Parkinsonizm (zespół parkinsonowski) wtórny, polekowy – objawy i leczenie

Parkinsonizm, inaczej zespół parkinsonowski to zespół objawów neurologicznych charakteryzujący się szeregiem objawów typowych dla chorobny Parkinsona, których przyczyną może być wiele innych stanów. Wówczas stan taki w zależności od przyczyny określa się jako parkinsonizm wtórny, polekowy, naczyniowy. Typowe objawy to: drżenie mięśniowe, sztywność mięśni, spowolnienie.

Co to jest parkinsonizm?

Parkinsonizm jest zespołem klinicznym charakteryzującym się drżeniem, bradykinezją, sztywnością i niestabilnością postawy. Zespół parkinsonowski (ang. parkinsonism) kojarzony jest przede wszystkim z chorobą Parkinsona i rzeczywiście – jest to podstawowa przyczyna występowania tego rodzaju dolegliwości. Objawy parkinsonowskie pojawiać się mogą jednak w przebiegu szeregu innych jednostek, bo mogą być one zarówno skutkiem przyjmowania pewnych leków, toksyn, jak i wynikać ze zmian w układzie naczyniowym czy być spowodowane przez różne schorzenia neurologiczne, w tym neurodegeneracyjne oraz metaboliczne. Znalezienie dokładnej przyczyny parkinsonizmu jest warunkiem skutecznego leczenia i prowadzenia rehabilitacji.

Objawy parkinsonizmu

Parkinsonizm rozwija się wtedy, gdy u człowieka uszkodzone zostaną struktury należące do układu pozapiramidowego, zaangażowanego w przebieg czynności ruchowych. Ze względu na to, jaka jest funkcja wspomnianego wyżej układu, pojawiające się w przebiegu zespołu parkinsonowskiego odchylenia dotyczą właśnie ruchu – wśród objawów problemu wymieniane są:

  • drżenie spoczynkowe,
  • hipomimia lub amimia (zubożenie mimiki twarzy – nierzadko stosowane jest w tym przypadku określenie maskowata twarz),
  • spowolnienie ruchowe (inaczej bradykinezja),
  • powolna, monotonna, czasami niewyraźna mowa (dyzartria),
  • sztywność mięśniowa wynikająca ze zwiększonego napięcia włókien mięśniowych,
  • ogólny spadek aktywności, związany ze znacznym zubożeniem ruchów,
  • trudności z kontrolowaniem i utrzymaniem postawy ciała.

Doświadczony neurolog bez trudu rozpozna zespół parkinsonowski, trudniej jest znaleźć jego konkretne przyczyny.

Przeczytaj czym jest zespół pozapiramidowy.

Parkinsonizm a choroba Parkinsona – jaka jest różnica?

Najczęstszą przyczyną parkinsonizmu jest choroba Parkinsona (PD). Ze schorzeniem tym związany jest przede wszystkim niedobór w ośrodkowym układzie nerwowym jednego z neuroprzekaźników – dopaminy. Choroba zazwyczaj ma przebieg powolny, a objawy rozwijają się stopniowo. Pełnoobjawowy parkinsonizm poprzedzać mogą dolegliwości, które nie zawsze kojarzone są z chorobą Parkinsona (takie jak np.: obniżenie nastroju, zaparcia czy zaburzenia węchu).

Wraz z czasem u pacjentów rozwijać się mogą typowe objawy parkinsonizmu, takie jak m.in. bradykinezja, drżenie spoczynkowe czy sztywność mięśniowa. Dochodzić może jednak też do pojawiania się innych niż wcześniej wspominane dolegliwości, takich jak np. zaburzenia funkcji poznawczych czy przyjmowania charakterystycznej postawy ciała – przodopochylenia.

Typowo PD rozwija się u osób mających pomiędzy 40 a 60 lat. Choć jest to sytuacja dość rzadka, to jednak możliwe jest zachorowanie na tę jednostkę przez zdecydowanie młodsze osoby – wtedy, gdy objawy pojawiają się u człowieka mającego 20 lub mniej nawet lat, rozpoznawany jest parkinsonizm młodzieńczy.

Parkinsonizm wtórny i naczyniowy

W przypadkach, gdy za objawami parkinsonowskimi stoi inny niż choroba Parkinsona problem, rozpoznawany jest parkinsonizm wtórny. Możliwych przyczyn takich zaburzeń wyróżnia się dość dużo. Jedną z nich jest parkinsonizm naczyniowy – o tej jednostce mówi się wtedy, gdy objawy parkinsonowskie pojawiają się u chorego w związku ze zmianami w naczyniach krwionośnych zaopatrujących struktury śródmózgowia czy zwojów podstawy. Inną nazwą, określającą ten problem, jest parkinsonizm miażdżycowy.

Kolejnym problemem, który może być związany z opisywanymi objawami, jest parkinsonizm atypowy (czasami określany jako parkinsonizm plus). Do tej grupy przyczyn objawów parkinsonowskich zalicza się kilka schorzeń neurodegeneracyjnych, w których przebiegu występować mogą sztywność mięśniowa, bradykinezja, drżenia i inne jeszcze dolegliwości przypominające te, które spotykane są w przebiegu choroby Parkinsona. Najczęściej parkinsonizm atypowy kojarzony jest z takimi jednostkami, jak postępujące porażenie nadjądrowe, otępienie z ciałami Lewy’ego, zanik wieloukładowy oraz ze zwyrodnieniem korowo-podstawnym.

Parkinsonizm polekowy, po zatruciu i urazach głowy

Parkinsonizm toksyczny to z kolei problem, w którego przypadku objawy parkinsonowskie rozwijają się w związku z zatruciem różnymi substancjami. Do tego rodzaju problemu doprowadzić mogą zatrucia bardzo różnymi toksynami, bo zarówno tlenkiem węgla, jak i związkami ołowiu czy toluenu. W tym przypadku nierzadko mówi się o parkinsonizmie postępującym i nawracającym.

Przyczyną zespołu parkinsonowskiego mogą być urazy głowy (szczególnie doświadczane wielokrotnie). W takim przypadku rozpoznawany jest parkinsonizm pourazowy i problemem, który w szczególności może być z nim powiązany, jest encefalopatia bokserska.

Możliwe jest również i to, że u chorego wystąpi parkinsonizm polekowy. Pojawia się tutaj pytanie – po jakich lekach wystąpią objawy. Przede wszystkim problem rozwijać się może u chorych zażywających leki przeciwpsychotyczne (neuroleptyki), zdarza się jednak, że pojawia się on w związku z przyjmowaniem niektórych środków przeciwdepresyjnych czy przeciwwymiotnych (takich jak np. metoklopramid czy prometazyna).

Innymi przyczynami zespołu parkinsonowskiego trudnymi do sklasyfikowania są:

  • uszkodzenie pnia mózgu, jąder podstawy i wzgórza,
  • niedoczynność tarczycy,
  • zespół paraneoplastyczny,
  • autosomalny recesywny młodzieńczy parkinsonizm.

Diagnostyka zespołu parkinsonowskiego – jakie badania są istotne?

Po zdiagnozowaniu pierwszych objawów, jako pierwszą próbuje się wykluczyć najczęstszą przyczynę zespołu, czyli chorobę Parkinsona.

W czasie badań brane są pod uwagę inne przyczyny prowadzące do parkinsonizmu atypowego. Leczenie uzależnione jest od przyczyny, dlatego też wyjątkowo istotne jest odpowiednie przeprowadzenie diagnostyki. Nie jest to łatwe – parkinsonizm pierwotny i wtórny daje podobne objawy. Jeżeli nie uda się znaleźć konkretnej przyczyny, rozpoznaje się parkinsonizm wtórny nieokreślony.

Lekarz neurolog określa rodzaje objawów, ich nasilenie. Ważny jest także wywiad z samym pacjentem lub z członkami jego rodziny. To pozwala określić czy wśród najbliższych występowały już choroby
neurodegeneracyjne. Podstawowym elementem diagnostyki jest badanie neurologiczne. To określi czy występuje sztywność mięśniowa, drżenia spoczynkowe, zaburzenia stabilności postawy.

Badania obrazowe (tomografia komputerowa i rezonans magnetyczny głowy) nie są w stanie potwierdzić zespołu parkinsonowskiego, ale pozwalają wykluczyć choroby centralnego układu nerwowego (np. guzy), co jest niezbędne w diagnostyce różnicowej.

Leczenie zespołów parkinsonowskich

W przypadku choroby Parkinsona stosowane jest przede wszystkim leczenie farmakologiczne (polegające na przyjmowaniu lewodopy), wtedy zaś, gdy u chorego rozwinął się parkinsonizm objawowy związany ze stosowaniem jakichś farmaceutyków, do rozwiązania problemu wystarczająca może być modyfikacja farmakoterapii.

Nie można jednoznacznie określić tego, jakie są rokowania pacjentów z parkinsonizmem. Uzależnione one są bowiem od przyczyny problemu – przykładowo wtedy, gdy pacjent ma parkinsonizm polekowy, odstawienie wywołujących go farmaceutyków może skutkować całkowitym ustąpieniem dolegliwości. Zdecydowanie gorsze mogą być rokowania tych pacjentów, u których zespół parkinsonowski rozwinął się w związku ze schorzeniem, w przypadku którego nie jest dostępne leczenie przyczynowe – takowym może być wywołujące parkinsonizm atypowy postępujące porażenie nadjądrowe.

Bibliografia

  1. Williams D.R., Litvan I., Parkinsonian Syndromes, Continuum (Minneap Minn). 2013 Oct; 19(5 Movement Disorders): 1189–1212; doi: 10.1212/01.CON.0000436152.24038.e0
  2. Fiszer U., Stany nagłe w zespołach parkinsonowskich, Postępy Nauk Medycznych 3/2006, s. 103-106
  3. http://neurosurgery.ucla.edu/parkinsons-syndrome
  4. Szadejko K. i wsp.: Parkinsonizm naczyniowy: patogeneza, diagnostyka i leczenie, Borgis - Postępy Nauk Medycznych 4/2010, s. 306-311
Opublikowano: ; aktualizacja: 15.04.2019

Oceń:
4.8


Może cię

Wideo – Polineuropatia alkoholowa

Objawy polineuropatii alkoholowej to: parestezje, czyli mrowienia, drętwienia i pieczenia dłoni i stóp, tzw. parestezje ...

Nerwiak nerwu słuchowego

Nerwiak słuchowy to łagodny nowotwór, który lokalizuje się w części mózgu, przez które przechodzi nerw ...

Migrena (ból migrenowy)

Migrena należy do tzw. samoistnych bólów głowy, czyli takich, gdzie istotą problemu jest sama dolegliwość ...

Wideo – Uszkodzenia rdzenia kręgowego

W przypadku uszkodzenia rdzenia kręgowego w odcinku szyjnym obserwuje się niedowłady lub zaburzenia czucia w ...

Wideo – Psychiatria dzieci i młodzieży

Psychiatria dzieci i młodzieży to oddzielna specjalność medyczna. Można powiedzieć, że tak jak w medycynie ...

Zaburzenia uwagi i koncentracji

Problemy z koncentracją, brak koncentracji czy niemożność „skupienia się” na wykonywanej czynności – to jedne ...

Tetraplegia (porażenie czterokończynowe) – objawy, leczenie, rehabilitacja

Uszkodzenie rdzenia kręgowego jest bardzo poważnym stanem, który może dotyczyć nawet pół miliona osób rocznie. ...

Zespół Adiego – przyczyny, objawy, leczenie

Zespół Adiego to zaburzenie neurologiczne o nieznanej przyczynie. Objawia się poprzez nieobecne głębokie odruchy mięśniowe, ...

Katalepsja – przyczyny, objawy, leczenie

Katalepsja (inaczej stan kataleptyczny, gibkość lub giętkość woskowa) to nie jednostka chorobowa, lecz objaw. Mamy ...

Akalkulia – co to jest, przyczyny, objawy, leczenie, terapia

Trudności z liczeniem określane są jako akalkulia. Jest to utrata zdolności liczenia i posługiwania się ...

Zaburzenia OUN u dzieci

Zaburzenia rozwojowe ośrodkowego układu nerwowego (OUN) mogą być spowodowane czynnikami genetycznymi (choroby dziedziczne), zakaźnymi, fizycznymi, ...

Zaburzenia odżywiania

Zaburzenia odżywiania to niezwykle poważny problem, który dotyczy nie tylko osoby chorej, ale również wszystkich ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon