Rehabilitacja po udarze

Rehabilitacja po udarze powinna być wdrażana jak najszybciej. Już w szpitalu chory powinien podlegać rehabilitacji, nawet jeśli leży w łóżku. Jeśli jego stan będzie stabilny i chory będzie czuł się na siłach, już w kilka dni po udarze rozpoczyna się cykl rehabilitacji. Oprócz rehabilitacji po udarze, ważna jest także pielęgnacja chorego, ćwiczenia oraz fizjoterapia.

Co to jest rehabilitacja poudarowa?

Udar mózgu dzielimy na niedokrwienny oraz krwotoczny. Każdy pacjent po przebytym udarze powinien jak najszybciej przystąpić do rehabilitacji. W niektórych przypadkach jest to rehabilitacja bierna (jeszcze w łóżku pacjenta) w innych czynna czyli poza łóżkiem. Rehabilitacja neurologiczna po udarze łączy ze sobą wiedzę neurologiczną z rehabilitacją. Udary mózgu są spotykane nie tylko u osób starszych ale coraz częściej u osób młodych a odpowiada za to wiele różnorodnych czynników (m.in. nie zdrowy tryb życia, przewlekłe choroby, urazy czy wypadki).

Stopień deficytów neurologicznych u osób po udarze krwotocznym lub niedokrwiennym bywa bardzo zróżnicowany (zaburzenia mowy, czucia, równowagi, problemy z poruszaniem się po brak zdolności samodzielnego poruszania się, znaczne porażenie, problemy z połykaniem, koncentracją i inne). Ważne jest by rehabilitacja po udarze podjęta została jak najszybciej. Nie wolno zwlekać z podjęciem działań, a pomoc dostosować do stanu neurologicznego pacjenta. Podstawowym celem rehabilitacji po udarze mózgu jest w miarę możliwości jak najszybsze przywrócenie zdolności do samodzielnego funkcjonowania.

Sposoby naprawiania układu nerwowego

Naprawianie uszkodzeń ośrodkowego układu nerwowego może być przeprowadzone co najmniej za pomocą trzech sposobów, do których zaliczamy:

  • usprawnienie pacjenta przy udziale i wykorzystaniu nieuszkodzonych elementów układu nerwowego,
  • skupieniu uwagi na uszkodzoną część oraz jej jak najlepsze usprawnienie,
  • zastąpienie uszkodzonych mięśni poprzez wykorzystanie do tego innych.

Etapy rehabilitacji po udarze

W rehabilitacji neurologicznej występuje zawsze określony sposób postępowania. Oznacza ona stała kolejność etapów postępowania rehabilitacyjnego a wygląda to następująco:

  • jako pierwsza jest właściwa diagnostyka,
  • kolejny etap to ocena rokowania pacjenta (tu zwraca się uwagę na ogólną sytuację pacjenta),
  • ocena funkcjonalna,
  • planowanie rehabilitacji (jest ona dostosowana do ogólnego stanu pacjenta, jego kondycji fizycznej oraz psychicznie),
  • ostatni etap to rehabilitacja.

Rehabilitacja po udarze powinna być wdrażana jak najszybciej. Nie wszystkie metody mogą być stosowane od razu. Wszelkie techniki użyte w celu poprawy sprawności chorego powinny być skonkretyzowane, bardzo dokładnie przemyślane, określone w czasie, intensywności i ukierunkowane na pomoc choremu. Nie powinno się jednak opierać tylko i wyłącznie na jednym z góry zaplanowanym programie rehabilitacyjnym. Jeśli pojawi się konieczność zmiany ćwiczeń i planu rehabilitacyjnego należy to uczynić jak najszybciej. Rehabilitację po udarze realizuje tzw. zespół rehabilitacyjny ale ważna rolę odgrywa także rodzina i bliscy chorego oraz spotkania z psychoterapeutą (w przypadku wystąpienia takiej konieczności).

Rehabilitacja wczesna po udarze

Rehabilitacja po udarze powinna być wdrożona jak najszybciej. Utrzymanie prawidłowych podstawowych funkcji życiowych jest bardzo istotne gdyż od nich może zależeć dalsze normalne i sprawne funkcjonowanie pacjenta.

W ciągu pierwszych tygodni po udarze muszą być monitorowane podstawowe funkcje życiowe, które są niezbędne do przeżycia. Zaliczamy do nich:

  • odżywianie (dostarczanie odpowiedniej ilości kalorii oraz witamin). Jeśli pacjent może pobierać pokarm sam powinien on być w małych ilościach, podawany regularnie i urozmaicony. W przypadku nie możności pobierania pokarmu (karmienie przez zgłębnik żołądkowy – dieta półpłynna lub papkowata),
  • nawadnianie (dostarczanie odpowiedniej ilości płynów i prowadzenie stałych bilansów tych płynów),
  • kontrola wypróżniania (oddawanie moczu i stolca),
  • regularny, spokojny sen i odpoczynek, które umożliwiają regenerację i możliwość rehabilitacji w ciągu dnia,
  • leczenie schorzeń współistniejących (stała kontrola lekarska),
  • w przypadku pojawienia się zagrożenie życia umieszczenie pacjenta na oddziale intensywnej terapii.

Pielęgnacja po udarze

Bardzo ważną rolę odgrywa pielęgnacja rehabilitacyjna, zwłaszcza u osób, które leżą

Należy pamiętać, że:

  • kluczową rolę odgrywa utrzymanie stałego, pozytywnego kontaktu z chorym,
  • zapobieganie bardzo często pojawiającym się odleżynom (stosowanie materacy przeciwodleżynowych, zmiana pozycji co 2-3 h, smarowanie maścią miejsc najbardziej narażonych, zmiana pozycji leżenia chorego, jeśli jest to możliwe),
  • zapobieganie pojawieniu się zapalenia płuc (oklepywanie płuc, udrażnianie dróg oddechowych) oraz innych chorób. Ważne by strzec się przed potencjalnymi powikłaniami (upadki, infekcje dróg moczowych, ból, spastyczność),
  • dbanie o higienę osobista pacjenta a zwłaszcza wypróżnianie się (stosowanie pieluch, pielucho-majtek a w razie konieczności cewnikowanie),
  • kluczową rolę odgrywa ułożenie chorego (zmiany pozycji kończyn górnych i dolnych w celu całkowitego wyeliminowania przykurczów, drżenia mięśni i inne). W niektórych przypadkach pomocny jest masaż (delikatny),
  • nawiązywanie kontaktu z chorym (rozmowy, powtarzanie słów, budowanie wyrazów itp.).

Choroby serca a udar

O możliwości podjęcia rehabilitacji decydują również czynniki kardiologiczne. Warto podkreślić, iż sprawne działanie układu krwionośnego jest warunkiem wręcz koniecznym do przystąpienia do rehabilitacji. Rehabilitant powinien zwrócić uwagę na:

  • wydolność układu krążenia (można to zaobserwować w trakcie wykonywania ćwiczeń z pacjentem. Jeśli pacjent męczy się bardzo szybko, dostaje zadyszki czy nawet zasłabnie, wymagane jest zaprzestanie ćwiczeń i przeprowadzenie kolejnych badań),
  • wrócenie uwagi na przebyty zawał, migotanie przedsionków, wady serca,
  • kolejnym wyznacznikiem jest sprawność fizyczna przed udarem oraz aktywność chorego np. uprawiane sporty, gimnastyka, basen,
  • zdolność do wysiłku niezbędnego dla uruchomienia chorego.

Rehabilitacja poudarowa

Rehabilitacja poudarowa powinna rozpocząć się jak najszybciej. Już w szpitalu chory powinien podlegać rehabilitacji, nawet jeśli leży w łóżku. Jeśli jego stan będzie stabilny i chory będzie czuł się na siłach w piątym dniu rozpoczyna się sadzanie chorego w jego łóżku. W szóstym dniu sadza się chorego z nogami opuszczonymi w dół. W siódmym dniu rozpoczyna się pionizację chorego. Jeśli postęp rehabilitacji jest widoczny w następnych dniach można przejść do pionizacji czynnej i nauki chodzenia.

Przyjęty umownie wstępny okres rehabilitacji po udarze niedokrwiennym wynosi od 4 do 6 tygodni. W przypadku osób po udarze krwotocznym wymaga wydłużenia od 6 do 8 tygodni. Uruchamianie chorych po udarze krwotocznym następuje później a ćwiczenia wprowadza się stopniowo i bardzo powoli.

Wyróżniamy tutaj zajęcia manipulacyjne, ogólnie poprawiające kondycję oraz rozwój i bardzo powszechnie stosowane masaże oraz ćwiczenia w wodzie. Bardzo ważną rolę po udarze odgrywa rehabilitacja psychiczna chorego. W przypadku pojawienia się silnych wahań nastroju, lęków oraz depresji należy w proces rehabilitacji zaangażować psychoterapeutę. Stany takie opóźniają oraz utrudniają rehabilitację motoryczną czy mowy i bardzo osłabiają jej rezultaty.

Właściwie dobraną rehabilitację po udarze trzeba kontynuować do skutku, czyli czasami nawet przez kilkanaście lub kilkadziesiąt miesięcy. Nie warto też robić dłuższych przerw. Ćwiczenia po udarze muszą być regularne, wykonywane z chorym starannie i nadzorowane przez innych. Nigdy nie można zmieniać ćwiczeń już zaplanowanych (bądź wykonywać ich większą ilość). Nigdy nie wiadomo jak zareaguje organizm osoby po udarze. Należy zgłaszać wszelkie problemy, bóle itp. które pojawiają się w trakcie ćwiczeń lub po nich. Ważne jest by chory miał nie tylko nasze wsparcie w trakcie ćwiczeń ale również wsparcie psychiczne i emocjonalne gdyż tylko wtedy rehabilitacja przynosi największe korzyści, daje nadzieje na samodzielne i sprawne funkcjonowanie w życiu codziennym.

Nauka chodzenia po udarze

Naukę chodzenia prowadzi się początkowo na bardzo krótkich dystansach, po równej i płaskiej nawierzchni, przez cały czas kontrolując zachowanie chorego, a zwłaszcza tolerancje wysiłku (zadyszka, nie możność złapania powietrza, omdlenia). Stopniowo w miarę czynienia przez chorego postępów wprowadza się naukę na powierzchniach pochyłych i nierównych. Chory jednak w tym przypadku musi być już stabilny na nogach i utrzymywać równowagę. Ostatnim najważniejszym i zarazem najtrudniejszym etapem nauki lokomocji jest chodzenie po schodach.

Stopniowa, regularna oraz odpowiednio dopasowana do chorego rehabilitacja po udarze daje mu szanse na sprawne i samodzielne funkcjonowanie w życiu codziennym. Nie należy tutaj zapominać w pozytywnym nastawieniu, uśmiechu i wsparciu ze strony rodziny, bliskich i znajomych.

Opublikowano: ; aktualizacja: 16.03.2015

Oceń:
4.6


Może cię

Dlaczego dochodzi do udaru?

Udar mózgu nazywa się także wylewem lub zawałem mózgu (w przypadku udaru niedokrwiennego). Około 80% ...

Zaburzenia czucia – jakie są rodzaje i przyczyny zaburzeń czucia głębokiego i powierzchownego?

Zaburzenia czucia są jednymi z najczęstszych objawów neurologicznych towarzyszących wielu chorobom ośrodkowego (mózgowie i rdzeń ...

Afazja – co to jest, jakie są rodzaje, objawy i leczenie?

Afazja (zaburzenie afatyczne) stanowi nabyte zaburzenie mowy, polegające na całkowitej utracie tworzenia i/lub rozumienia języka ...

Wideo – Udar niedokrwienny

Udar niedokrwienny charakteryzuje się nagłym początkiem. Często występuje podczas snu lub wkrótce po wstaniu z ...

Udar niedokrwienny mózgu – diagnostyka i leczenie

Udar mózgu stanowi trzecią pod względem częstości przyczynę zgonów krajów rozwiniętych. U każdego chorego udar ...

Udar niedokrwienny a komórki macierzyste

Najnowsze osiągnięcia w badaniach nad komórkami macierzystymi potwierdzają ich ogromny potencjał w różnych dziedzinach nauki. ...

Jakie są objawy udaru mózgu?

Udar mózgu to nagłe wystąpienie ogniskowych lub uogólnionych zaburzeń czynności mózgu, które trwają dłużej niż ...

Udar niedokrwienny mózgu – przyczyny i objawy

Przyczyną udaru niedokrwiennego jest zatkanie naczynia zaopatrującego w krew tkanki mózgu, na skutek czego dochodzi ...

Ostry udar mózgu

Udar mózgu w ostrym okresie (fazie) stanowi bardzo duże zagrożenie dla życia pacjenta. Najważniejszym elementem ...

Udar mózgu – skutki, powikłania, rokowanie, konsekwencje

Udar niedokrwienny stanowi aż 80 % przypadków wszystkich udarów. Udar niedokrwienny niesie ze sobą w ...

Udar niedokrwienny a miażdżyca

Udar mózgu jest chorobą ogólnoustrojową, a proces chorobowy dotyczy całego organizmu, a nie jak na ...

Ataksja – co to jest, jakie są rodzaje, przyczyny, objawy, leczenie

Ataksja (niezborność ruchowa) definiowana jest jako zaburzenie koordynacji ruchów. Ataksja towarzyszy chorobom centralnego układu nerwowego. ...

Komentarze (0)