Jadłowstręt psychiczny

Jadłowstręt psychiczny to zaburzenie odżywiania, polegające na celowej utracie masy ciała i chęci utrzymania niskiej wagi. Najczęściej dotyczy dziewcząt w okresie dojrzewania oraz młodych kobiet. Rzadziej chorują chłopcy i mężczyźni. Nieleczony jadłowstręt może prowadzić do poważnych zaburzeń funkcjonowania organizmu, a w skrajnych przypadkach do śmierci.

Czym jest jadłowstręt psychiczny?

Według ICD ( Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób) aby rozpoznać jadłowstręt psychiczny (anorexianervosa), muszą być spełnione wszystkie poniższe kryteria:

  • dążenie do uzyskania jak najmniejszej masy ciała i chęć utrzymania niskiej wagi – towarzyszy temu lęk przed przytyciem i unikanie sytuacji, które mogą sprzyjać tyciu, takich jak spożywania kalorycznych posiłków, a ponadto stosowanie wyczerpujących ćwiczeń fizycznych, przyjmowanie środków przeczyszczających i moczopędnych oraz środków hamujących apetyt;
  • zmniejszenie masy ciała o co najmniej 15 % poniżej oczekiwanej dla danego wieku i wzrostu. Innym kryterium jest zmniejszenie BMI (body mass index) poniżej 17,5;
  • zaburzenie obrazu własnego ciała – mimo znacznego nieraz wychudzenia, chory postrzega siebie jako osobę grubą, brzydką i nie wartą niczyjej uwagi. Myślenie o swojej „otyłości” zajmuje chorej osobie większość czasu, przyjmując formę obsesji;
  • zaburzenia hormonalne – które u kobiet przejawiają się zaburzeniem miesiączkowania (brakiem miesiączki), a u mężczyzn spadkiem libido i zaburzeniami potencji. Występują także zaburzenia wydzielania hormonu wzrostu, hormonów kory nadnerczy oraz hormonów tarczycy;
  • zaburzenia nie spełniają kryteriów bulimii psychicznej.

Wyróżnia się dwa typy jadłowstrętu psychicznego:

  1. restrykcyjny – charakteryzuje się ograniczaniem posiłków i intensywnymi ćwiczeniami fizycznymi,
  2. bulimiczny – występują epizody objadania się i/lub wymiotowania.

Skąd się bierze jadłowstręt psychiczny?

Jadłowstręt psychiczny ma pochodzenie wieloczynnikowe, ważną rolę odgrywają zarówno czynniki genetyczne, jak i czynniki zewnętrzne (atmosfera w domu rodzinnym, ważne wydarzenia życiowe).

Skłonność do jadłowstrętu psychicznego może zostać przekazana przez matkę lub ojca, jednak aby choroba się ujawniła, nie wystarczą predyspozycje genetyczne. Ważną rolę odgrywa tak zwany czynnik spustowy, może to być na przykład negatywny komentarz na temat wyglądu chorego, wyśmiewanie go lub porównywanie się do nieosiągalnych ideałów, które kreują media.

Szczególnie niebezpieczną sytuacją jest nałożenie się czynnika spustowego na traumatyczne wydarzenie życiowe, takie jak: śmierć bliskiej osoby, rozwód rodziców, rozstanie z partnerem. Negatywne emocje są wtedy potęgowane, co sprzyja ujawnieniu się choroby.

Wykazano, że do anoreksji predysponuje określony model rodziny z dominującą matką i cichym, wycofanym z życia rodzinnego ojcem. Dziecko jest poddawane ciągłej presji, samo stawia sobie wysoko poprzeczkę, aby sprostać oczekiwaniom rodziców. Równocześnie w takiej rodzinie występuje trudność z nawiązaniem rozmowy i rozwiązywaniem problemów.

Jak przebiega jadłowstręt psychiczny?

Początkowo jadłowstręt psychiczny przebiega skrycie. Chora osoba stara się ukryć swoją niechęć do jedzenia, unika posiłków z domownikami, tłumacząc się na przykład tym, że już jadła na mieście. Spadek masy ciała powoduje chwilową poprawę nastroju, zadowolenie z osiągniętego celu. Jednak po pewnym czasie przestaje to już wystarczać i chory narzuca sobie coraz bardziej restrykcyjną dietę. Całkowicie traci obiektywne spojrzenie, nie dostrzegając tego, że poprzez ciągłe odchudzanie zagraża swojemu zdrowiu i życiu.

Często pojawiają się zaburzenia nastroju, depresja. Jest to spowodowanie ciągłym poczuciem niedoskonałości, ale także zmianami w działaniu neuroprzekaźników, wywołanymi przez niedożywienie.

Jakie są następstwa jadłowstrętu psychicznego?

Jadłowstręt psychiczny jest groźną chorobą, która sieje w organizmie prawdziwe spustoszenie. Dochodzi do:

  • wyniszczenia organizmu,
  • spadku ciśnienia,
  • zwolnienia akcji serca,
  • ospałości.

Aby maksymalnie zaoszczędzić energię, organizm zwalnia metabolizm, pojawiają się zaparcia i wzdęcia. Skóra traci blask, staje się sucha a włosy wypadają. Z powodu małej ilości tkanki podskórnej chorej osobie jest cały czas zimno, ciężko jest jej się ogrzać, mimo grubej warstwy odzieży i wysokiej temperatury w pomieszczeniu. Pojawia się anemia i zmniejszenie tolerancji wysiłku. W skrajnych przypadkach, z powodu wyniszczenia, jadłowstręt psychiczny prowadzi do śmierci.

Jak leczyć jadłowstręt psychiczny?

W leczeniu jadłowstrętu psychicznego ważne jest leczenie zarówno ciała jak i ducha. Jeżeli istnieje bezpośrednie zagrożenie życia, wskazana jest hospitalizacja na oddziale internistycznym lub endokrynologicznym i, w pierwszej, kolejności przywrócenie bezpiecznej masy ciała i wyrównanie gospodarki hormonalnej.

Psychoterapię podejmuje się, gdy nie ma już zagrażających życiu zaburzeń somatycznych. Dobre efekty przynosi psychoterapia rodzinna (stosowana gdy chory jest w wieku do około 18 lat) lub indywidualna. Można również stosować obie formy terapii jednocześnie.

Czasami, szczególnie w typie restrykcyjnym, stosuje się leczenie farmakologiczne, głównie leki z grupy SSRI (selektywne inhibitory zwrotnego wychwytu serotoniny), które powodują przyrost masy ciała i zmniejszenie nasilenia objawów jadłowstrętu psychicznego.

Jakie jest rokowanie w jadłowstręcie psychicznym?

W jadłowstręcie psychicznym korzystne rokowniczo są:

  • zachorowanie przypadające na okres dojrzewania,
  • krótki czas między początkiem choroby a podjęciem leczenia,
  • brak konfliktów w rodzinie,
  • brak hospitalizacji.

Niekorzystne rokowniczo są natomiast:

  • zachorowanie w dzieciństwie lub wieku dorosłym,
  • epizody wymiotowania,
  • brak wsparcia ze strony rodziny.

Wyleczenie jadłowstrętu psychicznego uzyskuje się u około 40 % chorych – im wcześniej rozpoznana choroba, tym większa szansa na sukces. Niemniej jednak w każdym momencie istnieje możliwość wyzdrowienia – duże znaczenie ma determinacja chorego i wsparcie rodziny.

Opublikowano: ; aktualizacja: 16.03.2015

Oceń:
4.7


Może cię

Samouszkodzenia wśród dzieci i młodzieży

Coraz więcej dzieci i młodzieży dokonuje aktów samouszkodzenia ciała. Sposobów na ich przeprowadzenie jest bardzo ...

Anoreksja a ciąża

Anoreksja polega na zaburzeniach odżywiania. Kobiety, które cierpią na anoreksję, mają zazwyczaj rozregulowaną gospodarkę hormonalną, ...

Nerwiak

Nerwiak to rzadko występujący rodzaj nowotworu, który obejmuje tkanki tworzące nerwy. Przyczyna powstawania nerwiaków nie ...

Zaburzenia odżywiania

Zaburzenia odżywiania to niezwykle poważny problem, który dotyczy nie tylko osoby chorej, ale również wszystkich ...

Anoreksja u dziecka

Anoreksja, czyli jadłowstręt psychiczny (od greckiego anorexia orexis – "brak łaknienia") jest zjawiskiem diagnozowanym u ...

Wideo – Anoreksja

Anoreksja jest jedną z chorób zaliczaną do grupy zaburzeń odżywiania. Polega na, najprościej rzecz ujmując, ...

Alkoreksja – co to jest, na czym polega, jakie są przyczyny i skutki, jak wygląda leczenie?

Alkoreksja (drunkoreksja) to niezaklasyfikowana jak dotąd choroba (EDNOS), która polega na rezygnacji z pełnowartościowych posiłków ...

Wideo – Rwa kulszowa

Rwą kulszową nazywamy zespół objawów kręgosłupowo-korzeniowych, z silnym nerwobólem promieniującym od okolicy lędźwiowej, wzdłuż tylno-bocznej ...

Pierwszy trymestr ciąży – czego się spodziewać?

Pierwszy trymestr ciąży może być trudny dla przyszłej mamy. Perspektywa oczekiwania na dziecko to nie ...

Anoreksja

Anoreksja, nazywana również jadłowstrętem psychicznym, jest przewlekłą, grożącą bardzo poważnymi powikłaniami zdrowotnymi chorobą, występującą głównie ...

Wideo – Epilepsja (padaczka)

Epilepsja, inaczej padaczka, jest zespołem objawowym polegającym na powtarzaniu się napadów padaczkowych o pierwotnie mózgowym ...

Katatonia – przyczyny, objawy, badania, leczenie, rokowanie

Katatonia oznacza wzrost napięcia mięśni w spoczynku (tzw. sztywność katatoniczna). Przyczyną są infekcje ośrodkowego układu ...

Komentarze (0)