Dyskineza – jakie są przyczyny i objawy, jak leczyć?

Dyskineza to problem polegający na występowaniu nieskoordynowanych i niezależnych od woli ruchów ciała. Może pojawiać się w obrębie kończyn, jak i głowy. O dyskinezach mówi się zazwyczaj w kontekście neurologii, czasami jednak wspomina się o innych – o dyskinezie łopatki czy pęcherzyka żółciowego. W przypadku wystąpienia którejś z nich pacjent powinien zgłosić się do lekarza – przyczyną zaburzeń mogą być poważne schorzenia wymagające niezwłocznego rozpoczęcia leczenia.

Dyskineza – co to jest?

Dyskineza to inaczej ruchy nieskoordynowane. U pacjenta pojawiają się nagłe, niezależne od jego woli ruchy pewnych części ciała, np. głowy lub kończyn. Takimi ruchami mogą być np.: prężenia i wyginania kończyn górnych, jak i nagłe wysuwanie języka czy drżenie dłoni.

Najczęściej dyskineza spowodowana jest przez choroby neurologiczne – jedną z jednostek, w przebiegu której najczęściej pojawiają się tego typu zaburzenia ruchowe jest choroba Parkinsona. Problem pojawiać się może także w przypadku innych schorzeń, w których występują dysfunkcje dotyczące jąder podkorowych mózgowia.

Jakie są przyczyny dyskinezy?

Czasami dyskineza ma zupełnie inne podłoże – zdarza się, że występuje w związku z przyjmowaniem przez pacjenta pewnych leków. W takim przypadku zaburzenia ruchowe określa się jako dyskinezy polekowe.

Grupą leków znaną z wywoływania takiego skutku ubocznego są klasyczne leki przeciwpsychotyczne (neuroleptyki, np. haloperidol). Nieskoordynowane ruchy mogą pojawiać się również przy stosowaniu przez pacjenta nowszych preparatów przeciwpsychotycznych, generalnie jednak leki tego rodzaju rzadziej wywołują takie powikłania. W tym przypadku wyszczególnia się dyskinezy wczesne (rozwijające się po krótkim czasie zażywania wymienionych leków) oraz dyskinezy późne (ten problem rozwijać się może dopiero po kilku latach stosowania leków przeciwpsychotycznych).

Dyskinezy obserwowane bywają także u pacjentów z chorobą Parkinsona, którzy stosują lewodopę – za przyczynę dyskinez uznaje się wówczas wahania poziomu dopaminy w organizmie chorego.

Inne leki również mogą prowadzić do dyskinez – jako przykład można podać środek o działaniu przeciwwymiotnym – metoklopramid.

Dyskinezy – objawy

Generalnie, gdy dyskinezy uznawane są za ruchy mimowolne, mogą pojawiać się takie zaburzenia jak:

  • drżenia – rytmiczne, mimowolne ruchy, które dotyczyć mogą różnych części ciała – również głowy; najbardziej zauważalne są zwykle w obrębie dłoni; jednym z częściej występujących typów jest drżenie samoistne;
  • tiki – nagłe, powtarzalne ruchy mimowolne, na przykład w postaci wysuwania języka czy niekontrolowanego chrząkania;
  • dystonie – polegają na występowaniu przetrwałych skurczów grup mięśniowych, których skutkiem może być przyjmowanie przez pacjenta bardzo nienaturalnej pozycji;
  • pląsawica – wyjątkowo charakterystyczny typ ruchu mimowolnego polegający na występowaniu nagłych ruchów, które mogą przypominać taniec.

W klasycznym ujęciu dyskinezy należą do zaburzeń z zakresu neurologii. Termin ten można jednak spotkać również w literaturze z zakresu innych specjalności medycznych. Jako przykład można podać dyskinezę rzęsek – chorobę genetyczną, w przebiegu której dochodzi do pojawiania się nieprawidłowej budowy rzęsek w obrębie urzęsionych komórek ludzkiego organizmu. Pierwotna dyskineza rzęsek związana jest z występowaniem nawracającego zapalenia oskrzeli czy przewlekłego nieżytu nosa, ale i z zaburzeniami płodności. Nierzadko schorzenie powiązane jest także z różnymi wrodzonymi wadami serca.

Typy dyskinez – przewodu pokarmowego, pęcherzyka żółciowego, serca, łopatki

Innym problemem jest dyskineza przewodu pokarmowego – prowadzi ona m.in. do zaburzeń perystaltyki jelitowej.

Wyróżniane są także dyskineza pęcherzyka żółciowego oraz dyskineza dróg żółciowych (obie jednostki mogą skutkować zaburzeniami wydzielania żółci do przewodu pokarmowego).

Występuje także dyskineza serca (związana z zaburzeniami kurczliwości mięśnia sercowego) oraz dyskineza łopatki (w której – w zależności od jej zaawansowania – dochodzić może zarówno do nieprawidłowego odwiedzenia łopatki, jak i do jej zbyt dużej rotacji zewnętrznej).

Innym problemem jest napadowa dyskineza (ang. paroxysmal dyskinesia), w której przebiegu epizody występowania ruchów mimowolnych przeplatane są okresami bezobjawowymi.

Drżenia samoistne – rozpoznanie

Gdy u pacjenta wystąpi drżenie lub inna dyskineza, wymagana jest konsultacja z lekarzem. Wstępnie przeprowadzane jest badanie neurologiczne – pozwala ono na wykrycie potencjalnych innych odchyleń neurologicznych, dzięki którym możliwe jest zawężenie listy przyczyn problemów chorego.

Potem zwykle zlecane są badania obrazowe, takie jak np. tomografia komputerowa czy rezonans magnetyczny głowy. Rozpoznanie przyczyn dyskinezy jest absolutnie kluczowe, ponieważ od źródła problemu uzależnione jest leczenie.

Dyskineza – leczenie

Gdy dyskineza jest wynikiem stosowania pewnych leków (np. przeciwpsychotycznych), konieczne jest zmodyfikowanie farmakoterapii. Choremu może być zalecona zmiana klasycznego neuroleptyku na inny – z grupy atypowych leków przeciwpsychotycznych, w których przypadku ryzyko wystąpienia dyskinez jest zdecydowanie mniejsze.

Osobom zmagającym się z drżeniem samoistnym zalecone może zostać stosowanie preparatów z grupy beta-blokerów. Z kolei pacjentom, u których wystąpiła dyskineza rzęsek, proponuje się terapię wspomagającą usuwanie śluzu z dróg oddechowych, a także działania terapeutyczne, dzięki którym zmaleje ryzyko wystąpienia zakażeń układu oddechowego (w tym celu zalecane może być coroczne szczepienie przeciwko grypie).

Bibliografia

  • Kozubski W., Liberski P. P. (red. nauk.), Neurologia. Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2014.
  • https://www.nhlbi.nih.gov/health-topics/primary-ciliary-dyskinesia
  • https://www.healthline.com/health/dyskinesia
Opublikowano: ; aktualizacja: 09.11.2018

Oceń:
4.6


Może cię

Drżenie samoistne

Drżenie jest często spotykanym w neurologii objawem. Drżenie samoistne spowodowane jest krótkotrwałymi, naprzemiennymi skurczami antagonistycznych ...

Omamy – co to jest, jakie są przyczyny i rodzaje halucynacji?

Omamy, określane jako halucynacje, to objaw zaburzeń świadomości dotyczących funkcjonowania zmysłów. W przeciewieństwie do urojeń ...

Migrena – przebieg i leczenie

Aktualna wiedza na temat migreny nie pozwala na trwałe, przyczynowe wyleczenie choroby, natomiast pozwala na ...

Nerwica histeryczna – przyczyny, objawy, leczenie

Zarówno nerwica histeryczna, jak i histeria są obecnie pojęciami o historycznym już znaczeniu – obecnie ...

Problemy z koncentracją

Zarówno dorośli, jak i dzieci często skarżą się na problemy z koncentracją, trudności w skupieniu ...

Dyskineza dróg żółciowych – przyczyny, objawy i leczenie dyskinezy przewodów żółciowych

Istotą dyskinezy dróg żółciowych jest zaburzenie ich motoryki i napięcia ścian pęcherzyka żółciowego, przewodów żółciowych ...

Drżenie mięśni

Przyczyną drżenia mięśni są najczęściej niegroźne fascykulacje, czyli drżenia pojedynczych mięśni lub grup mięśniowych. Drżenie ...

Problemy z pamięcią i koncentracją

Problemy z koncentracją i pamięcią najczęściej są wynikiem stresu, zmęczenia i braku snu. Najlepszym sposobem ...

Drżenie rąk

Drżenie rąk to objaw, który może świadczyć o różnorodnych stanach organizmu, zarówno tych zupełnie prawidłowych ...

Drżenie ciała – jakie mogą być przyczyny drżenia mięśni całego ciała?

Drżenie całego ciała jest efektem rytmicznych, mimowolnych lub naprzemiennych ruchów związanych ze sobą grup mięśniowych. ...

Stwardnienie zanikowe boczne

Stwardnienie zanikowe boczne to postępująca choroba neurodegeneracyjna. Jej przyczyny do tej pory nie zostały poznane, ...

Nerwica – objawy

W zaburzeniach nerwicowych pojawia się zakłócony sposób myślenia, odczuwania i reagowania na bodźce zewnętrzne i ...

Komentarze (0)