Katalepsja – przyczyny, objawy, leczenie

Katalepsja (inaczej stan kataleptyczny, gibkość lub giętkość woskowa) to nie jednostka chorobowa, lecz objaw. Mamy wówczas do czynienia z "zastygnięciem" i znieruchomieniem ciała u pacjenta, co wynika z zaburzeń motoryki, a także wzmożonego napięcia mięśniowego. Katalepsja (woskowa czy sztywna) może towarzyszyć katatonii. Objawy katalepsji są różne w zależności od jej rodzaju. Leczenie w tym przypadku jest przyczynowe. Ataki katalepsji, które towarzyszą zaburzeniom psychicznym, łagodzi się lekami przeciwpsychotycznymi.   

Katalepsja – co to jest?

Katalepsja (z łac. catalepsis) nazywana przez niektórych także stanem kataleptycznym lub giętkością (gibkością) woskową. Dotyczy zaburzeń motoryki i napięcia mięśniowego (spastyczność mięśni). Psychiatrzy pod tym pojęciem opisują możliwość utrzymywania ciała bądź części ciała (np. kończyny) w pozycji nadanej przez inną osobę. Osoba znajdująca się w stanie kataleptycznym charakteryzuje postawa dająca efekt tzw. "zastygnięcia" ciała, znieruchomienia.

Warto wspomnieć, że katalepsja nie jest jednostką chorobową, lecz objawem. W psychiatrii zaliczana jest do jakościowych zaburzeń aktywności ruchowej. Giętkość woskowa może towarzyszyć katatonii lub innym grupom zaburzeń neurologicznych. Napadów kataleptycznych nie powinno się przypisywać jako charakterystycznych objawów schizofrenii, choć często współistnieją one w postaci katatonicznej schizofrenii.

Katalepsja a katatonia – jaka jest różnica?

Katatonia opisywana jest jako wzrost spoczynkowego napięcia mięśniowego zanikający w czasie wykonywania ruchów. Może występować w odmianie hipokinetycznej, która polega na zahamowaniu aktywności ruchowej oraz hiperkinetycznej polegającej na pobudzeniu ruchowym. Zmianom ilościowym aktywności ruchowej w zespole katatonicznym towarzyszą jakościowe zaburzenia, takie jak katalepsja.

Katalepsja może towarzyszyć katatonii. Warto wspomnieć, iż u osób u których występują objawy typowe dla katalepsji występują także tzw. objawy echowe, typowe także dla zespołu katatonicznego. Zaliczamy do nich echolalię (zaburzenie objawiające się powtarzaniem słów wypowiedzianych przez inne osoby), echomimikę (naśladowanie gestów innych osób), echopraksję (powtarzanie ruchów innych).

Katalepsja – przyczyny

Napad kataleptyczny spowodowany jest przez samoistne wzmożone napięcie mięśniowe przy braku możliwości wykonania czynności ruchowych przez chorego. Nie ma jednej określonej przyczyny napadów kataleptycznych. Atak może nastąpić w przebiegu demencji starczej czy zatruciu niektórymi lekami. Może być także wywołany stanem zapalnym przebiegającym w tkankach ośrodkowego układu nerwowego.

Zatrucie niektórymi spośród grzybów lub środkami psychoaktywnymi także może wywołać napad katalepsji. Z innych przyczyn należy wymienić także zablokowanie receptorów dopaminergicznych. Zarówno katalepsja jak i katatonia mogą ujawnić się u chorych cierpiących na chorobę afektywną dwubiegunową, schizofrenię, zaburzenia metaboliczne. W literaturze opisywano także przypadki katalepsji eksperymentalnej, wywoływanej utrzymywaniem zwierzęcia ze słabym naciskiem przez określony czas w ustalonej pozycji, po czym bardzo powolnym zwalnianiem tego ucisku. Istnieją także doniesienia o katatonii eksperymentalnej chemicznej wywołanej farmakoterapią bulbokapniną.

Katalepsja woskowata i sztywna – objawy

Możemy wyróżnić dwa rodzaje katalepsji: woskowatą oraz sztywną. W postaci woskowatej charakterystyczne jest plastycznie wzmożone napięcie i zesztywnienie mięśni, to znaczy jeżeli będziemy próbowali zmienić pozycję chorego, jego ciało będzie stawiało równomierny (jak wosk) opór, ale, pokonując go, będziemy w stanie poruszać częściami ciała badanego, a nawet nadać mu określone pozycje.

W katalepsji sztywnej natomiast, opór jest stały i trudny do przezwyciężenia przez badającego, przez co bardzo ciężko jest zmienić pozycję chorego. W obu przypadkach chory sam nie wykonuje ruchów. Z bardzo poruszających przykładów katalepsji należy podać poduszkę powietrzną, podczas której chory leżący unosi głowę i przytrzymuje ją w powietrzu, tak jakby znajdowała się nad poduszką.

Jak wygląda leczenie katalepsji?

Leczenie gibkości woskowej jest przyczynowe, a więc zależy od tego, z jaką chorobą współwystępuje. Jeżeli napad kataleptyczny współistnieje z zatruciem lekami bądź grzybami, stosujemy płynoterapię oraz jeżeli istnieją, specyficznymi dla danych substancji odtrutkami. Neuroinfekcja powodująca katalepsję powinna zostać poddana farmakoterapii antybiotykami, środkami przeciwwirusowymi bądź przeciwgrzybczymi, w zależności od rodzaju czynnika ją wywołującego.

Atakkatalepsji towarzyszący schizofrenii bądź chorobie afektywnej dwubiegunowej powinien zostać poddany farmaterapii odpowiednimi lekami przeciwpsychotycznymi. Katalepsja towarzysząca katatonii przez psychiatrów podawna jest farmakoterapii lekami z grupy benzodiazepin.

Bibliografia:

  • Jarema M., Rabe-Jabłońska J., Psychiatria. Podręcznik dla studentów medycyny. Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2015.
  • Pużyński S.,Leksykon psychiatrii,Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 1993.
Opublikowano: ; aktualizacja: 30.08.2018

Oceń:
4.6


Może cię

Wideo – Co oznaczają częste omdlenia?

Częste omdlenia występują głównie w okresie dojrzewania, zwłaszcza u dziewcząt, u których diagnozuje się tzw. ...

Depresja – leczenie

Leczenie depresji powinno opierać się na kompleksowej pomocy choremu, która stanowi połączenie metod farmakologicznych z ...

Wideo – Stenoza rdzenia kręgowego - objawy

Objawy stenozy rdzenia kręgowego wynikają z ucisku na rdzeń i korzenie nerwowe wychodzące z rdzenia ...

Pierwsza pomoc przy udarze mózgu

Pierwsza pomoc przy udarze powinna w pierwszej kolejności obejmować wezwanie pogotowia ratunkowego. Czas w którym ...

Stupor – co to jest, jakie są objawy, jak wygląda leczenie?

Stupor, inaczej osłupienie, to silne ograniczenie ruchów oraz zmniejszenie reakcji na bodźce pochodzące z zewnątrz ...

Wideo – Migrena

Migrena jest chorobą, która może mieć u dużej części pacjentów podłoże genetyczne. Jest faktem, że ...

Napięcie mięśniowe

Napięcie mięśni pojawia się najczęściej jako reakcja obronna przeciwko bólowi. Stres, nieprawidłowa postawa ciała, uraz ...

Dystonia – co to jest, jakie są przyczyny, rodzaje, objawy i jak wygląda leczenie?

Dystonia może dotyczyć wszystkich mięśni, których praca jest uzależniona od woli człowieka. U pacjenta z ...

Omdlenie – przyczyny i pierwsza pomoc

Omdlenie to stan przemijającej utraty przytomności. Omdlenie zazwyczaj trwa krótko, nie powoduje groźnych powikłań, równie ...

Prozopagnozja – przyczyny, rodzaje, objawy, diagnostyka, leczenie ślepoty twarzy

Prozopagnozja to schorzenie należące do grupy agnozji wzrokowych, które objawia się poważnymi problemami z rozpoznawaniem ...

Katatonia – przyczyny, objawy, badania, leczenie, rokowanie

Katatonia oznacza wzrost napięcia mięśni w spoczynku (tzw. sztywność katatoniczna). Przyczyną są infekcje ośrodkowego układu ...

Ból i zawroty głowy – dlaczego boli głowa i kręci się w głowie?

Powtarzające się bóle i zawroty głowy nie zawsze oznaczają obecność zmian w ośrodkowym układzie nerwowym ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon