Leczenie schizofrenii

Schizofrenia jest chorobą psychiczną, w której występują objawy pozytywne, czyli zjawiska psychologiczne, których wcześniej nie było, np. urojenia i halucynacje, objawy negatywne, czyli związane ze stopniową utratą dotychczasowych możliwości czy umiejętności, np. utrata motywacji do działania i inne objawy.

Czym jest schizofrenia?

Schizofrenia jest chorobą psychiczną, w której występują objawy pozytywne (to znaczy nowe objawy – takie zjawiska psychologiczne, których wcześniej nie było, na przykład urojenia i halucynacje), objawy negatywne (to znaczy takie, które są związane ze stopniową utratą dotychczasowych możliwości czy umiejętności, na przykład utrata motywacji do działania, zdolności do abstrakcyjnego myślenia, rozumienia na czym polega właściwe społeczne funkcjonowanie) i inne objawy, na przykład zaburzenia snu, zaburzenia myślenia – rozkojarzenie normalnego przepływu myśli, niepokój i lęk.

Leczenie schizofrenii składa się z trzech elementów:

  • stosowania leków przeciwspychotycznych,
  • pomocy psychologicznej - psychoterapii, psychedukacji i rehabilitacji,
  • wsparcia społecznego.

Celem leczenia schizofrenii jest zmniejszenie nasilenia lub ustąpienie tych objawów i odzyskanie możliwości normalnego, codziennego funkcjonowania.

Leczenie ambulatoryjne i szpitalne schizofrenii

Leczenie schizofrenii może być prowadzone ambulatoryjnie – w Poradni Zdrowia Psychicznego lub w gabinecie lekarza psychiatry. Pacjent pozostaje w kontakcie ze swoim lekarzem, zgłasza się na wizyty wynikające ze wspólnie ustalonego harmonogramu, sam przyjmuje przepisane leki i (ewentualnie) uczestniczy w psychoterapii i zajęciach rehabilitacji. Współcześnie ten sposób leczenia jest preferowany – zbyt długie pobyty w oddziałach psychiatrycznych utrudniają powrót do samodzielnego życia.

Leczenie szpitalne schizofrenii należy rozważyć, gdy:

  • objawy psychotyczne (urojenia i omamy) są bardzo nasilone,
  • zachowanie jest bardzo zdezorganizowane – tak dalece, że może to być niebezpieczne dla pacjenta lub innych osób,
  • istnieje poważne ryzyko samobójstwa lub zabójstwa,
  • występują objawy katatonii (jest to jedna z postaci schizofrenii, w której wiodącym objawem jest zmniejszona aż do zastygnięcia aktywność ruchowa, która w każdej chwili może zmienić się w gwałtowne pobudzenie),
  • istnieje poważne ryzyko, że pacjent nie będzie współpracował – nie będzie przyjmował zaleconych leków i jego stan zdrowia będzie się pogarszał,
  • gdy pacjent nie ma w nikim oparcia,
  • jeżeli dotychczasowe leczenie ambulatoryjne okazało się nieskuteczne,
  • gdy konieczna jest zmiana leczenia związana z wysokim ryzykiem wystąpienia objawów niepożądanych albo zachodzi obawa, że w czasie zmiany kuracji stan pacjenta znacznie się pogorszy.

Zdarza się, że osoby chore na schizofrenię nie zdają sobie sprawy, że są chore i nie wyrażają zgody na leczenie. Istnieje wtedy możliwość, a czasami konieczność rozpoczęcia leczenia schizofrenii bez zgody pacjenta, szczególnie wtedy gdy stan pacjenta stanowi zagraża jego życiu albo życiu i zdrowiu innych osób. Decyzję w tej sprawie podejmuje sąd rodzinny w oparciu o rozmowę z pacjentem i opinie niezależnych lekarzy psychiatrów.

Leczenie farmakologiczne schizofrenii

W leczeniu schizofrenii stosuje się przede wszystkim leki przeciwpsychotyczne – neuroleptyki. Są to leki skuteczne głównie w odniesieniu do objawów pozytywnych, w mniejszym niestety stopniu mają wpływ na objawy negatywne schizofrenii.

Wybór leku zależy od:

  • aktualnych objawów – od tego czy przeważają objawy negatywne czy pozytywne, nadmierne pobudzenie i niepokój czy zahamowanie i wycofanie z życia, bezsenność czy nadmierna senność itd.,
  • dotychczasowej historii leczenia,
  • przewidywanej tolerancji leku – chodzi o to, żeby wybrać z jak największym prawdopodobieństwem lek, który u danego pacjenta nie spowoduje wystąpienia działań niepożądanych,
  • aktualnej sytuacji życiowej pacjenta i gotowości do współpracy – czasami lepszym wyborem są leki o przedłużonym działaniu, podawane (w formie iniekcji) raz na dwa, trzy tygodnie.

Działanie leków zaczyna być widoczne zwykle po upływie około dwóch tygodni – stopniowo zmniejsza się nasilenie objawów psychotycznych. Zdarza się jednak, że czas oczekiwania może być dłuższy. Jeżeli nie uzyskuje się poprawy stanu zdrowia pacjenta konieczna jest zmiana kuracji. Po uzyskaniu poprawy leki powinny być przyjmowane nadal, przez kilka lat. Tylko w ten sposób można zapobiec nawrotowi kolejnego epizodu schizofrenii. Po kilku latach, pod warunkiem utrzymywania się remisji (tym mianem określa się stan pacjenta, u którego w przeszłości miało miejsce zachorowanie na schizofrenię i u którego uzyskano poprawę stanu zdrowia – ustąpienie lub znaczne zmniejszenie nasilenia objawów) dawki leków można stopniowo zmniejszać.

Działania niepożądane związane z lekami na schizofrenię

Neuroleptyki należą do dwóch grup różniących się mechanizmami działania, skutecznością i ryzykiem wywoływania działań niepożądanych. Neuroleptyki pierwszej generacji, nazywane również klasycznymi albo typowymi wpływają przede wszystkim na funkcje układu nerwowego związane z dopaminą. Neuroleptyki drugiej generacji, nazywane atypowymi wywierają swoje działanie poprzez wpływ na układ serotoniny. Jest to oczywiście uproszczenie. Leki zarówno pierwszej jak i drugiej generacji regulują „obroty” również innych neuroprzekaźników i modyfikują czynność różnych receptorów na powierzchni neuronów.

Wszystkie neurolpetyki są skuteczne przede wszystkim w odniesieniu do objawów pozytywnych schizofrenii. Na objawy negatywne większy (ale nadal ograniczony) wpływ mają neuroleptyki drugiej generacji.

Stosowanie neuroleptyków nie jest niestety obojętne. Ryzyko występowania objawów niepożądanych jest dość duże (jednak przy dobrej współpracy z lekarzem można go uniknąć). Najczęstsze objawy niepożądane związane ze stosowaniem neuroleptyków pierwszej generacji:

  • objawy pozapiramidowe – są to objawy neurologiczne związane z wpływem jaki leki te wywierają na układ dopaminy; są to drżenia mięśni, sztywność mięśni, akatyzja czyli uczucie niepokoju w mięśniach, spowolnienie ruchowe,
  • nadmierna senność,
  • zaburzenia ostrości widzenia,
  • suchość w jamie ustnej,
  • spadki ciśnienia krwi (szczególnie przy nagłej zmianie pozycji ciała),
  • zaburzenia czynności wątroby,
  • poważnym powikłaniem stosowania klasycznych neuroleptyków może być wystąpienie złośliwego zespołu poneuroleptycznego – jest to stan zagrażający życiu bezwzględnie wymagający leczenia w szpitalu.

Stosowanie neuroleptyków drugiej generacji w dużo mniejszym stopniu wiąże się z ryzykiem występowania neurologicznych działań niepożądanych. Ich najczęstsze działania niepożądane to:

  • nadmierne uspokojenie i senność w ciągu dnia,
  • zaburzenia metaboliczne – czyli zaburzenia w przemianie materii, przyrost masy ciała, podwyższenie poziomów cukru we krwi, podwyższenie poziomów cholesterolu i trójglicerydów, niekorzystny wpływ na ciśnienie krwi,
  • ryzyko wystąpienia zaburzeń rytmu serca – w związku ze stosowaniem niektórych leków z tej grupy lekarz zleca okresowe wykonywanie badania EKG,
  • stosowanie klozapiny łączy się z ryzykiem niebezpiecznego zmniejszenia się ilości krwinek białych (odpowiedzialnych za odporność) – konieczne jest dość częste badanie morfologii krwi.

Najczęściej stosowane neuroleptyki pierwszej generacji to: Haloperidol, Flupentiksol, Kolpentiksol, Sulpiryd, Perazyna.

Do neuroleptyków drugiej generacji należą: Klozapina, Amisulpryd, Olanzapina, Kwetiapina, Risperidon, Sertindol, Ziprazidon, Aripiprazol.

Pomoc psychologiczna w leczeniu schizofrenii

Oprócz stosowania leków leczenie schizofrenii wymaga pomocy psychologicznej:

  • psychoterapii pomocnej w radzeniu sobie z codziennymi problemami,
  • psychoedukacji dla pacjentów i ich rodzin – wiedza o schizofrenii, o objawach zapowiadających ryzyko nawrotu, o zasadach stosowania leków pozwala lepiej radzić sobie z chorobą,
  • rehabilitacja – służy przede wszystkim odzyskiwaniu traconych umiejętności społecznych. Jest to na przykład praca w warunkach chronionych albo możliwość mieszkania w miejscu, w którym pacjenci uczą się jak radzić sobie z codziennymi zadaniami,
  • ważną rolę spełniają organizacje samopomocowe pacjentów i ich rodzin – stowarzyszenia i fundacje wspierają osoby chore na schizofrenię w powracaniu do zdrowia i możliwości zwyczajnego życia.
Opublikowano: ; aktualizacja: 16.03.2015

Oceń:
4.6


Może cię

Schizofrenia

Schizofrenia to ciężka choroba przewlekła. Jeżeli chodzi o możliwość jej wyleczenia, to przy ustalaniu rokowania, ...

Choroba Alzheimera a depresja

W przebiegu choroby Alzheimera często diagnozuje się depresję. Objawy depresji w chorobie Alzheimera mogą być ...

Szum w głowie – jakie są przyczyny i jak leczyć uczucie szumu w głowie?

Szum w głowie to dolegliwość zgłaszana przez pacjentów coraz częściej. Nierzadko towarzyszą jej trzaski i ...

Pierwsza pomocy przy udarze

Jeśli pacjent jest przytomny pomoc ogranicza się do wezwania karetki pogotowia ratunkowego oraz opieki nad ...

Zaburzenia pourazowe

W grupie zaburzeń nerwicowych, czyli takich, w których podstawowym objawem jest lęk, wyróżniamy również te, ...

Echolalia – czym jest i jakim chorobom towarzyszy?

Echolalia to powtarzanie słów i zdań wypowiedzianych przez inną osobę. Nawyk taki występuje na wczesnym ...

Pulsujący ból głowy

Ból głowy jest dolegliwością, z którą prawdopodobnie każdy miał do czynienia przynajmniej raz w życiu ...

Neuralgia międzyżebrowa

Neuralgia międzyżebrowa należy do rodziny schorzeń zwanych nerwobólami i obok neuralgii nerwu trójdzielnego jest jedną ...

Kleptomania – objawy, przyczyny i leczenie

Kleptomania to zaburzenie kontroli impulsów (według klasyfikacji DSM IV). Osoby dotknięte kleptomanią dokonują kradzieży - ...

Schizofrenia – objawy, rodzaje i leczenie

Schizofrenia jest psychozą – chorobą psychiczną, w której pierwszoplanowymi objawami są charakterystyczne zaburzenia myślenia i ...

Zaburzenia osobowości

Osobowość człowieka należy do sfery świata psychicznego. Dla większości ludzi jest ona czymś naturalnym i ...

Leczenie bólu w nowotworach

Choroba nowotworowa stała się problemem o skali ogólnoświatowej. Liczba zachorowań na chorobę nowotworową oraz liczba ...

Komentarze (0)