Klasterowy ból głowy

Brak zdjęcia

22 lipca 2013

Powstawanie oraz przyczyna klasterowych bólów głowy nie są do końca poznane. Należą one do rodziny tzw. trójdzielno-autonomicznych bólów głowy w obrębie unerwienia nerwu trójdzielnego. Dominującym i zarazem najbardziej charakterystycznym objawem klasterowych bólów głowy są głownie jednostronne bóle, które chory opisuje jako palące, rażące lub kłujące.

Co to są klasterowe bóle głowy?

Klasterowe bóle głowy (KBG) stanowią rodzaj bólów samoistnych (pierwotnych bólów głowy), czyli takich, gdzie istotą problemu jest sama dolegliwość bólowa okolicy głowy. Należą one do rodziny tzw. Trójdzielno-autonomicznych bólów głowy, które charakteryzują się jednostronną lokalizacją dolegliwości w obrębie unerwienia nerwu trójdzielnego (unerwiającego czuciowo twarz) z towarzyszącymi objawami autonomicznymi (objawami wegetatywnymi), będącymi wyrazem pobudzenia układu przywspółczulnego. Oprócz KBG, wyróżnia się tutaj takie zespoły bólowe jak: napadowa hemikrania, ciągła hemikrania i zespół SUNCT (czyli zespół objawiający się krótkotrwałym, połowiczym bólem głowy z nastrzyknięciem spojówek i łzawieniem).

KBG (zwane również bólami Hortona, zespołem Raedera lub histaminowym bólem głowy) występują rzadko i dotyczą ok. 0,05 – 0,3% populacji ogólnej. Częstość występowania wzrasta wśród członków rodziny osób chorych – ryzyko zachorowania jest u nich 7 – 8 krotnie wyższe. Ponadto schorzenie znacznie częściej dotyka mężczyzn (stosunek zapadalności mężczyzn do kobiet wynosi nawet 7: 1). Bóle Hortona mogą wystąpić w każdym wieku, ale najczęściej chorują osoby między 20 a 30 rokiem życia.

Przyczyny klasterowego bólu głowy

Powstawanie oraz przyczyna klasterowych bólów głowy nie są do końca poznane. Wśród wielu teorii procesu patologicznego, największe znaczenie mają dwie hipotezy. Pierwszą z nich jest teoria istnienia zapalenia aseptycznego (sterylnego), czyli zapalenia, które nie jest wywołanie przez bakterie, wirusy, grzyby czy inne patogeny. Zapalenie sterylne dotyczy struktur w zatoce jamistej (struktura kostna), gdzie przebiega m.in. nerw trójdzielny wraz z tętnicą, unaczyniającą mózg. W wyniku procesów zapalnych dochodzi do zwolnienia przepływu krwi w tętnicy, co skutkuje jej poszerzeniem oraz obrzękiem tkanek. To wszystko wywołuje ucisk na włókna nerwu trójdzielnego, powodując objawy bólowe i wegetatywne. Z kolei, druga teoria, mówi o tym, że za występowanie dolegliwości klasterowych bólów głowy jest odpowiedzialna struktura mózgu zwana podwzgórzem, która steruje rytmami biologicznymi człowieka. Naukowcy zauważyli, że w czasie napadów bólowych podwzgórze wykazuje znaczną aktywność w stosunku do innych części mózgu, co mogłoby wyjaśniać rytmikę incydentów klasterowych bólów głowy.

Objawy kliniczne klasterowego bólu głowy

Przebieg oraz symptomy klasterowych bólów głowy są bardzo specyficzne, dlatego zazwyczaj schorzenie nie nastręcza trudności diagnostycznych. Dominującym i zarazem najbardziej charakterystycznym objawem KBG są jednostronne bóle (bardzo rzadko obustronne), które chory opisuje jako palące, rażące lub kłujące. Dolegliwości obejmują przeważnie gałkę oczną, okolicę czołową, ciemieniową. Rzadko promieniuje do karku lub ramienia. Kolejną specyficzną cechą KBG jest napadowość, ataki bólu występują z różną częstotliwością od 1 na 2 doby do 8 na dobę. Najczęściej obserwuje się ok. 3 – 4 incydentów bólu na dobę, pojawiających się zazwyczaj podczas snu (także w czasie snu dziennego).

Zgrupowane napady bólowe, które występują w okresie od 14 dni do 1 roku zwane są klasterami (stąd wywodzi się nazwa schorzenia). Najczęściej klaster (okres bólowy) trwa od kilku tygodni do kilku miesięcy. Chorzy skarzą się przeważnie na 2 – 3 takie okresy bólowe w roku, między nimi występują okresy bezobjawowe (tzw. remisje), trwające zwykle ok. 3 – 4 miesięcy. Powyższy, typowy przebieg w postaci klasterów dotyczy 80% osób dotkniętych bólami Hortona.

U 10-20% pacjentów przebieg choroby jest nietypowy. Skarżą się oni na charakterystyczne bóle głowy występujące w postaci napadów, ale ataki te nie grupują się i nie tworzą klasterów. U części chorych taki przebieg KBG występuje od początku trwania choroby (tzw. pierwotnie przewlekłe klasterowe bóle głowy). U reszty chorych, najpierw obserwuje się typowy obraz chorobowy w postaci klasterów, który w miarę upływu czas rozwija się w postać z codziennymi lub prawie codziennymi atakami bólowymi głowy (tzw. wtórnie przewlekłe klasterowe bóle głowy).

Napadom bólu głowy towarzyszą przeważnie objawy autonomiczne, pojawiające się po stronie bólu. Zaliczamy do nich m.in.: łzawienie, przekrwienie spojówek, obrzęk powiek, uczucie zatkania nosa, wyciek z nosa, wzmożone, jednostronne pocenie skóry twarzy lub górnej części klatki piersiowej. Ponadto u chorych obserwuje się objaw Hornera po stronie bólu, cechujący się zapadniętą gałką oczną, zwężoną szparą powiekową i zwężoną źrenicą.

W trakcie ataku bólowego można zaobserwować także charakterystyczne zachowanie osoby chorej – pacjent jest zazwyczaj pobudzony ruchowo, uciska bądź oziębia obolałą okolicę głowy.

Ponadto, w odróżnieniu od innych samoistnych bólów głowy, istnieje możliwość sprowokowania napadu klasterowego bólu głowy. Najczęstszymi wyzwalaczami są: alkohol, sen oraz nitraty (leki rozszerzające naczynia, stosowane powszechnie w leczeniu choroby wieńcowej). U osób cierpiących na postać typową choroby napad można wywołać tylko podczas trwania klasteru.

Rozpoznanie klasterowego bólu głowy

Rozpoznanie KBG ustala się na podstawie wywiadu zebranego od pacjenta oraz charakterystycznego obrazu klinicznego. Kryteria pomocne w diagnostyce bólów Hortona zaproponowane zostały przez International Classification of Headaches Disorder (ICHD-2):

  • co najmniej 5 napadów bólowych głowy, spełniających dwa poniższe kryteria:
    • silny, jednostronny ból głowy obejmujący okolicę oczodołu, nadoczodołową i/lub skroń, trwający bez leczenia od 15 min do 180 min,
    • bólowi towarzyszy co najmniej 1 objaw występujący po stronie bólu z podanych poniższych:
      • łzawienie,
      • przekrwienie spojówek,
      • uczucie zatkania nosa,
      • wyciek z nosa,
      • zwężenie źrenicy,
      • zwężenie szpary powiekowej,
      • obrzęk powiek,
  • częstość waha się od 1 napadu bólu na 2 dni do 8 na dobę,
  • wykluczenie innych przyczyn bólów głowy.

Leczenie klasterowego bólu głowy

Klasterowe bóle głowy nie wykazują tendencji do ustępowania z wiekiem, dlatego bardzo ważne jest efektywne leczenie schorzenia.

Terapia KBG opiera się na trzech strategiach. Pierwszą z nich stanowi zwalczanie pojedynczego napadu (tzw. postępowanie doraźne). Często wykorzystaną metodą leczenia ataku jest wdychanie czystego tlenu w dawce 7l/min przez ok. 15 min. Ponadto stosuje się farmakoterapię z użyciem sumatriptanu podawanego podskórnie. Niestety dawki dobowe leku, które może przyjąć chory są ograniczone.

Drugim filarem leczenia jest przerywanie klasteru. Najlepsze efekty przynosi przerwanie okresu bólowego na początku jego trwania. Stosuje się do tego leki steroidowe np. deksametazon lub metyloprednizolon (najpierw dożylnie, później w mniejszej dawce doustnej). Ponadto, w trakcie terapii klasteru należy wdrożyć obowiązkowo leczenie profilaktyczne (trzecia strategia leczenia). W ramach profilaktyki napadów bólowych najskuteczniejsza okazała się sól sodowa kwasu walproinowego. Innymi lekami, które znalazły zastosowanie w zapobieganiu atakom klasterowych bólów głowy są werapamil i węglan litu.

W lekoopornych, przewlekłych postaciach klasterowych bólów głowy ma zastosowanie także stymulacja tylnej części podwzgórza.

Opublikowano: ; aktualizacja: 16.03.2015

Oceń:
4.2


Może cię

Ból głowy a menopauza – dlaczego w okresie przekwitania boli głowa?

Bóle głowy mogą nasilać się w okresie klimakterium. Występują one z różną intensywnością oraz pod ...

Wideo – Klasterowy ból głowy

Klasterowy ból głowy, inaczej ból głowy Hortona, jest to ból napadowy, którego obraz kliniczny jest ...

Migrena (ból migrenowy)

Migrena należy do tzw. samoistnych bólów głowy, czyli takich, gdzie istotą problemu jest sama dolegliwość ...

Jak zapobiegać bólom głowy?

Bóle głowy to wbrew pozorom bardzo szerokie spektrum zaburzeń o niezwykle zróżnicowanej etiologii. Bólu głowy ...

Praca w biurze, przy biurku, przy komputerze – przyczyna różnych chorób

Praca w biurze nie jest zdrowym i komfortowym zajęciem. Jakie szkodliwe dla zdrowia czynniki stwarza ...

Wideo – Ból głowy – jakie są nietypowe przyczyny bólu głowy?

Wymieńmy kilka nietypowych przyczyn bólu głowy: zjedzenie lodów lub wypicie ciepłego napoju może spowodować bardzo ...

Przemęczenie – przyczyny ciągłego zmęczenia

Nieustępujące po odpoczynku, utrzymujące się przez dłuższy czas uczucie wyczerpania może świadczyć o zespole przewlekłego ...

Leczenie bólów głowy

Na ból głowy pacjenci często stosują tabletki przeciwbólowe bez umiaru i bez potrzeby. Jest to ...

Rodzaje migreny

Migrena stanowi schorzenie niejednorodne, cechujące się zróżnicowanym przebiegiem klinicznym, dlatego w celu ułatwienia diagnostyki i ...

Ból głowy przed miesiączką

Zespół napięcia przedmiesiączkowego może objawiać się bólami głowy, które pojawiają się przed miesiączką. PMS towarzyszy ...

Napięciowe bóle głowy

Napięciowy ból głowy ma charakter nienapadowy. Jego istotę stanowią mniej lub bardziej regularne incydenty bólowe ...

Migrena – przebieg i leczenie

Aktualna wiedza na temat migreny nie pozwala na trwałe, przyczynowe wyleczenie choroby, natomiast pozwala na ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon