Jakie są przyczyny bezsenności i sposoby jej leczenia?

Problemy z zasypianiem najczęściej mają podłoże psychologiczne. Jeżeli bezsenność utrzymuje się przez krótki czas, nie powinna wzbudzać większego niepokoju. Pomocne okazuje się zazwyczaj zastosowanie domowych sposobów na bezsenność w postaci zmiany nawyków żywieniowych czy odpowiedniego przygotowania sypialni. Jeżeli problemy z zaśnięciem lub utrzymaniem snu pojawiają się częściej, warto zasięgnąć porady lekarza.

Ile snu potrzebujemy?

Rytm snu i czuwania jest związany z indywidualnymi predyspozycjami. Jest interakcją pomiędzy wrodzonym – uwarunkowanym genetycznie – rytmem dobowym a procesami homeostazy snu.

Homeostaza snu to pragnienie snu i skłonność do spania dłużej i głębiej, w zależności od okresu czuwania przed snem. W uproszczeniu, po aktywnie spędzonym dniu szybciej i głębiej zaśniemy, a jeżeli pozwolimy sobie na drzemkę w ciągu dnia, być może wieczorem nie będzie nam się chciało spać.

Nie bez znaczenia są także czynniki środowiskowe i społeczne – na możliwość zaśnięcia i jakość snu wpływają aktualne wydarzenia życiowe, miejsce w którym zasypiamy itd.

W różnych okresach życia potrzebna jest większa bądź mniejsza ilość snu:

  • niemowlęta śpią 16 godzin na dobę,
  • dzieci dwuletnie 12 godzin na dobę,
  • ludzie dorośli zwykle 7–8 godzin.

U przeciętnego człowieka fizjologiczne okresy senności i czuwania przebiegają w ciągu doby dwufazowo. Skłonność do zasypiania jest zwiększona nie tylko wieczorem, ale również między drugą a czwartą godziną po południu. Zadaniem dla naszego zegara biologicznego jest zwiększanie stanu czuwania w ciągu dnia po to, by następowała konsolidacja (zjednoczenie i umocnienie) snu w nocy.

Indywidualne różnice w rytmach snu i czuwania nie są nieprawidłowością. Najważniejszym kryterium służącym oszacowaniu problemu jest subiektywna ocena pacjenta – czy problemy z zasypianiem powodują inne dolegliwości i zaburzają codzienne funkcjonowanie.

Problemy z zasypianiem i zaburzenia snu można również zdefiniować jako niezgodność między indywidualnym rytmem snu i czuwania a rytmem oczekiwanym w danym środowisku, co prowadzi do skarg na bezsenność lub nadmierną senność. Z pewnością bezsenność należy do najczęstszych problemów zdrowotnych współczesnego społeczeństwa.

Przyczyny problemów ze snem

Problemy z zasypianiem mogą być częścią innych zaburzeń psychicznych – i tak jest najczęściej. Często zaburzenia te są skutkiem używania substancji psychoaktywnych – alkoholu, narkotyków, kofeiny, a także niektórych leków.

U wielu osób mają związek z dolegliwościami fizycznymi, somatycznymi. Ból towarzyszący dyskopatiom czy chorobie zwyrodnieniowej stawów w znacznym stopniu może przyczyniać się do trudności w zasypianiu. Zdarza się, że problemy z zasypianiem stanowią część innych zaburzeń snu. Wymienić tu można choćby powtarzające się koszmary, które stanowią odrębną jednostkę chorobową – są zaburzeniem snu zaliczanym do grupy parasomnii.

W przypadku braku uchwytnej przyczyny – innej choroby albo niesprzyjających okoliczności zewnętrznych, przyczyną problemów z zasypianiem są najprawdopodobniej zaburzenia w systemach regulujących funkcje organizmu człowieka. Jednym z neuroprzekaźników bezpośrednio związanych z rytmem snu i czuwania jest wydzielana przez szyszynkę melatonina.

Problemy z zasypianiem mogą być również spowodowane czynnikami zewnętrznymi, do których należą:

  • stresujący etap w życiu i intensywne rozmyślanie przed snem,
  • pobudzająca aktywność wykonywana przed snem, na przykład wysiłek fizyczny lub emocjonujący film,
  • niesprzyjające wypoczynkowi otoczenie,
  • praca zmianowa,
  • zmiana stref czasowych w czasie podróży.

Są to najczęściej występujące przyczyny bezsenności, jednak należy dodać, że w przypadku bezsenności chronicznej (długoterminowej) powinno się być ostrożnym z diagnozą, gdyż źródłem problemów z zasypianiem mogą być nie tylko silne emocje, ale również poważna choroba, na przykład występujące w czasie snu zaburzenia oddychania.

Jak zasnąć? Sposoby na bezsenność

Z uwagi na wiele możliwych przyczyn bezsenności nie można wskazać jednej, uniwersalnej metody walki z tego typu zaburzeniami snu. Przede wszystkim należy się zrelaksować i odciążyć umysł.

Warto zadbać o to, żeby pokój, w którym śpimy, był przystosowany do odpoczynku. Powinien być zaciemniony, cichy i wywietrzony – wilgotne i chłodne powietrze dobrze wpływa na jakość snu. Higiena snu jest niebywale istotna, a jednocześnie nieskomplikowana i efektywna.

Dobremu wypoczynkowi sprzyja również sport, jednak powinien być on uprawiany nie później niż 2–3 godziny przed snem, ponieważ organizm może być wtedy nadmiernie pobudzony. Powinno się także unikać jedzenia tłustych potraw na kolację, gdyż trawienie ciężkostrawnego posiłku może znacznie utrudnić zasypianie.

Innym źródłem bezsenności są nieregularne pory kładzenia się spać, dlatego należy przyzwyczaić organizm do stałych pór (w miarę możliwości) aktywnego funkcjonowania i odpoczynku.

Jeżeli działania te okazują się bezskuteczne, warto sięgnąć po dostępne bez recepty ziołowe tabletki, które pomogą zmniejszyć napięcie nerwowe i wyciszyć organizm, co przełoży się na bardziej efektywny wypoczynek.

Co jeszcze zrobić, żeby zasnąć?

Zmagając się z problemem bezsenności, należy pamiętać, by nie próbować zasnąć „na siłę”. Usilne dążenie da zaśnięcia zwiększa poziom frustracji. Badania przeprowadzone na osobach, które mają problem z zasypianiem, wskazały, że na sen dużo efektywniej wpływa wyjście z domu na 10–15-minutowy spokojny spacer, niż przekręcanie się z boku na bok.

Nie powinno się sprawdzać godziny podczas zasypiania i w razie wybudzenia. Zerkając raz za razem na zegarek, automatycznie liczymy, ile godzin przespaliśmy i ile jeszcze snu nam zostało. W tej sytuacji uruchamiamy nie tylko dzienną funkcję mózgu – matematyczne liczenie, ale bardziej stresujemy się czekającymi nas porannymi wyzwaniami. Warto także powstrzymać się od drzemek w ciągu dnia, a o poranku nie przedłużać leżenia w łóżku.

Jeśli naturalne sposoby nie pomagają, to znaczy, że problem jest poważniejszy i może być konieczna wizyta u lekarza, jednak w większości przypadków o przyjemny sen można zadbać samemu. Należy pamiętać, że polecone sposoby są uogólnionymi, domowymi metodami na zwalczenie bezsenności i nie zawsze mogą działać. Warto wypróbować wiele metod i poznać swoje preferencje.

Opublikowano: ; aktualizacja: 23.09.2016

Oceń:
4.6


Może cię

Katar u dziecka a problemy ze snem

Katar jest częstą dolegliwością małych dzieci, która zarówno utrudnia samo zasypianie, jak i przerywa lub ...

Płytki sen i problemy z zaśnięciem – o czym świadczą te zaburzenia snu?

Ile godzin snu w ciągu doby potrzebuje nasz organizm? Co może wpływać na jego jakość? ...

Sen a zdrowie

Sen zajmuje nam około 30 % życia. Każdy człowiek ma inne zapotrzebowanie na sen, które ...

Problemy ze snem i zasypianiem w okresie menopauzy

Jednym z objawów menopauzy są zaburzenia snu. U kobiet w tym okresie pojawiają się jako ...

Leki uspokajające bez recepty

Stres zaburza równowagę emocjonalną organizmu, powoduje napięcie nerwowe i wpływa na problemy z zasypianiem. Jest ...

Problemy z zasypianiem – przyczyny, skutki, leczenie

Trudności z zasypianiem zgłaszane są stosunkowo często. Pojedyncze bezsenne noce przytrafiają się praktycznie każdemu z ...

Skutki bezsenności

Negatywne skutki bezsenności są następstwem zwiększonej aktywności komórek nerwowych w mózgu. Brak snu może spowodować ...

Leki nasenne bez recepty

Na problemy ze snem wpływ ma nieregularny tryb życia, stres, brak ruchu i źle zbilansowana ...

Budzenie się w nocy

Problem budzenia się w nocy dotyczy wielu ludzi. Szacuje się, że częściej występuje on u ...

Lęki nocne

Lęki pojawiające się w nocy to zaburzenie zaliczane do parasomii czyli zaburzeń snu. Lęki nocne ...

Sposoby na chrapanie

Chrapanie może wynikać z nieprawidłowości w funkcjonowaniu struktur układu oddechowego, chociaż źródłem problemu bywają także ...

Problemy ze snem i z zasypianiem

Trudności z zaśnięciem i utrzymaniem snu, częste wybudzanie się oraz niespokojny sen może oznaczać bezsenność. ...

Komentarze (0)