Oczopląs – przyczyny neurologiczne, laryngologiczne, okulistyczne

Oczopląs to mimowolne i rytmiczne wahania gałek ocznych. Drgania mogą odbywać się w pozycji pionowej lub poziomej. Przyczyną laryngologiczną oczopląsu są np. choroby błędnika (uraz ucha wewnętrznego, zapalenie). Podłożem mimowolnych ruchów gałek ocznych mogą być również zaburzenia neurologiczne, niektóre choroby oczu (np. zaćma) czy reakcja organizmu na pewne leki. Jakie są inne przyczyny oczopląsu?

Co to jest oczopląs?

Oczopląs (nystagmus) jest zjawiskiem polegającym na mimowolnych ruchach gałek ocznych lub ich rytmicznych drganiach w płaszczyźnie pionowej, poziomowej lub ich ruchu obrotowym.

Ruchy mogą mieć charakter stały lub zmienny, zależny od kierunku spojrzenia, a kierunek oczopląsu wyznaczany jest przez jego fazę szybką. Istnienie opisywanego objawu może stanowić wariant normy bądź być wyrazem wrodzonej lub nabytej choroby (oczopląs u niemowlaka, niemowlęcy).

Niezależnie od podłoża jest on spowodowany przez pobudzenie receptorów znajdujących się w narządzie przedsionkowym (część ucha wewnętrznego: błędnik i kanały półkoliste). Oczopląs patologiczny nie jest objawem często spotykanym, dlatego jego pojawienie się powinno być zawsze skonsultowane z lekarzem, który zaproponuje odpowiednią diagnostykę oraz ewentualne leczenie.

W praktyce najczęściej chorzy z niefizjologicznymi drganiami gałek ocznych kierowani są do neurologa bądź otolaryngologa.

Rodzaje i przyczyny oczopląsu

Zasadniczym podziałem oczopląsu, który determinuje dalsze postępowanie lekarskie jest klasyfikacja dzieląca go na: oczopląs fizjologiczny oraz oczopląs patologiczny.

Oczopląs fizjologiczny, do którego zalicza się oczopląs okoruchowy (optokinetyczny) i fiksacyjny, stanowi prawidłową reakcję organizmu. Oczopląs optokinetyczny obserwuje się u każdego człowieka podczas patrzenia na szybko poruszające się przedmioty.

Na co dzień takie sytuacje mają miejsce podczas oglądania obrazów za oknem czy jazdy samochodem lub pociągiem. Brak obecności oczopląsu okoruchowego stanowi patologię i świadczy o uszkodzeniu centralnego układu nerwowego (uszkodzenie dróg nerwowych transmisji bodźców wzrokowych).

Czy oczopląs jest groźny? Ten patologiczny może być skutkiem wielu procesów chorobowych, dotyczących nie tylko mózgu i schorzeń neurologicznych. Ze względu na miejsce uszkodzenia dzieli się go na trzy główne grupy patologii: oczopląs pochodzenia obwodowego (błędnikowy), oczopląs pochodzenia ocznego, oczopląs pochodzenia ośrodkowego.

Oczopląs objawem chorób neurologicznych

Oczopląs pochodzenia ośrodkowego stanowi wynik uszkodzenia centralnego układu nerwowego chorego. Schorzeniami układu neurologicznego przebiegającymi z nieprawidłowymi drganiami gałek ocznych są m.in. uszkodzenia w okolicy podstawy czaszki oraz jądra nerwu odwodzącego (nerw czaszkowy VI), choroby móżdżku (np. udar niedokrwienny), stwardnienie rozsiane czy uszkodzenia śródmózgowia.

W wyniku zmian chorobowych śródmózgowia może dochodzić do pojawienia się oczopląsu retrakcyjno-konwergencyjnego (gałki oczne podczas patrzenia w górę przyjmują pozycję zbieżną oraz wciągane są rytmicznie w głąb oczodołu).

Z kolei w chorobach móżdżku oczopląs (w odróżnieniu do uszkodzenia obwodowego) jest grubofalisty i nie zmienia swego nasilenia w przypadku zmiany kierunku spojrzenia ani nie zanika podczas zamykania oczu.

Oczopląs – przyczyny to choroby błędnika

Oczopląs pochodzenia obwodowego, tzw. oczopląs przedsionkowy (błędnikowy), pojawia się na skutek różnego rodzaju uszkodzeń w obrębie ucha wewnętrznego, zwłaszcza błędnika. Do najczęstszych przyczyn destrukcji tych struktur należy m.in. zapalenie błędnika i jego nerwu (nerw przedsionkowo-ślimakowy), np. wirusowe (jako powikłanie grypy, półpasiec uszny), autoimmunologiczne lub naczyniowe.

Do innych laryngologicznych przyczyn drgania oczu zalicza się:

  • toksyczne uszkodzenie błędnika (zatrucia alkoholem, antybiotyki, np. gentamycyna, salicylany, cisplatyna),
  • urazy ucha wewnętrznego (np. wstrząśnienie błędnika, złamania piramidy kości skroniowej),
  • osteosklerozę błędnikową (dotyczy zaburzeń ucha środkowego i wewnętrznego, gdzie dochodzi do niszczenia ich struktur, co skutkuje niedosłuchem),
  • chorobę Meniere’a (tzw. wodniak błędnika),
  • nowotwór ucha wewnętrznego,
  • niedokrwienie ucha wewnętrznego.

Oczopląs błędnikowy ma charakter drobnofalisty (niska amplituda drgań, wysoka ich częstotliwość) oraz zmienia swoje nasilenie w zależności od kierunku spojrzenia. Cechą specyficzną jest zanikanie lub osłabienie drgań gałek ocznych po zamknięciu oczu.

Choroby oczu są przyczynami oczopląsu

Oczopląs pochodzenia ocznego występuje w chorobach przebiegających z defektem gałek ocznych. Najczęstszymi przyczynami tych patologicznych drgań są: wrodzone wady gałek ocznych (np. zaćma), niedorozwój siatkówki, bielactwo, a także guzy skrzyżowania nerwów wzrokowych.

W przebiegu wyżej wymienionych guzów obserwuje się czasem zjawisko spasmus nutans (oczopląs, kręcz szyi oraz potrząsanie głową w pionie/poziomie) u słabowidzących dzieci w wieku od 6. miesiąca życia do 3.–4. roku życia. W takich przypadkach oczopląs ma formę stałych ruchów gałek ocznych oraz głowy.

Rzadziej oczopląs pochodzenia ocznego ma postać ukrytą (oczopląs ukryty), gdzie drgania występują tylko w momencie zasłonięcia jednej gałki ocznej i zanikają przy oczach otwartych.

Inne przyczyny oczopląsu

Oprócz wyżej wymienionych patologicznych przyczyn mimowolnych ruchów gałek ocznych oczopląs może być spowodowany działaniem ubocznym niektórych leków zażywanych przez pacjenta.

Do farmaceutyków mogących powodować tego typu dolegliwości należą m.in: leki przeciwdrgawkowe (np. karbamazepina, fenytoina) oraz sedatywne (uspokajające), barbiturany, sole litu. Leki te są stosowane głównie w leczeniu: padaczki, choroby afektywnej dwubiegunowej, zaburzeniach snu czy stanach pobudzenia.

Ponadto, ze względu na rodzaje ruchów gałek ocznych, oczopląs dzieli się na:

  • oczopląs wahadłowy – gałki oczne drgają rytmicznie w dwóch przeciwstawnych kierunkach jednakowo szybko (np. w górę i w dół lub w lewo i prawo),
  • oczopląs skaczący – drgania gałek w jedną stronę są szybsze niż w drugą.

Należy pamiętać, że nieprawidłowe drgania gałek ocznych mogą powodować pogorszenie ostrości wzroku (zwłaszcza widzenia w dal).

Oczopląs – badania i leczenie

Rozpoznanie oczopląsu patologicznego opiera się przede wszystkim na dokładnym wywiadzie, badaniu ogólnolekarskim ze szczegółowym badaniem neurologicznym i badaniu okulistycznym. Leczenie z kolei zależy od przyczyny schorzenia.

Oczopląs – jakie badania wykonać?

W zależności od stanu chorego oraz innych objawów klinicznych przydatne jest wykonanie badań obrazowych (np. rezonans magnetyczny, tomografia komputerowa). Zazwyczaj niezbędna jest również konsultacja neurologiczna oraz otolaryngologiczna.

Oczopląs niefizjologiczny jest objawem niepokojącym, dlatego też wymaga odpowiedniej diagnostyki. Każda osoba skarżąca się na drgania i mimowolne ruchy gałek ocznych powinna udać się do lekarza rodzinnego, który adekwatnie do problemu zaproponuje optymalny sposób dalszego postępowania i skieruje pacjenta do odpowiedniego specjalisty.

Leczenie oczopląsu

Sposób leczenia oczopląsu patologicznego uzależniony jest ściśle od przyczyny dolegliwości. Terapią schorzeń powodujących nieprawidłowe drgania gałek ocznych zajmują się najczęściej neurolodzy, neurochirurdzy, okuliści bądź otolaryngolodzy.

Czy oczopląs da się wyleczyć? Niżej wymienione metody nie dają stuprocentowej skuteczności oraz nie gwarantują trwałego wyleczenia. Skuteczna terapia objawowa może przyczynić się jednak do poprawy ostrości wzroku chorego.

W przypadkach, kiedy nie udało się ustalić przyczyny oczopląsu, preferowane jest leczenie objawowe mające na celu osłabienie lub zniesienie nieprawidłowych ruchów gałek. Najczęściej stosowanymi metodami terapeutycznymi są:

  • okulary pryzmatyczne – wykorzystywane u pacjentów z oczopląsem z kompensacyjnym ustawieniem głowy,
  • porażanie mięśni gałkoruchowych – w tym celu stosowane są iniekcje z toksyną botulinową do mięśni poruszających gałką oczną.

W przypadku oczopląsu operacja obejmuje zabieg chirurgiczne mięśni gałkoruchowych.

Opublikowano: ; aktualizacja: 21.11.2017

Oceń:
4.7


Może cię

Wideo – Zaburzenia pourazowe

W grupie zaburzeń nerwicowych, czyli takich, w których podstawowym objawem jest lęk, wyróżniamy również te, ...

Wideo – Typy oczopląsu

Oczopląs jest powtarzalnym, mimowolnym ruchem gałek ocznych, na zasadzie tam i z powrotem. Może on ...

Triada Charcota – czym jest i co oznacza dodatnia?

Triada Charcota to pojęcie medyczne odnoszące się do ostrego zapalenia dróg żółciowych, jak również do ...

Zapalenie błędnika

Zapalenie błędnika (łac. labyrinthitis) jest to proces chorobowy, obejmujący ucho wewnętrzne. Najczęściej choroba jest powikłaniem ...

Zespół móżdżkowy – objawy, leczenie, rehabilitacja

Zespół móżdżkowy (inaczej zespół cerebralny) to choroba neurologiczna. Uszkodzenie struktury móżdżku dzieli się na ostre ...

Oczopląs

Oczopląsto choroba, która polega na rytmicznych i niekontrolowanych ruchach gałek ocznych, odbywających się w różnych ...

Badania elektrofizjologiczne w okulistyce

Badania elektrofizjologiczne stanowią ważny element diagnostyki okulistycznej. Badania oka, rejestrujące prądy czynnościowe to elektroretinografia, elektrookulografia, ...

Niska samoocena – objawy, przyczyny, skutki, leczenie

Niska samoocena to poważny problem wielu ludzi. Zaniżone poczucie własnej wartości odbija się negatywnie na ...

Zespół Wallenberga – przyczyny, objawy, leczenie

Zespół Wallenberga spowodowany jest przez powikłania naczyniowe. Za przyczynę tego rzadkiego zespołu neurologicznego podaje się ...

Błyski w oku – przyczyny, objawy, badanie, leczenie

Błyski w oku są opisywane przez pacjentów w różnorodny sposób. Osoby z opisywanym problemem swoje ...

ENG – Elektronystagmografia

Elekronystagmografia jest to badanie, w którym ocenia się oczopląs, będący objawem zaburzeń równowagi. Schorzenie to ...

Wideo – Oczopląs

Oczopląs, po łacinie nystagmus, to zjawisko drgania gałek ocznych, najczęściej w płaszczyźnie poziomej, ale także ...

Komentarze (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon