myśli;
  • urojenia nazywane urojeniami oddziaływania albo owładnięcia – chory jest przekonany, że jego odczucia, myśli i działania są sterowane przez jakąś obcą, zewnętrzną siłę;
  • inne urojenia – na przykład o posiadanej nadludzkiej mocy, o byciu wybranym dla spełnienia jakiejś niezwykle ważnej misji, urojenia prześladowcze i odnoszące, w których chory wierzy, że jest ciągle obserwowany albo, że ktoś zagraża jego (albo jej) życiu;
  • omamy słuchowe i czasami omamy z zakresu innych zmysłów – wzrokowe, węchowe, smakowe, czuciowe;
  • rozkojarzenie toku myślenia, używanie niezwykłych, często dziwacznych słów – neologizmów;
  • trudności w myśleniu abstrakcyjnym – na przykład utrata możliwości rozumienia znaczenia przysłów;
  • zakłócenia w aktywności ruchowej – nagłe zdezorganizowane pobudzenie albo zastyganie w nienaturalnej pozycji;
  • spłycenie reakcji emocjonalnych, niedostosowanie w wyrażaniu uczuć;
  • utrata zainteresowań, bezczynność albo bezcelowość zachowania, wycofanie z kontaktów z ludźmi;
  • brak zainteresowania własnym wyglądem i dbania o higienę.

Typy schizofrenii

W zależności od dominujących w obrazie choroby objawów wyróżnia się kilka podtypów schizofrenii:

  • schizofrenia paranoidalna – najczęstsza postać schizofrenii, w której przeważają typowe dla schizofrenii urojenia i omamy;
  • schizofrenia hebefreniczna – występuje rzadziej, najbardziej charakterystyczne dla tej postaci schizofrenii są nieprzewidywalne zachowania, często nieodpowiedzialne, bez liczenia się z jakimikolwiek normami czy konwencjami społecznymi, większość działań jest bezcelowych i podejmowanych bez jakiegokolwiek planu. W tej postaci schizofrenii najbardziej zaznacza się niedostosowanie nastroju i wyrażanych emocji do sytuacji;
  • schizofrenia katatoniczna – dominują zaburzenia motoryki – szeroko rozumianej aktywności ruchowej. Może to być osłupienie – brak reakcji na otoczenie i brak spontanicznych ruchów, negatywizm – opór wobec wszelkich próśb i poleceń, zastyganie na długi czas w niewygodnej, nienaturalnej pozycji albo nagłe gwałtowne pobudzenie ruchowe;
  • depresja poschizofreniczna – u wielu chorych po ustąpieniu objawów paranoidalnych, hebefrenicznych albo katatonicznych pojawiają się objawy zespołu depresyjnego: obniżony nastrój, bezprzedmiotowy lęk, zmniejszenie aktywności i zaburzenia snu.

Przebieg schizofrenii

Początek schizofrenii może być nagły z burzliwie rozwijającymi się w ciągu kilku dni urojeniami i omamami albo powolny i skryty z objawami narastającymi i utrwalającymi się na przestrzeni kilku lat. Przebieg choroby może polegać na występowaniu naprzemiennie epizodów choroby i okresów remisji – częściowego lub całkowitego ustąpienia objawów jak i może być przebiegiem przewlekłym z narastającymi objawami negatywnymi (tym mianem określa się objawy, których istotą jest tracenie pewnych możliwości czy umiejętności) takimi jak bierność, ograniczenie aktywności, brak inicjatywy, zubożenie myślenia, słaba komunikacja z ludźmi, utrata zdolności do przeżywania emocji, zarówno smutku jak i radości, utrata woli.

Początek schizofrenii ma zazwyczaj miejsce u młodych ludzi – nastolatków i młodych dorosłych. Schizofrenia jest chorobą przewlekłą, znacznie pogarszającą jakość życia pacjentów i ich rodzin. Chorowanie na schizofrenię w znacznym stopniu utrudnia naukę, zdobycie zawodu, możliwość podjęcia pracy i założenia rodziny. Jednak u wielu chorych rokowanie (pod warunkiem podjęcia leczenia) może być dobre – zdarza się, że jest to tylko jeden epizod w życiu.

Leczenie schizofrenii

Leczenie schizofrenii powinno być leczeniem kompleksowym obejmującym:

  • stosowanie leków – przede wszystkim neuroleptyków;
  • psychoterapię – pomoc w radzeniu sobie z problemami;
  • psychoedukację – wyjaśnienie istoty choroby, naukę rozpoznawania objawów, przede wszystkim ryzyka ich nawrotu, poznanie zasad stosowania leków;
  • rehabilitację – służy odzyskiwaniu traconych w związku z chorobą umiejętności społecznych i samodzielności w codziennym życiu.
Opublikowano: ; aktualizacja: 04.01.2018

Oceń:
4.4


Może cię

Drżenie powieki – jakie są przyczyny drgającej powieki?

Drżenie powieki zazwyczaj pojawia się w sytuacji przemęczenia czy braku odpowiedniej ilości snu, jednak najczęściej ...

Leczenie schizofrenii

Schizofrenia jest chorobą psychiczną, w której występują objawy pozytywne, czyli zjawiska psychologiczne, których wcześniej nie ...

Osobowość schizoidalna – objawy, cechy, test, leczenie, rokowanie

Dla zachowania dobrego nastroju i pełni zdrowia psychicznego każdy człowiek potrzebuje czasem chwili tylko dla ...

Wideo – Śpiączka farmakologiczna

W stan śpiączki farmakologicznej wprowadza się pacjenta po to, aby wyłączyć funkcje mózgu odpowiedzialne za ...

Zaburzenia schizoafektywne – co to jest, jakie są przyczyny i objawy, jak wygląda leczenie?

Zaburzenia schizoafektywne to problem, który łączy schizofrenię oraz zaburzenia afektywne (zaburzenia nastroju). W ich przebiegu ...

Lęki nocne

Lęki pojawiające się w nocy to zaburzenie zaliczane do parasomii czyli zaburzeń snu. Lęki nocne ...

Wideo – Nowotwory OUN

Najczęstszymi nowotworami ośrodkowego układu nerwowego są glejaki. Stanowią one 50-60% pierwotnych guzów mózgu. Szczególnie często ...

Jak radzić sobie ze stresem w pracy?

Stres w pracy to powszechne zjawisko. Z pojedynczymi zdarzeniami potrafimy sobie radzić na bieżąco, jednak ...

Wideo – Zdolność zapamiętywania i koncentracji

Naturalne wspomaganie pamięci i koncentracji polega przede wszystkim na regularnym treningu funkcji skupienia uwagi, myślenia ...

Echolalia – czym jest i jakim chorobom towarzyszy?

Echolalia to powtarzanie słów i zdań wypowiedzianych przez inną osobę. Nawyk taki występuje na wczesnym ...

Wideo – Choroba Alzheimera a otępienie

Ostatnio sporo mówi się i pisze o chorobie Alzheimera. Jest to choroba, którą psychiatrzy określają ...

Wideo – Schizofrenia

Schizofrenia to ciężka choroba przewlekła. Jeżeli chodzi o możliwość jej wyleczenia, to przy ustalaniu rokowania, ...

Komentarze (0)