Fuga dysocjacyjna – co to jest, objawy w psychologii, leczenie

Brak zdjęcia

17 maja 2019

Fuga dysocjacyjna jest rodzajem dysocjacyjnego zaburzenia nerwicowego. Dla uproszczenia można przyjąć, że jej istotą jest zmiana osobowości po traumatycznych przeżyciach. Objawy fugi dysocjacyjnej to przede wszystkim problemy z pamięcią, które dotyczą wcześniejszego życia. Przyczynami tego stanu jest intensywne i negatywne przeżycie. Leczenie objawów ucieczki histerycznej wymaga pomocy psychiatry i psychoterapeuty.

Co to jest fuga dysocjacyjna?

Fuga dysocjacyjna (ang. dissociative fugue, fugue state) zwana także ucieczką histeryczną należy do grupy zaburzeń dysocjacyjnych. Ucieczka histeryczna polega na całkowitej utracie kontroli nad własną tożsamością oraz pamięcią na skutek przeżycia silnego urazu psychicznego lub długotrwałego konfliktu emocjonalnego. Fuga jest rodzajem skrajnego mechanizmu obronnego ludzkiej psychiki, który ujawnia się u niektórych osób pod wpływem niezwykle silnych, negatywnych emocji. Dokładne mechanizmy związane z powstawaniem tego schorzenia wciąż nie zostały w pełni wyjaśnione, pomimo tego że budzą duże zainteresowanie badaczy z zakresu dziedzin takich jak psychologia i psychiatria.

Słowo fuga pochodzi z języka łacińskiego i oznacza ucieczkę. Pojęcie to dość dobrze obrazuje stan chorego, może bowiem nawiązywać do „ucieczki” ludzkiej świadomości od problemu, z którym ta nie mogłaby sobie poradzić, jak i do głównego objawu fugi – skłonności do podjęcia dalekiej podróży.

Fuga stanowi tylko jeden z licznych i niezwykle ciekawych przykładów reakcji psychiki ludzkiej na stres. Dysocjacyjne zaburzenia tożsamości oprócz fugi obejmują także: amnezję, osłupienie, zaburzenia transowo-opętaniowe, zaburzenia ruchu i czucia oraz osobowość mnogą.

Międzynarodowa Statystyczna Klasyfikacja Chorób i Problemów Zdrowotnych ICD-10 nadała fudze dysocjacyjnej kod F44.1, natomiast Amerykańskie Towarzystwo Psychiatryczne DSM-IV kod 300.13.

Zaburzenia dysocjacyjne – przyczyny

Objawy dysocjacyjne rozwijają się u osób narażonych na bardzo silny, najczęściej nagły, bodziec stresowy lub na skutek długotrwałych problemów emocjonalnych, z którymi dana osoba nie mogła sobie poradzić.

Do najczęstszych przyczyn fugi dysocjacyjnej zalicza się:

  • doświadczenie wojny, branie udziału w walkach, patrzenie na śmierć bliskich osób, przeżycie tortur psychicznych lub fizycznych;
  • bycie ofiarą gwałtu lub innego rodzaju przemocy seksualnej;
  • uczestniczenie w poważnym wypadku komunikacyjnym;
  • bycie świadkiem śmierci dużej liczby osób na skutek katastrofy naturalnej lub ataku terrorystycznego;
  • śmierć dziecka.

Kto choruje, jakie są czynniki ryzyka?

Wystąpienie fugi dysocjacyjnej jest bardziej prawdopodobne u osób, które:

  • cierpią na zaburzenia osobowości;
  • doświadczały w przeszłości innych typów zaburzeń dysocjacyjnych, takich jak na przykład histeria;
  • nadużywają środków psychoaktywnych w tym alkoholu i narkotyków;
  • doznały uszkodzeń ośrodkowego układu nerwowego;
  • pochodzą z rodzin dysfunkcyjnych lub doświadczyły traumatycznych przeżyć w okresie dzieciństwa;
  • posiadają pewne cechy genetyczne.

Objawy fugi dysocjacyjnej

Fuga dysocjacyjna według różnych szacunków dotyczyć może nawet 0,2 proc. populacji ogólnej. Dysocjacyjne zaburzenie tożsamości i ich objawy utrzymują się zwykle od kilku godzin do nawet kilku tygodni. Ucieczka histeryczna charakteryzuje się amnezją dotyczącą wcześniejszego życia – chory może nie pamiętać jak się nazywa, ile ma lat i skąd pochodzi. Może dochodzić do zmiany tożsamości, która zwykle przybiera dość spójną i sensowną formę.

Brak pamięci wcześniejszych zdarzeń nie wpływa jednak na wykonywanie wielu czynności, dlatego osoby w stanie fugi nie mają problemu z kupieniem biletu na pociąg, prowadzeniem samochodu, ubieraniem się i rozmową z innymi ludźmi. Bardzo charakterystycznym objawem fugi jest wybranie się w podróż, która choć nie ma jasno sprecyzowanego celu, wydaje się być przez chorego skrupulatnie zaplanowana. Ucieczka histeryczna nie powinna być jednak mylona z poriomanią, czyli skłonnością do bezcelowych wędrówek czy włóczęgostwem. Zachowanie dużego stopnia zdolności do reagowania na różnorodne bodźce i sytuacje przyczyniają się do tego, że fuga bardzo rzadko może zostać dostrzeżona przez inne, nieznające chorego, osoby.

Najprościej fugę dysocjacyjną można zdefiniować jako zmianę osobowości po traumatycznych przeżyciach.

Po pewnym czasie, najczęściej samoistnie, dochodzi do powrotu pamięci przeszłych zdarzeń, a cały okres fugi objęty jest całkowitą amnezją. Znalezienie się w obcym mieście, wiele kilometrów od domu i brak jakichkolwiek przebłysków dotyczących tego jak się tam znaleźli, budzi u chorych duży lęk i niepokój. Z czasem uczucie lęku przeradza się we wstyd lub złość, a niekiedy może rozwinąć się pełnoobjawowa depresja.

Ile trwa to zaburzenia? W skrajnych przypadkach objawy fugi mogą utrzymywać się przez kilka miesięcy, może prowadzić to do dość trudnych sytuacji, w których chory znajduje nową pracę, a nawet formalizuje związek z inną osobą. Nie są to częste sytuacje, jednak ludzie nimi dotknięci wymagają szczególnie dużej pomocy ze strony psychologów, psychoterapeutów i psychiatrów.

Jak wygląda pacjent z fugą dysocjacyjna mogli przekonać się widzowie polskiego filmu „Fuga” w reżyserii Agnieszki Smoczyńskiej. Główna bohaterka po dwóch latach nieobecności wraca do domu. Nie potrafi wytłumaczyć, gdzie była, nie potrafi się też odnaleźć w nowej-starej rzeczywistości. Z tego obrazu dowiadujemy się jakie są objawy fugi dysocjacyjnej.

Fuga dysocjacyjna – leczenie

Zanim podejmie się odpowiednie postępowanie terapeutyczne, niezbędne jest postawienie diagnozy. Fuga dysocjacyjna powinna być rozpoznawana dopiero po wykluczeniu schorzeń somatycznych takich jak padaczka czy procesy rozrostowe dotyczące ośrodkowego układu nerwowego, a także chorób psychicznych: schizofrenii czy atypowej depresji. Należy zaznaczyć, że osoby będące w stanie fugi nie odpowiadają świadomie za swoje zachowania, dlatego zawsze dokładnie sprawdza się czy objawy choroby nie były symulowane w celu uniknięcia konsekwencji prawnych popełnionych przestępstw.

Przeczytaj więcej o objawach depresji atypowej.

Wystąpienie lub utrzymywanie się fugi dysocjacyjnej jest wskazaniem do psychoterapii, która ma na celu pomoc w uporaniu się z traumatycznymi doświadczeniami, które mogły doprowadzić do ujawnienia się tego typu zaburzenia dysocjacyjnego. W niektórych przypadkach wskazane może być także włączenie leczenia farmakologicznego.

Bibliografia

  • „Psychiatria psychodynamiczna w praktyce klinicznej”, Glen O. Gabbard, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2015, wyd. 1., ISBN: 978-83-233-3917-5
  • „Psychologia zaburzeń”, Butcher N. James, Hooley M. Jill, Mineka Susan, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Gdańsk 2017, wyd. 1., ISBN: 978-83-7489-628-3
  • „The ICD-10 Classification of Mental and Behavioural Disorders”, World Health Organization, Geneva 1993
  • „Psychiatria. Podręcznik dla studentów medycyny”, Marek Jarema, Jolanta Rebe-Jabłońska, PZWL, Warszawa 2013, wyd. 1., ISBN: 978-83-200-4180-4
  • „Psychiatria. Tom II. Psychiatria kliniczna”, Jacek Wciórka, Janusz Rybakowski, Stanisław Pużyński, Elsevier Urban&Partner, Wrocław 2011, wyd. 1., ISBN: 978-83-7609-106-8
  • „Diagnoza psychoanalityczna”, Nancy McWilliams, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Gdańsk 2009, wyd. 1., ISBN: 978-83-7489-227-8
  • „Fuga dysocjacyjna u pacjentki oddziału położniczego – studium przypadku”, Maria Załuska, Renata Żurko, Michał Kuroń, Grzegorz Jakiel, Aneta Dudel, Psychiatria Polska, 2011, tom XLV, numer 4, strony 599–609
Opublikowano: ; aktualizacja: 17.05.2019

Oceń:
4.8


  • Tagi:

Może cię

Depresja u młodzieży

Depresja u dzieci i młodzieży diagnozowana jest przez specjalistów coraz częściej. Badania epidemiologiczne, dotyczące rozpowszechnienia ...

Wideo – Tętniak mózgu - objawy i leczenie

Tętniaki tętnic mózgowych są wrodzonym lub nabytym zniekształceniem fragmentu tętnicy z poszerzeniem jego przekroju i ...

Czym jest nużliwość mięśni (miastenia)?

Nużliwość mięśni (miastenia) to nabyta, stosunkowo rzadka choroba autoimmunologiczna. U jej podstaw leży uszkodzenie „połączeń” ...

Bezsenność

Wiele osób poszukuje pomocy u lekarza z powodu: problemów ze snem, trudności z zasypianiem albo ...

Lunatykowanie – chodzenie przez sen

Lunatykowanie zdarza się częściej wśród dzieci niż u osób dorosłych. Bywa także określane jako somnambulizm ...

Uzależnienie od internetu – przyczyny, objawy, leczenie siecioholizmu

Chociaż jednostka chorobowa nazywana zespołem uzależnienia od internetu (ZUI) jest nadal tematem badanym, to o ...

Zawroty głowy – przyczyny

Zawroty głowy nie są jednostką chorobową, ale subiektywnym objawem występującym z rozmaitych przyczyn. Zawroty głowy ...

Ból głowy z przodu – przyczyny bólu głowy w okolicy czoła

Bóle z przodu głowy głowy to częsty i uciążliwy objaw. Sile i częste bóle głowy ...

Poruszanie nogami w nocy – przymus poruszania nogami w czasie snu

Poruszanie nogami w nocy związane z mrowieniem w nogach i uczuciem drętwienia kończyn może mieć ...

Balizm u dzieci i dorosłych – co to jest, jakie daje objawy i jak się leczy?

Balizm to zaburzenie neurologiczne diagnozowane u dzieci i u dorosłych. Jego istotą jest obecność gwałtownych, ...

Co to jest ALS?

ALS, czyli stwardnienie zanikowe boczne (z angielskiego – Amyotrophic lateral sclerosis), jest postępującą chorobą neurodegeneracyjną ...

Urojenia ksobne (odnoszące) – przyczyny, objawy, leczenie myśli ksobnych

Urojenia to zaburzenia psychiczne polegające na obecności fałszywych przekonań. Jednym z rodzajów są urojenia ksobne ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon