Czy objadanie się jest objawem choroby? Czy to kompulsywne jedzenie? Jak sobie pomóc?

Objadanie się to częsta reakcja na stres czy smutek. Jednorazowy występek nie stanowi problemu, jednak powtarzające się napady objadania mogą świadczyć o występowaniu zespołu kompulsywnego jedzenia. To jedno z zaburzeń odżywiania, które traktowane jest jako choroba. Podstawą leczenia jest psychoterapia i kontrola zachowań prowadzących do sięgania po posiłek.

Kiedy nadmierne objadanie się oznacza chorobę?

Silny apetyt i nagła chęć jedzenia nie oznacza choroby. Pod wpływem emocji, po wysiłku, czy w przypływie nagłej chęci na "coś słodkiego" potrafimy przyjąć dużą porcję jedzenie. Jednak częste, ciągłe objadanie się może być objawem jednego z zaburzeń odżywiania – jedzenia kompulsywnego. Towarzyszy mu utrata kontroli nad jedzeniem, a dokładniej nad jego ilością, jakością i porą.

Jedzenie, zamiast reakcją na głód, staje się nagrodą lub pocieszeniem, koncentrując wokół siebie natrętne myśli o kolejnym posiłku. Kaloryczne uczty są spożywane głównie w samotności, chowając się przed innymi domownikami. Towarzyszy im stałe poczucie winy, braku kontroli nad jedzeniem, a często i życiem. Po kolejnym epizodzie objadania pojawia się uczucie zakłopotania, frustracji, wstrętu do siebie. Jedzenie kalorycznych produktów przekłada się na rosnącą liczbę kilogramów, a w końcu otyłość.

Oprócz jakości i ilości posiłków dochodzi także problem planowania czasu posiłków. Napady głodu często prowadzą do nocnych wycieczek do lodówki i dojadania makaronu, czy zimnych resztek z obiadu. Często odkładane zakupy odzieżowe na nieokreślony czas „kiedy schudnę” oddalają skonfrontowanie się ze wzrostem wagi. Osoby dotknięte problemem kompulsywnego jedzenia to zwykle osoby otyłe. Zaburzenia odżywiania takie jak anoreksja, bulimia, a także jedzenie kompulsywne traktowane są jako choroba. Objadanie się prowadzi również do nieprzyjemnych objawów niestrawności, czyli dyspepsji.

Jedzenie kompulsywne – jakie są przyczyny?

Badania pokazują, że w polskiej populacji osób otyłych problem ten może dotyczyć nawet 25 proc. Osoby te, by zmniejszyć ilość kilogramów, często stosują restrykcyjne, niezdrowe diety, które w efekcie są nieskuteczne i szkodliwe. Zespół kompulsywnego jedzenia (binge eating disorder – BED) od bulimii różni się brakiem prowokowania wymiotów oraz niestosowaniem środków przeczyszczających.

Podobnie jak innych zaburzeń odżywiania, przyczyny zespołu kompulsywnego objadania się są złożone. Mają na to wpływ zarówno czynniki biologiczne, psychologiczne, jak i społeczne. Podłoże biologiczne może być związane z predyspozycjami genetycznymi lub uszkodzeniem układu ośrodkowej regulacji apetytu – głównie ośrodka sytości. Do czynników biologicznych można z kolei zaliczyć otyłość wczesnodziecięcą, nierozwiązane konflikty w rodzinie, wczesną separację od rodziców czy niezadowolenie z własnego ciała.

Nie bez znaczenia jest także współczesny kult smukłej sylwetki skutkujący powszechnym dążeniem do szczupłości poprzez głodzenie się, czy stosowanie drastycznych diet lub intensywnych ćwiczeń fizycznych. W efekcie nieodpowiednie odchudzanie może prowadzić do wtórnego wzrostu wagi i efektu jojo.

Osoby dotknięte problemem kompulsywnego objadania się to często osoby charakteryzujące się słabym kontaktem z własnym ciałem, trudnościami w przeżywaniu emocji, poczuciem niskiej wartości. Nadmierne objadanie się w odczuciu tych osób tłumi emocje i łagodzi stres. Staje się niejako „narkotykiem” pozwalającym zapomnieć o nieprzyjemnych przeżyciach czy uczuciach.

Jak sobie pomóc?

Lęk jest podłożem dla kompulsywnego jedzenia. Objadanie się wynika z odczuwanego napięcia, niepokoju, ale jednocześnie subiektywnie go zmniejsza, przynosząc chwilową ulgę. To wyuczony schemat pozwalający poradzić sobie z negatywnymi przeżyciami. By z nim walczyć kluczowe jest wyuczenie się nowego, zastępczego schematu. Pomocna w tym jest psychoterapia, głównie w nurcie poznawczo-behawioralnym. Pozwala ona na rozpoznanie określonych schematów myślenia, ich zmiany oraz nauczenia się nowych zachowań.

Ważny jest aktywny udział osoby dotkniętej tym problemem oraz jego nastawienie do leczenia. Obok psychoterapii lekarze zalecają czasem stosowanie odpowiedniej farmakoterapii. Wykorzystuje się tu leki przeciwdepresyjne, leki przeciwpadaczkowe, jak również substancje działające na mózgowy ośrodek sytości (sibutramina). Leczenie to często długotrwały i powolny proces dlatego bardzo ważna jest motywacja pacjenta.

Jak walczyć z objadaniem?

  • Samoświadomość – wiedza o tym, że nadmierne objadanie się to problem, to pierwszy krok i początek walki z niewygodnym nawykiem.
  • Odkładanie decyzji – w przypadku pojawienia się silnej chęci przyjęcia kolejnego posiłku, należy podjąć próbę odłożenia go w czasie o minimum 15 minut.
  • Spożywanie posiłku w spokoju i bez pośpiechu – ma na celu zmniejszenie ilości spożywanego jedzenia (wydłużenie czasu jedzenia umożliwia dotarcie informacji z żołądka do ośrodka sytości znajdującego się w mózgu, zanim przyjmiemy zbyt dużą ilość pokarmu);
  • Przemyślane zakupy – mniej kaloryczne produkty, rezygnacja z utrzymywania zapasów przyczyniają się do zredukowania kaloryczności zjadanych posiłków.
  • Oszukiwanie głodu i chęci jedzenia – po rozpoznaniu głodu, kolejnym krokiem powinno być wykonanie jakiejś czynności zastępczej, która zamiast objadania się obniży napięcie. Może to być np. wypicie szklanki wody, czy głębokie oddechy.
  • Wsparcie otoczenia – pomocne okaże się wsparcie rodziny, a także wśród osobo dotkniętych tym samym problemem. W Polsce działa działa grupa Anonimowych Jedzenioholików, która organizuje specjalne mitingi oraz grupy wsparcia dla osób potrzebujących pomocy.
Opublikowano: ; aktualizacja: 23.08.2017

Oceń:
4.4


Może cię

Depresja sezonowa

Depresja sezonowa określana jest również terminem choroba afektywna sezonowa (SAD). Jest to zaburzenie w obszarze ...

Napady głodu – skąd się biorą i jak sobie z nimi radzić?

Napady głodu zdarzają się niemal każdemu. Czy ich przyczyną są błędy żywieniowe, złe nawyki, stres, ...

Nocne skurcze nóg – dlaczego skurcze w nogach pojawiają się w nocy?

Nocne skurcze nóg najczęściej pojawiają się nagle i znacznie utrudniają spokojny sen. Przyczynę skurczów stanowi ...

Neuropatie

Neuropatie to cała grupa schorzeń nerwów obwodowych, czyli struktur anatomicznych przekazujących impulsy nerwowe do różnorodnych ...

Schizofrenia paranoidalna – przyczyny, objawy, leczenie, rokowania

Schizofrenia paranoidalna stanowi najczęściej występującą postać schizofrenii – choroby psychicznej zaliczanej do zaburzeń psychotycznych. Schorzenie ...

Ucisk w głowie – co może być przyczyną?

Ucisk w głowie to określenie funkcjonujące najczęściej w odniesieniu do napięciowego bólu głowy. Przyczyny tego ...

Choroba (syndrom) niespokojnych nóg – RLS

Choroba niespokojnych nóg (RLS) to schorzenie, które pacjenci opisują jako przymus poruszania nogami. Ów przymus ...

Uzależnienie od jedzenia, czyli kompulsywne objadanie się – przyczyny, objawy, skutki

Wiele osób podejmujących próby odchudzania miewa problemy z konsekwentnym stosowaniem ograniczeń żywieniowych. Trudności w kontrolowaniu ...

Dlaczego przejadanie się jest groźne? Jakie są skutki? Jak zapobiegać?

Przejadanie się może prowadzić do niestrawności – uczucia ciężkości, wzdęć, zgagi. Częste objadanie się jest ...

Apraksja

Apraksja to niezdolność do wykonywania wyuczonych, celowych czynności ruchowych przy braku współistniejących zaburzeń uwagi, rozumienia, ...

Choroba Parkinsona

Choroba Parkinsona dotyka przeważnie osoby starsze, głównie po 65 roku życia, aczkolwiek zdarzają się przypadki, ...

Leczenie bólów głowy

Na ból głowy pacjenci często stosują tabletki przeciwbólowe bez umiaru i bez potrzeby. Jest to ...

Komentarze (0)