Rwa twarzowa – przyczyny, objawy, leczenie

Rwa twarzowa, czyli neuralgia nerwu trójdzielnego objawia się nawracającymi, napadowymi bólami twarzy z jednej strony w zakresie unerwienia jednej lub kilku gałęzi nerwu. U pacjenta może pojawiać się silny, palący ból żuchwy czy ból skroni. Przyczyna nerwobólu twarzy jest nieznana. Leczenie neuralgii polega na stosowaniu farmakoterapii, a w przypadku, gdy ta okazuje się nieskuteczna, zastosowanie mają zabiegi chirurgiczne.

Rwa twarzowa – neuralgia nerwu twarzowego

Nerwoból (inaczej neuralgia) nerwu trójdzielnego potocznie nazywany jest przez pacjentów rwą twarzową. Objawy to przede wszystkim napady niezwykle intensywnego bólu twarzy.

Dolegliwości bólowe pojawiają się nagle i trwają zazwyczaj przez kilka do kilkunastu sekund. Zdarzają się jednak przypadki utrzymywania się bólu przez kilka minut. Choroba dotyka przede wszystkim osoby po 50. roku życia, nieznacznie częściej kobiety.

Nerw trójdzielny, którego dotyczy opisywany nerwoból, jest nerwem czuciowo-ruchowym. Oznacza to, że odpowiada on za czucie (bólu, temperatury, dotyku, ucisku) w obrębie twarzy i jamy ustnej, a także zaopatruje mięśnie biorące udział w przeżuwaniu pokarmu.

Nerw ten dzieli się na trzy gałęzie (nerw oczny, szczękowy oraz żuchwowy), obejmujące różne rejony twarzy. Silne doznania bólowe przy ataku rwy twarzowej mają umiejscowienie na obszarze unerwianym przez gałęzie, których dotyczy nerwoból.

Najczęściej neuralgia nerwu trójdzielnego obejmuje nerw szczękowy i żuchwowy jednocześnie. Pacjenci skarżą się zatem na napadowy ból żuchwy czy ból szczęki. Neuralgia nerwu trójdzielnego ocznego może wiązać się z bólem skroni czy napadowym bólem głowy i twarzy z jednej strony.

Przyczyny rwy twarzowej – co wywołuje nerwoból twarzy?

Wyróżniamy dwie postacie neuralgii nerwu trójdzielnego. U większości pacjentów występuje nerwoból samoistny, co oznacza, że nie można znaleźć patologicznych zmian na przebiegu nerwu.

Nie ustalono jeszcze podłoża postaci samoistnej. Najprawdopodobniej u pacjentów z tym rodzajem schorzenia dochodzi do ucisku nerwu trójdzielnego przez przebiegające w jego sąsiedztwie nieprawidłowe naczynie krwionośne.

Nerwoból nerwu trójdzielnego może mieć również charakter objawowy, to znaczy być jednym z symptomów innej choroby. Ta sytuacja dotyczy jednak tylko co dziesiątego pacjenta z rwą twarzową. Czasami nerwoból nerwu trójdzielnego spowodowany jest uciskiem (przez guz lub tętniak) obszaru mózgu, w którym ten nerw ma swój początek, jego niedokrwieniem lub zmianami urazowymi.

Schorzenie występuje również u pacjentów ze stwardnieniem rozsianym, jednak niezmiernie rzadko stanowi pierwszy objaw tej choroby.

Jednostronny ból żuchwy, skroni, oka – objawy rwy twarzowej

Neuralgia nerwu trójdzielnego objawia się napadami bardzo silnego bólu, który wielu pacjentów opisuje jako „najgorszy do wyobrażenia” czy „ból nie do wytrzymania”. Ma on charakter piekący lub palący, pojawia się niespodziewanie i powoduje charakterystyczny grymas twarzy.

Pomiędzy kolejnymi epizodami chory nie odczuwa żadnych dolegliwości poza ogromnym strachem przed zbliżającym się napadem bólu. Charakterystyczna dla nerwobólu nerwu trójdzielnego twarzy jest obecność tak zwanych stref spustowych zlokalizowanych na twarzy, których podrażnienie wywołuje napad bólowy.

Do czynników, które mogą działać drażniąco na punkt spustowy, a przez to wyzwalać napad bólu nerwu trójdzielnego twarzy, należą:

  • dotyk lub ucisk,
  • podmuch wiatru,
  • przeżuwanie pokarmu,
  • zmiany mimiki twarzy podczas mówienia czy śmiechu,
  • mycie twarzy,
  • nakładanie makijażu,
  • golenie zarostu.

Jak już wspomniano, ból jest ograniczony do obszaru unerwionego przez jedną (boląca żuchwa, skroń, nos, okolice oka) lub kilka gałęzi nerwu trójdzielnego (rozlany ból połowy twarzy) i nigdy nie zmienia lokalizacji.

Atakowi może towarzyszyć ślinotok, łzawienie, zaburzenia widzenia, przykurcze mięśni. Napady rwy twarzowej mogą występować kilkukrotnie w ciągu dnia z okresami remisji nawet do kilku miesięcy. Niestety, wraz z postępem choroby, częstotliwość epizodów bólu połowy twarzy zwiększa się, a okresy między napadami skracają.

Diagnostyka neuralgii nerwu twarzowego – badania na rwę

Nerwoból nerwu trójdzielnego rozpoznaje się na podstawie znamiennych objawów, które opisują pacjenci podczas zbierania wywiadu. Badanie fizykalne w przypadku neuralgii samoistnej nie wykazuje żadnych odchyleń.

Bardzo charakterystyczne dla rwy twarzowej jest to, że pacjenci boją się dotykania twarzy i często nie pozwalają lekarzowi na badanie okolicy spustowej.

Obecność nieprawidłowości w badaniu neurologicznym może sugerować objawowy charakter schorzenia. Dlatego w diagnozowaniu neuralgii nerwu trójdzielnego konieczne może być wykonanie badania obrazowego (tomografia komputerowa, rezonans magnetyczny). Pogłębiona diagnostyka ma szczególne znaczenie u osób przed 30. rokiem życia, ze względu na fakt, że samoistny nerwoból nerwu V rzadko występuje w młodym wieku.

Zanim lekarz rozpozna neuralgię nerwu trójdzielnego, będzie starał się wykluczyć inne przyczyny połowicznego bólu twarzy, przede wszystkim zapalenie miazgi zębowej i zatok przynosowych, choroby stawu skroniowo-żuchowego, napady klasterowego bólu głowy lub atypowego bólu twarzy.

Leczenie rwy twarzowej – leki i zabiegi chirurgiczne

W walce z bólem towarzyszącym atakowi neuralgii nerwu trójdzielnego leki wykazują się największą skutecznością na początku choroby. Lekiem z wyboru, który jako pierwszy zaleca się pacjentom cierpiącym na neuralgię nerwu trójdzielnego jest karbamazepina.

Preparat włącza się powoli, zwiększając codziennie dawkę, aż do ustąpienia dolegliwości bólowych, a następnie podtrzymująco przez kilka tygodni, by zapobiec nawrotom. Dawkowanie i sposób jego zwiększania pacjent ustala indywidualnie z lekarzem.

W razie nieskuteczności leczenia włącza się dodatkowe leki, m.in. fenytoinę, baklofen, gabapentynę czy kwas walproinowy. Trzeba wiedzieć, że powszechnie dostępne bez recepty leki przeciwbólowe są nieskutecznie w leczenie nerwobólu.

Niektórym pacjentom pomagają zabiegi akupunktury twarzy. Gdy zawodzą metody zachowawcze, konieczne jest zastosowanie chirurgicznego leczenia neuralgii nerwu twarzowego. Najczęściej wykonywanymi zabiegami, które mogą przynieść ulgę pacjentom jest stereotaktyczne, wybiórcze uszkodzenie części włókien nerwowych lub mikrochirurgiczne odsunięcie naczynia od nerwu.

U większości pacjentów leczenie przynosi poprawę lub całkowite zniesienie bólu. Niestety w niektórych przypadkach następują nawroty, nawet pomimo zastosowania metod chirurgicznych.

Bibliografia:

  1. Prusiński A., Neurologia praktyczna. Wydawnictwo PZWL, Warszawa 2015.
  2. Kwieciński H., Kamińska A., Neurologia Merrita. Wydawnictwo Elsevier Urban & Partner, Wrocław 2012.
  3. Hauser S. L., Neurologia w medycynie klinicznej, Wydawnictwo Czelej, Lublin 2008.
  4. Bradley W. G., Daroff R. B., Fenichel G. M., Jankovic J., Neurologia w praktyce klinicznej. Wydawnictwo Czelej, Lublin 2006.
Opublikowano: ; aktualizacja: 09.11.2017

Oceń:
4.6


Może cię

Zatrucie jadem kiełbasianym

Jad kiełbasiany jest to toksyna wytwarzana przez pałeczki jadu kiełbasianego, które namnażają się w źle ...

Zaburzenia odżywiania

Zaburzenia odżywiania to niezwykle poważny problem, który dotyczy nie tylko osoby chorej, ale również wszystkich ...

Ból twarzy – przyczyny, objawy i leczenie bólu twarzy

Ból twarzy może świadczyć o chorobie dowolnej struktury w jej obrębie. Najbardziej typowy jest ból ...

Mrowienie i drętwienie ust

Uczucia drętwienia i mrowienia wokół ust to objaw, który może wskazywać na obecność chorób metabolicznych, ...

Stres – czy może być przyczyną zawału serca i nasilenia chorób serca?

Stres może działać mobilizująco, jednakże zbyt silny, a także długotrwały stres wpływa destrukcyjnie na funkcjonowanie ...

Rwa kulszowa

Rwą kulszową nazywamy zespół objawów kręgosłupowo-korzeniowych, z silnym nerwobólem promieniującym od okolicy lędźwiowej, wzdłuż tylno-bocznej ...

Neuralgia nerwu trójdzielnego

Neuralgia nerwu trójdzielnego (neuralgia trójdzielna) to występujący jednostronnie nerwoból, charakteryzujący się bardzo krótko trwającymi (kilka ...

Dziedziczna neuropatia nerwu wzrokowego Lebera

Choroba Lebera zaczyna się od powolnej, niczym nie spowodowanej, bezbolesnej utracie wzroku. Na dnie oka ...

Nerwobóle

Nerwobólem nazywa się ból związany z uszkodzeniem lub podrażnieniem nerwu obwodowego. Charakteryzuje się on występowaniem ...

Nerwica neurasteniczna – objawy i leczenie nerwicy neurastenicznej

Nerwica neurasteniczna to określenie stosowane w odniesieniu to jednego z rodzajów nerwicy – rozwijającej się ...

Nerwica lękowa

Nerwica lękowa to zaburzenie czynnościowych funkcji organizmu, niezwiązane ze zmianami organicznymi, u podłoża którego często ...

Karbamazepina – badanie stężenia

Badanie karbamazepiny wykonujemy w celu monitorowania jej stężenia we krwi podczas leczenia, dzięki temu możemy ...

Komentarze (0)