Objaw Brudzińskiego – karkowy, policzkowy, łonowy – dodatni i ujemny – co oznacza?

Brak zdjęcia

18 października 2018

Odruch Brudzińskiego to objaw oponowy (karkowy, policzkowy, łonowy), sprawdzany bardzo często podczas badania pacjenta przez neurologa. Stwierdzenie dodatniego lub ujemnego objawu Brudzińskiego umożliwia ocenę stanu opon mózgowo-rdzeniowych. W jaki sposób sprawdzany jest dany odruch i czy wynik dodatni zawsze musi świadczyć o zapaleniu opon mózgowo-rdzeniowych?

Objawy oponowe w badaniu neurologicznym

Specjalistyczna konsultacja neurologiczna to wyzwanie nie tylko dla pacjenta, ale również dla przeprowadzającego ją lekarza. Mnogość odchyleń od prawidłowego stanu neurologicznego sprawia, że podczas wizyty lekarz zmuszony jest przeprowadzić nawet kilkadziesiąt różnych prób, które pozwolą mu na pełną ocenę m.in. naszego stanu świadomości. Badanie to przeprowadzane jest u dzieci i u dorosłych.

Podczas tego typu badania, lekarz zobowiązany jest również do sprawdzenia tzw. objawów oponowych. W przypadku gdy są one ocenione jako odruchy dodatnie, badający ma prawo podejrzewać zapalenie lub podrażnienie opon mózgowo-rdzeniowych. Należy jednak pamiętać, że są to jedynie kierunkowskazy dawane lekarzowi przez organizm ludzki.

Dodatni objaw karkowy czy też tzw. sztywność karku (inny z objawów oponowych) nie upoważnia do jednoznacznego potwierdzenia wystąpienia zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych. Ostateczną diagnozę należy postawić wyłącznie w przypadku przeprowadzenia pełnego algorytmu diagnostycznego (m.in. badanie płynu mózgowo-rdzeniowego). Ważne jest, by nie zaniechać badań u dziecka oraz osoby w podeszłym wieku.

Objaw Brudzińskiego – co to jest?

Odruch Brudzińskiego (Brudziński sign) to jeden z najczęściej badanych objawów oponowych. W neurologii wyróżnić możemy nie jeden, ale aż 3 różne jego odmiany, których celem jest ocena stanu opon mózgowo-rdzeniowych człowieka.

Aktualnie zaliczamy do nich objaw karkowy, policzkowy oraz łonowy. Pierwszy z nich (tj. objaw karkowy) opisany został w roku 1909 przez wybitnego polskiego neurologa – Józefa Brudzińskiego. Siedem lat później powrócił on do obranej wcześniej tematyki, czego wynikiem były prace dotyczące dwóch pozostałych.

Objawy Brudzińskiego do dnia dzisiejszego badane są w niezmienionej formie i są jednym z ważniejszych elementów diagnostycznych w przypadku podejrzenia zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych (ZOMR).

Karkowy (górny) objaw Brudzińskiego – dodatni i ujemny

Jak już zostało wcześniej wspomniane, objaw karkowy (inaczej objaw górny) badany jest w przypadku podejrzenia podrażnienia (meningismus) lub zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych. W związku z różnicami w objawach klinicznych (różne nasilenie) zaleca się badanie objawu karkowego każdorazowo w przypadku podejrzenia zapalenia, a także profilaktycznie, np. w stanach splątaniowych i innych zaburzeniach neurologicznych.

Podczas badania objawu karkowego pacjent powinien pozostawać w pozycji leżącej (bez poduszki pod głową), a badający go lekarz ma za zadanie przygiąć głowę pacjenta jak najbliżej jego klatki piersiowej. Objaw uznajemy za dodatni, gdy podczas tego manewru doszło do zgięcia kończyn dolnych w stawie biodrowym i kolanowym. Brak reakcji na bierne przygięcie obliguje do potwierdzenia, że objaw ten jest ujemny.

Dodatni objaw karkowy (podobnie jak inne objawy oponowe) występuje m.in. w zapaleniu opon mózgowo-rdzeniowych, a także w przypadku podrażnienia tych opon, np. przez toksyny czy inne czynniki egzogenne.

Dodatni policzkowy objaw Brudzińskiego

Drugim z opisanych ponad 100 lat temu przez Brudzińskiego objawów jest odruch policzkowy. Jego zadaniem, podobnie jak innych objawów oponowych, jest wskazanie możliwości wystąpienia podrażnienia lub zapalenia opon otaczających mózgowie i rdzeń kręgowy. Dodatni objaw obserwowany jest również w przypadku procesu nowotworowego tej okolicy. Jego badanie nie powoduje wrażeń subiektywnych (np. bólu, dyskomfortu) i może być przeprowadzane praktycznie w każdej sytuacji.

Przeprowadzenie badania objawu policzkowego rozpocząć należy od uciśnięcia policzka poniżej kości jarzmowej. Dodatni objaw policzkowy występuje w przypadku zgięcia i uniesienia przedramion. Objaw ten jest coraz rzadziej badany, ze względu na możliwość przeprowadzenia wielu innych, bardziej skutecznych (pod względem diagnostycznym) prób i badań.

Łonowy (dolny)objaw Brudzińskiego – co oznacza dodatni?

Podczas badania tzw. objawów oponowych lekarz zdecydować może również o zbadaniu objawu łonowego (inaczej objawdolny). Przeprowadzenie tego badania nie wymaga zdjęcia ubrania, jednak może spowodować u pacjenta pewnego rodzaju dyskomfort. Zaleca się, aby badania tego nie przeprowadzać w przypadkach, gdy pęcherz pacjenta jest silnie wypełniony. Odruch ten może być również niediagnostyczny u małych dzieci, u których nie występuje jeszcze umiejętność sterowania potrzebami fizjologicznymi.

W czasie przeprowadzania badania pacjent, podobnie jak w przypadku badania objawu karkowego, znajduje się w pozycji leżącej. Tym razem jednak lekarz skupia się na okolicy łonowej. Uciśnięcie tego miejsca spowodować może zgięcie kończyn w stawach biodrowych i kolanowych, co jest równoznaczne z uznaniem objawu za dodatni.

Dodatni odruch Brudzińskiego obserwowany jest w zapaleniu opon mózgowych oraz w ich podrażnieniu, a także w przypadku krwawienia podpajęczynówkowego.

Inne objawy neurologiczne a zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych

Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych to choroba posiadająca mnogą etiologię (m.in. wirusy i bakterie). Schorzenie to może nie tylko stać się powodem uszkodzenia mózgu i rdzenia, ale może również prowadzić do śmierci. Szczególnie narażone na zgon są dzieci oraz osoby starsze.

W gabinecie lekarskim czy też na oddziale szpitalnym, oprócz wcześniej opisywanych odruchów Brudzińskiego, spotkać możemy się z objawami oponowymi, takimi jak:

  • sztywność karku – wystąpienie skurczu mięśni karku – w przypadku próby przygięcia (biernego lub czynnego) głowy do klatki piersiowej badanego (objaw dodatni),
  • objaw Kerniga – przy zgięciu kończyny dolnej w stawie biodrowym; niemożliwe jest jej wyprostowanie w stawie kolanowym ze względu na opór i ból (objaw dodatni).

W przypadku wzięcia udziału w badaniu neurologicznym należy pamiętać, że dodatni objaw Brudzińskiego nie zawsze świadczy o zagrożeniu zapaleniem opon mózgowo-rdzeniowych. Dodatni objaw oponowy może być spowodowany wieloma przyczynami, z których większość jest wyleczalna.

Bibliografia

  • Kozubski W., Neurologia. Kompendium, Wydanie 1. Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2015; Badanie objawów oponowych, str. 39.
  • Gajewski P., Interna Szczeklika 2018/2019, Wydanie 10. Medycyna Praktyczna, Kraków, 2018; Objawy oponowe, str. 87–88.
  • https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2842389/ [dostęp: 10.10.2018].
Opublikowano: ; aktualizacja: 18.10.2018

Oceń:
4.5


Może cię

Bakteryjne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych

Bakteryjne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych stanowi ostrą chorobę zakaźną, która rozwija się w wyniku inwazji bakteriami ...

Wideo – Badanie płynu mózgowo-rdzeniowego

Płyn mózgowo-rdzeniowy badamy wówczas, gdy podejrzewamy: zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenie mózgu, zapalenie korzeni rdzeniowych, krwawienie ...

Wideo – Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych u noworodka

Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych to jedna z najbardziej niebezpiecznych chorób. Choroba ta często powoduje powikłania wymagające ...

Rezonans magnetyczny (MRI) układu nerwowego

Rezonans magnetyczny (MRI) układu nerwowego jest obecnie jedną z najlepszych metod diagnostycznych chorób tego układu. ...

Prokalcytonina (PCT) – badanie

Badanie prokalcytoniny (PCT) wykonywane jest coraz częściej w celu oceny stopnia infekcji, różnicowania przyczyn stanów ...

Objaw Kerniga – co to jest, na czym polega, o jakich chorobach świadczy?

Objaw Kerniga (dolny i górny) to jeden z objawów oponowych (pozostałe to: objaw Brudzińskiego, Amossa ...

Zapalenie opon mózgowych u dziecka

Zapalenie opon mózgowych (meningitis cerebrospinalis purulenta) to stan zapalny struktur, które otaczają mózg i rdzeń ...

Ropne (bakteryjne) zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych – jakie daje objawy i jak leczyć?

Ropne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych to jedna z cięższych postaci, która może dawać poważne powikłania. Bakteryjne ...

Wideo – Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych - objawy

Wśród objawów zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych najbardziej typowe są: wysoka gorączka, silny ból głowy, sztywność karku, ...

Wirusowe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych

Wirusowe zapalenie opon mózgowych zazwyczaj jest bardziej powszechne i charakteryzuje się łagodniejszym przebiegiem niż bakteryjne ...

Choroba meningokokowa

Inwazyjna choroba meningokokowa to choroba, która często atakuje młodsze dzieci, pojawia się nagle i może ...

Powikłania zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych

Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych (ZOMR) stanowi chorobę, w której proces patologiczny obejmuje wybrane struktury mózgowe tj. ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon