Opieka na osobą chorą na Parkinsona

Choroba Parkinsona zaliczana jest do postępujących schorzeń ośrodkowego układu nerwowego. Wszelkie objawy jej towarzyszące są wynikiem zaniku komórek nerwowych w mózgu. Sytuacja ta prowadzi do zmniejszenia ilości jednego z neuroprzekaźników odpowiadającego m.in. za uczenie się, pamięć, koncentrację, sen, czuwanie, koordynacje ruchów czy procesy emocjonalne. Wielu chorych wymaga ciągłej opieki ze strony rodziny.

Choroba Parkinsona – objawy choroby

Choroba Parkinsona zaliczana jest do postępujących schorzeń ośrodkowego układu nerwowego (OUN). Wszelkie objawy jej towarzyszące są wynikiem zaniku komórek nerwowych (neuronów) w mózgu. Sytuacja ta prowadzi do zmniejszenia ilości dopaminy – jednego z neuroprzekaźników odpowiadającego m.in. za uczenie się, pamięć, koncentrację, sen, czuwanie, koordynacje ruchów czy procesy emocjonalne. Wśród objawów, które można zaobserwować w chorobie Parkinsona wyróżniamy:

  • sztywność i silne drżenie mięśni,
  • drżenie spoczynkowe,
  • widoczne spowolnienie ruchów chorego.

Objawy te najsilniej widoczne są między 55–60 rokiem życia. Wykazano także, iż liczba osób, których dotyka to schorzenie nieustannie rośnie. Diagnoza choroby Parkinsona bardzo często wiąże się z szokiem oraz silnym wstrząsem dla pacjenta i jego rodziny. Lęk wzmaga perspektywa niedołęstwa, niekontrolowanego drżenia mięśniowego i innych zaburzeń neurologicznych. Bardzo ważne jest zatem wsparcie ze strony bliskich, znajomych czy opiekunów oraz właściwa opieka nad chorym.

  • Pacjent z chorobą Parkinsona wymaga całodobowej opieki przez wzgląd na to, iż jego ruchy są niepewne i spowolnione.
  • Bardzo często sylwetka jest przygarbiona, pochylona do przodu, co jest przyczyną problemów z utrzymaniem równowagi, wstawaniem i siadaniem.
  • Chód osoby chorej staje się chwiejny i bardzo powolny.
  • Drżenie rąk uniemożliwia samodzielne przygotowywanie posiłków, ubieranie się czy codzienną higienę.
  • W późniejszym etapie choroby pojawiają się problemy z przełykaniem.
  • W miarę rozwoju choroby pojawiają się sztywność mięśni, drżenie spoczynkowe, coraz silniejsze drżenia (rąk, nóg) oraz sztywność mięśni.
  • Pacjent zapomina jak się nazywa, gdzie mieszka, nie pamięta imion najbliższych osób, znajomych.

Problemy opieki nad chorym z chorobą Parkinsona

Choroba Parkinsona dotyka wszystkie osoby, które znajdują się blisko chorego. Bardzo często rodzina nie radzi sobie bez dodatkowego wsparcia. Zdarza się, że zapada decyzja o umieszczeniu pacjenta w domu opieki, gdzie możliwe jest uzyskanie pomocy wykwalifikowanych opiekunów. Opieka nad osobą chorą wymaga oddania, cierpliwości, wyrozumiałości oraz spokoju. Często wśród członków rodzin osób cierpiących na chorobę Parkinsona pojawia się często frustracja, poczucie osamotnienia, potrzeba wyjścia z domu, odpoczynku. Zdarzają się sytuacje, iż bliscy sami wymagają kontaktu z psychologiem, psychoterapeutą.

Dla części rodzin jednym z największych zmartwień jest walka z drżeniem w chorobie Parkinsona. Samo drżenie nie tylko przypomina o rozwijającej się chorobie, ale jest wyznacznikiem zaawansowania zmian zachodzących w organizmie. Drżenie polega na synchronicznych oraz naprzemiennych skurczach różnych części ciała. W przypadku choroby Parkinsona mamy do czynienia z tzw. drżeniami spoczynkowymi. Pojawiają się one wtedy gdy chory nie wykonuje żadnych ruchów. Dlatego bardzo ważną role spełniają ćwiczenia, które choćby chwilowo, ale pozwalają na pozbycie się uporczywego drżenia. Ćwiczenia te powinny być dostosowane do potrzeb chorego (w zależności od tego czy leży czy stara się poruszać samodzielnie), od jego nastawienia psychicznego oraz siły fizycznej. Niektóre ćwiczenia mogą odbywać się w łóżku.

Ważny jest spokojny sen i odpoczynek osoby chorej. W przypadku pojawienia się problemów z zasypianiem, jakie często dręczą chorych powinien zająć się lekarz specjalista prowadzący chorego. Problemy ze snem obniżają aktywność chorego w ciągu dnia. Czuje się on słaby, nie może się skoncentrować oraz często jest drażliwy.

Zajęcia i ćwiczenia z chorym na Parkinsona

Ważną role odgrywa nie tylko aktywność fizyczna i regularne ćwiczenia, ale także organizowanie choremu różnorodnych zajęć zręcznościowych, logicznych. Mogą to być krótkie spacery na świeżym powietrzu, ćwiczenia w wodzie, domowe zajęcia, porządki, zakupy, gry, układanie puzzli, wspólne czytanie.

Chorego nie należy wyręczać we wszystkich obowiązkach domowych, jeśli widzimy, że bez większych przeszkód i z ochotą je wykonuje. Dobrze by pacjent jak najmniej odczuwał fakt, że staje się mniej samodzielny, mniej dokładny i mniej skuteczny w wykonywaniu codziennych czynności. Należy go nieustannie motywować do działania. Dla chorego bardzo ważne jest, aby jego dzień był właściwie zorganizowany, to daje poczucie bezpieczeństwa.

  • Zadania wykonywane w domu są jednocześnie ćwiczeniami fizycznymi dla pacjenta. Wszelkie formy aktywności stymulują mózg do wytwarzania nowych połączeń nerwowych. Chory przypomina i utrwala sobie nazwy bliskich mu osób, nazwy przedmiotów czy ulic. Aktywność fizyczna korzystnie wpływa także na procesy metaboliczne ustroju. Chory powinien ćwiczyć każdego dnia. Oczywiście trzeba taką aktywność dopasować do stanu pacjenta. Jeśli nie może poruszać się sam, powinien mu w tym pomóc opiekun. Można w tym celu użyć kuli, chodzika, balkonika oraz podpór zamontowanych w mieszkaniu.
  • Ćwiczenie pamięci to ważny element rehabilitacji chorych z chorobą Parkinsona. Wraz z rozwojem tego schorzenia pojawia się niezwykle dotkliwy dla rodziny problem amnezji. Pacjent zapomina nazwy przedmiotów, imiona, okoliczności w jakich niedawno się znalazł. Stąd potrzeba wykonywania ćwiczeń logicznych. Mogą polegać na grze w karty, szachy, na przywoływaniu wspólnych wspomnień. Niektóre programy telewizyjne, a także obsługa internetu mogą okazać się pomocne.
  • Z czasem mowa pacjenta staje się mało zrozumiała, cicha, bełkotliwa, a chory może nawet przekształcać wyrazy. Bardzo ważną rolę odgrywa ćwiczenie mowy. Wymaga to wiele cierpliwości ze strony opiekunów. Niektóre wyrazy trzeba bowiem choremu powtarzać kilka razy, w sposób wyraźny a mimo wszystko nie umie on ich powtórzyć. Warto choremu dużo czytać, dużo opowiadać. Należy pacjenta zachęcać do rozmów, czytania oraz powtarzania.

Dieta i żywienie w chorobie Parkinsona

Objawy choroby Parkinsona takie jak drżenie, problemy z chodzeniem i kłopoty z pamięcią sprawiają, że chorzy często są niedożywieni. Pacjenci często tracą apetyt i chęć do jedzenia. Bywa, że złe samopoczucie, a także uczucie wstydu są powodem tego, że pacjenci nie mają ochoty na przygotowywanie posiłków. W bardziej zaawansowanych etapach choroby mogą pojawić się trudności z przełykaniem, co jeszcze bardziej ogranicza możliwość spożywania posiłków i dostarczania odpowiedniej ilości kalorii. Dieta w chorobie Parkinsona powinna zostać uzupełniona o witaminy i mikroelementy dużą ilość owoców, warzyw, chudego mięsa, ryb oraz soków.

Ważne by pacjent sam starał się przygotowywać posiłki. Powinny być one podawane regularnie, w małych ilościach i być bardzo urozmaicone, co przekłada się na chęć do jedzenia i apetyt. Dla rodzin osób chorych ważna jest jeszcze jedna wskazówka – produkty powinny być łatwe do spożycia. Jeżeli chory ma braki w uzębieniu muszą być rozdrobnione. Jeżeli zaś pacjent cierpi na inne schorzenia przewodu pokarmowego, należy uwzględnić konkretne zalecenia dietetyczne przy przygotowywaniu posiłków. Dolegliwości te obejmują najczęściej refluks żołądkowy-przełykowy.

Gdy pacjent ma trudności w posługiwaniem się sztućcami (przez drżenie rąk), konieczne może okazać się karmieni go. Jeśli chory odmawia spożywani posiłków i jest to proces długotrwały należy powiadomić o tym lekarza.

Jak przygotować mieszkanie osoby chorej na Parkinsona?

Jeśli chory będzie przebywał w domu, pomieszczenia muszą być przystosowane do jego potrzeb i możliwości psychoruchowych. Kluczową rolę odegra to by nie utrudniać choremu swobodnego poruszania się (na podłodze nie mogą znajdować się dywany, chodniki, chodniczki, podłoga nie może śliska, nie mogą znajdować się wystające płytki, panele czy klepki. Warto wyeliminować obecność wysokich progów i innych przeszkód uniemożliwiające swobodne poruszanie się. Należy unikać także wsuwanego i śliskiego obuwia (np. klapek) czy śliskich skarpetek (np. wełnianych). Ważne jest by obuwie miało podgumowany spód i było płaskie. Co ważne by chory w każdej chwili mógł je założyć i samodzielnie zdjąć.

Ważne jest właściwe wyposażenie kuchni, łazienki oraz toalety. Dostęp do podanych miejsc powinien być prosty. Wanna bądź brodzik powinny być zamontowana nisko i posiadać matę antypoślizgową. Istotne jest by w łazience potrzebne przedmioty do higieny osobistej (np. mydło, szampon, płyn do kąpieli, gąbka, golarka i inne) znajdowały się „pod ręką”, podobnie jak ręczniki. W kuchni dostęp do lodówki i podstawowych przyborów kuchennych powinien być łatwy i szybki. Nie można chować przedmiotów podstawowego użytku (kubek, nóż, widelec) do wysokich szafek. We wszystkich tych miejscach powinny znajdować się uchwyty bądź podpory umożliwiające przytrzymanie w momencie gdy chory straci równowagę. Upadki osób starszych są szczególnie niebezpieczne, ze względu na możliwość złamania szyjki kości udowej i trwałe unieruchomienie, jakie po nim następuje.

Należy pamiętać, iż osoba chora musi mieć możliwość korzystania z pomocy ortopedycznych, takich jak: laska, kula czy balkonik. Pomieszczenia powinny być przestrzenne a co ważne muszą być bardzo dobrze oświetlone, a przedmioty podstawowego, codziennego użytku łatwo dostępne w charakterystycznych jasnych dla chorego miejscach. Nie należy gasić światła w przedpokoju czy w toalecie. Warto by osoba chora miała małą nocna lampeczkę przy łóżku, którą szybko i łatwo włączy.

Wszystkie wymienione aspekty w opiece nad osobą z chorobą Parkinsona są bardzo ważne ale nie należy zapominać o pozytywnym nastawieniu opiekuna i samego pacjenta. Bardzo często pozytywne emocje, uśmiech i wiara w możliwości chorego są dla niego ważniejsze niż szereg zaplanowanych ćwiczeń.

Opublikowano: ; aktualizacja: 18.03.2015

Oceń:
4.6


Może cię

Utrata węchu (anosmia)

Utrata węchu określana jest jako anosmia. Pogorszenie, zmniejszenie odczuwania węchu nazywane jest hiposmią. Prawidłowa zdolność ...

Neuralgia międzyżebrowa

Neuralgia międzyżebrowa należy do rodziny schorzeń zwanych nerwobólami i obok neuralgii nerwu trójdzielnego jest jedną ...

Objawy choroby Alzheimera

Choroba Alzheimera jest związanym z wiekiem schorzeniem neurozwyrodnieniowym (inaczej neurodegeneracyjnym), odpowiedzialnym za większość rozpoznawanych przypadków ...

Wideo – Choroba Parkinsona

Choroba Parkinsona jest pierwotnym schorzeniem zwyrodnieniowym układu pozapiramidowego spowodowanym przez zwyrodnienie neuronów istoty czarnej śródmózgowia ...

Nerwica natręctw – czynniki ryzka, objawy, leczenie nerwicy natręctw myślowych

Nerwica natręctw (obsesje, zaburzenia obsesyjno-kompulsywne) to myśli, wyobrażenia lub impulsy. Schorzenie dotyka zazwyczaj osób: pedantycznych, ...

Zespół Tourette'a

Zespół Tourette’a jest wrodzonym zaburzeniem neurologicznym, a nie psychicznym, występującym bardzo rzadko. Zaliczany jest do ...

Drżenie rąk

Drżenie rąk to objaw, który może świadczyć o różnorodnych stanach organizmu, zarówno tych zupełnie prawidłowych ...

Sztywność mięśni

Sztywność mięśniowa jest objawem zupełnie naturalnym jeżeli pojawia się po przebudzeniu lub dłuższym przebywaniu w ...

Otępienie starcze (demencja starcza)

Otępienie starcze towarzyszy wielu chorobom neurologicznym, takim jak choroba Alzheimera czy choroba Parkinsona. Chorzy z ...

Neuralgia nerwu trójdzielnego

Neuralgia nerwu trójdzielnego (neuralgia trójdzielna) to występujący jednostronnie nerwoból, charakteryzujący się bardzo krótko trwającymi (kilka ...

Choroba Parkinsona

Choroba Parkinsona dotyka przeważnie osoby starsze, głównie po 65 roku życia, aczkolwiek zdarzają się przypadki, ...

Niedowład

Niedowład to ograniczenie zakresu ruchów bądź zmniejszenie siły mięśni. Przyczyną ich powstawania są zmiany w ...

Komentarze (0)