Jadłowstręt psychiczny – przyczyny, objawy, leczenie

Jadłowstręt psychiczny to zaburzenie odżywiania, polegające na celowej utracie masy ciała i chęci utrzymania niskiej wagi. Najczęściej dotyczy dziewcząt w okresie dojrzewania oraz młodych kobiet. Rzadziej chorują chłopcy i mężczyźni. Nieleczony jadłowstręt może prowadzić do poważnych zaburzeń funkcjonowania organizmu, a w skrajnych przypadkach do śmierci.

Czym jest jadłowstręt psychiczny?

Według ICD ( Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób) aby rozpoznać jadłowstręt psychiczny (anorexianervosa), muszą być spełnione wszystkie poniższe kryteria:

  • dążenie do uzyskania jak najmniejszej masy ciała i chęć utrzymania niskiej wagi – towarzyszy temu lęk przed przytyciem i unikanie sytuacji, które mogą sprzyjać tyciu, takich jak spożywania kalorycznych posiłków, a ponadto stosowanie wyczerpujących ćwiczeń fizycznych, przyjmowanie środków przeczyszczających i moczopędnych oraz środków hamujących apetyt;
  • zmniejszenie masy ciała o co najmniej 15 % poniżej oczekiwanej dla danego wieku i wzrostu. Innym kryterium jest zmniejszenie BMI (body mass index) poniżej 17,5;
  • zaburzenie obrazu własnego ciała – mimo znacznego nieraz wychudzenia, chory postrzega siebie jako osobę grubą, brzydką i nie wartą niczyjej uwagi. Myślenie o swojej „otyłości” zajmuje chorej osobie większość czasu, przyjmując formę obsesji;
  • zaburzenia hormonalne – które u kobiet przejawiają się zaburzeniem miesiączkowania (brakiem miesiączki), a u mężczyzn spadkiem libido i zaburzeniami potencji. Występują także zaburzenia wydzielania hormonu wzrostu, hormonów kory nadnerczy oraz hormonów tarczycy;
  • zaburzenia nie spełniają kryteriów bulimii psychicznej.

Wyróżnia się dwa typy jadłowstrętu psychicznego:

  1. restrykcyjny – charakteryzuje się ograniczaniem posiłków i intensywnymi ćwiczeniami fizycznymi,
  2. bulimiczny – występują epizody objadania się i/lub wymiotowania.

Skąd się bierze jadłowstręt psychiczny?

Jadłowstręt psychiczny ma pochodzenie wieloczynnikowe, ważną rolę odgrywają zarówno czynniki genetyczne, jak i czynniki zewnętrzne (atmosfera w domu rodzinnym, ważne wydarzenia życiowe).

Skłonność do jadłowstrętu psychicznego może zostać przekazana przez matkę lub ojca, jednak aby choroba się ujawniła, nie wystarczą predyspozycje genetyczne. Ważną rolę odgrywa tak zwany czynnik spustowy, może to być na przykład negatywny komentarz na temat wyglądu chorego, wyśmiewanie go lub porównywanie się do nieosiągalnych ideałów, które kreują media.

Szczególnie niebezpieczną sytuacją jest nałożenie się czynnika spustowego na traumatyczne wydarzenie życiowe, takie jak: śmierć bliskiej osoby, rozwód rodziców, rozstanie z partnerem. Negatywne emocje są wtedy potęgowane, co sprzyja ujawnieniu się choroby.

Wykazano, że do anoreksji predysponuje określony model rodziny z dominującą matką i cichym, wycofanym z życia rodzinnego ojcem. Dziecko jest poddawane ciągłej presji, samo stawia sobie wysoko poprzeczkę, aby sprostać oczekiwaniom rodziców. Równocześnie w takiej rodzinie występuje trudność z nawiązaniem rozmowy i rozwiązywaniem problemów.

Jak przebiega jadłowstręt psychiczny?

Początkowo jadłowstręt psychiczny przebiega skrycie. Chora osoba stara się ukryć swoją niechęć do jedzenia, unika posiłków z domownikami, tłumacząc się na przykład tym, że już jadła na mieście. Spadek masy ciała powoduje chwilową poprawę nastroju, zadowolenie z osiągniętego celu. Jednak po pewnym czasie przestaje to już wystarczać i chory narzuca sobie coraz bardziej restrykcyjną dietę. Całkowicie traci obiektywne spojrzenie, nie dostrzegając tego, że poprzez ciągłe odchudzanie zagraża swojemu zdrowiu i życiu.

Często pojawiają się zaburzenia nastroju, depresja. Jest to spowodowanie ciągłym poczuciem niedoskonałości, ale także zmianami w działaniu neuroprzekaźników, wywołanymi przez niedożywienie.

Jakie są następstwa jadłowstrętu psychicznego?

Jadłowstręt psychiczny jest groźną chorobą, która sieje w organizmie prawdziwe spustoszenie. Dochodzi do:

  • wyniszczenia organizmu,
  • spadku ciśnienia,
  • zwolnienia akcji serca,
  • ospałości.

Aby maksymalnie zaoszczędzić energię, organizm zwalnia metabolizm, pojawiają się zaparcia i wzdęcia. Skóra traci blask, staje się sucha a włosy wypadają. Z powodu małej ilości tkanki podskórnej chorej osobie jest cały czas zimno, ciężko jest jej się ogrzać, mimo grubej warstwy odzieży i wysokiej temperatury w pomieszczeniu. Pojawia się anemia i zmniejszenie tolerancji wysiłku. W skrajnych przypadkach, z powodu wyniszczenia, jadłowstręt psychiczny prowadzi do śmierci.

Jak leczyć jadłowstręt psychiczny?

W leczeniu jadłowstrętu psychicznego ważne jest leczenie zarówno ciała jak i ducha. Jeżeli istnieje bezpośrednie zagrożenie życia, wskazana jest hospitalizacja na oddziale internistycznym lub endokrynologicznym i, w pierwszej, kolejności przywrócenie bezpiecznej masy ciała i wyrównanie gospodarki hormonalnej.

Psychoterapię podejmuje się, gdy nie ma już zagrażających życiu zaburzeń somatycznych. Dobre efekty przynosi psychoterapia rodzinna (stosowana gdy chory jest w wieku do około 18 lat) lub indywidualna. Można również stosować obie formy terapii jednocześnie.

Czasami, szczególnie w typie restrykcyjnym, stosuje się leczenie farmakologiczne, głównie leki z grupy SSRI (selektywne inhibitory zwrotnego wychwytu serotoniny), które powodują przyrost masy ciała i zmniejszenie nasilenia objawów jadłowstrętu psychicznego.

Jakie jest rokowanie w jadłowstręcie psychicznym?

W jadłowstręcie psychicznym korzystne rokowniczo są:

  • zachorowanie przypadające na okres dojrzewania,
  • krótki czas między początkiem choroby a podjęciem leczenia,
  • brak konfliktów w rodzinie,
  • brak hospitalizacji.

Niekorzystne rokowniczo są natomiast:

  • zachorowanie w dzieciństwie lub wieku dorosłym,
  • epizody wymiotowania,
  • brak wsparcia ze strony rodziny.

Wyleczenie jadłowstrętu psychicznego uzyskuje się u około 40 % chorych – im wcześniej rozpoznana choroba, tym większa szansa na sukces. Niemniej jednak w każdym momencie istnieje możliwość wyzdrowienia – duże znaczenie ma determinacja chorego i wsparcie rodziny.

Opublikowano: ; aktualizacja: 16.03.2015

Oceń:
4.7


Może cię

Samouszkodzenia wśród dzieci i młodzieży

Coraz więcej dzieci i młodzieży dokonuje aktów samouszkodzenia ciała. Sposobów na ich przeprowadzenie jest bardzo ...

Ostry udar mózgu

Udar mózgu w ostrym okresie (fazie) stanowi bardzo duże zagrożenie dla życia pacjenta. Najważniejszym elementem ...

Anoreksja u dziecka

Anoreksja, czyli jadłowstręt psychiczny (od greckiego anorexia orexis – "brak łaknienia") jest zjawiskiem diagnozowanym u ...

Bigoreksja – przyczyny, objawy, leczenie

W dzisiejszych czasach coraz więcej osób biega, ćwiczy na siłowni czy uprawia inne sporty w ...

Zaburzenia odżywiania

Zaburzenia odżywiania to niezwykle poważny problem, który dotyczy nie tylko osoby chorej, ale również wszystkich ...

Alkoreksja – co to jest, na czym polega, jakie są przyczyny i skutki, jak wygląda leczenie?

Alkoreksja (drunkoreksja) to niezaklasyfikowana jak dotąd choroba (EDNOS), która polega na rezygnacji z pełnowartościowych posiłków ...

Anoreksja

Anoreksja, nazywana również jadłowstrętem psychicznym, jest przewlekłą, grożącą bardzo poważnymi powikłaniami zdrowotnymi chorobą, występującą głównie ...

Wideo – Anoreksja

Anoreksja jest jedną z chorób zaliczaną do grupy zaburzeń odżywiania. Polega na, najprościej rzecz ujmując, ...

Dysmorfofobia – co to jest, objawy, przyczyny, leczenie

Dysmorfofobia to schorzenie polegające na odbieraniu swojego wyglądu jako nieatrakcyjnego czy wręcz potwornego, co prowadzi ...

Anoreksja a ciąża

Anoreksja polega na zaburzeniach odżywiania. Kobiety, które cierpią na anoreksję, mają zazwyczaj rozregulowaną gospodarkę hormonalną, ...

Glejak wielopostaciowy (glioblastoma) – objawy, leczenie, rokowania

Glejak wielopostaciowy jest najbardziej złośliwym i równocześnie najczęstszym nowotworem mózgu. Glioblastoma stanowi około 15–20 procent ...

Pierwszy trymestr ciąży – czego się spodziewać?

Pierwszy trymestr ciąży może być trudny dla przyszłej mamy. Perspektywa oczekiwania na dziecko to nie ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon