Choroba wysokogórska

Choroba wysokogórska (choroba wysokościowa, AMS) to zespół objawów charakterystycznych dla stanu, w którym organizm człowieka nie może przystosować się do warunków, jakie panują na bardzo dużych wysokościach. Wszelkie zmiany i objawy, które pojawią się w organizmie podczas zmian wysokości, zależne są od czynników środowiskowych jak również indywidualnego stanu zdrowia osoby wspinającej się.

Co to jest choroba wysokogórska?

Choroba wysokogórska znana jest także pod nazwą choroba wysokościowa. Jest to zespół objawów charakterystycznych dla stanu, w którym organizm człowieka nie może przystosować się do warunków, jakie panują na dużych wysokościach. Pojawienie się objawów jest zależne od wrażliwości osobniczej, ogólnego stanu zdrowia lub schorzeń.

Choroba wysokogórska (ang. Acute Mountain Sickness – AMS) jest znana już od czasów starożytnych. Największy jednak wpływ na zrozumienie i zbadanie wpływu różnych wysokości na zdrowie i życie człowieka mają baloniarze, a nie, jakby się wydawało, alpiniści. Połowa XIX wieku była okresem przełomowym, w którym to wykazano, iż organizm ludzki jest w stanie przetrwać na wysokości około 8000 m, pod warunkiem, że stopniowo będzie się aklimatyzował. W momencie wznoszenia się powyżej tej wysokości pojawia się konieczność użycia tlenu, aczkolwiek nie zawsze.

Wspinaczka a choroba wysokogórska

Wysokość a stan zdrowia

Na co zwrócić uwagę przez wspinaniem się na duże wysokości?

  • jaki jest stan ogólny naszego organizmu (wiek, stan fizyczny, psychiczny, kondycja, urazy, wytrzymałość na zimno),
  • z jakimi chorobami się zmagamy (choroby serca, nadciśnienie tętnicze, problemy z krążeniem czy choroby oczu),
  • w jakich warunkach będziemy nocowali,
  • na jakich wysokościach i jak długo będziemy przebywali (godziny, dni, tygodnie, miesiące).

Wysokość a choroby

Organizm każdego człowieka w sposób indywidualny reaguje na zmiany temperatury, wilgotności, wysokości oraz ciśnienia atmosferycznego. Podobnie jest w warunkach wysokogórskich. Problemy zdrowotne w tych warunkach klasyfikuje się na:

  • choroby spowodowane niedociśnieniem, czyli obniżeniem ciśnienia tętniczego krwi poniżej 100 mmHg ciśnienia skurczowego i poniżej 60 mmHg ciśnienia rozkurczowego,
  • choroby spowodowane niedotlenieniem, czyli niedobór lub brak tlenu we krwi / tkankach, który wynika z różnicy między zapotrzebowaniem a zaopatrzeniem w tlen,
  • choroby spowodowane przez inne czynniki niż te wymienione powyżej.

Ostra choroba wysokogórska

Zespół objawów pojawiający się u osób całkowicie niezaaklimatyzowanych, które pokonały duże różnice wysokości (różnicę wzniesień 1800-2400 m w czasie krótszym niż 24 godziny) to nic innego jak ostra choroba wysokogórska (ang. Acute Mountain Sickness – skrót AMS).

Badania potwierdziły, iż zbyt szybkie wejście na wysokość o różnicy wzniesień 3600-4300 m może doprowadzić do pojawienia się różnych ciężkich objawów dla osoby wspinającej się. Pokonanie przez taka osobę wysokości o różnicy wzniesień ponad 5300 m powoduje wystąpienie poważnych objawów patologicznych niebezpiecznych dla zdrowia i życia. Zakładano, iż może sprawność fizyczna, odpowiednie przygotowanie, stosowanie kremów oraz suplementów diety może przed tym uchronić – niestety tak nie jest.

Objawy choroby wysokogórskiej

Objawy choroby wysokogórskiej (pojawiające się najczęściej w ciągu 3 do 7 dni) to:

  • ból głowy i silne zawroty,
  • nudności i wymioty oraz brak apatytu,
  • skąpomocz,
  • ogólne osłabienie organizmu (ospałość, zmęczenie, bóle mięśni),
  • zaburzenia koordynacji ruchowej,
  • problemy z zasypianiem oraz częste budzenie się w nocy.

Leczenie choroby wysokogórskiej

Podstawą postępowania leczniczego w chorobie wysokogórskiej jest zejście na niższą wysokość, unikanie wysiłku fizycznego, odpoczynek, sen, dostarczanie z posiłkami dużej ilości węglowodanów oraz tlenoterapia czy komora hiperbaryczna, jeśli mamy taką możliwość. W przypadku, gdy objawy nie ustępują, należy przerwać wspinaczkę i zorganizować akcję ratunkową.

Co się dzieje na wysokości?

Obrzęk płuc w chorobie wysokogórskiej

Zespół objawów związanych z obrzękiem płuc pojawia się najczęściej u osób, które wspinały się w bardzo szybkim tempie na wysokość o różnicy wzniesień powyżej 2400 m. Dotyczy to zarówno osób niezaaklimatyzowanych, jak i zaaklimatyzowanych. Podstawą jego wystąpienia jest szybkość pokonywania różnicy wzniesień. Jest to stan bezpośredniego zagrożenia życia należy natychmiast wezwać pomoc.

Objawami, które występują najczęściej, są:

  • nagle pogarszający się stan zdrowia, osłabienie, zmęczenie, potliwość, stan podgorączkowy,
  • suchy kaszel przechodzący w kaszel mokry,
  • przyspieszenie akcji serca, duszności,
  • przyspieszenie oddechu, a następnie problemy z oddychaniem,
  • sinica płytek paznokciowych oraz warg,
  • wahania nastroju oraz pogorszenie stanu psychicznego,
  • w bardzo zaawansowanym stadium pojawiają się halucynacje, śpiączka, a w przypadkach nieleczonych zgon. Wszystkie powyżej wymienione objawy najczęściej bardzo szybko narastają. Nigdy nie wolno ich bagatelizować.

Leczenie choroby wysokogórskiej należy podjąć w momencie, gdy zauważymy pogłębiające się objawy. Należy unikać wysiłku fizycznego, ciężkiej pracy, odpocząć, zażywać odpowiednie leki. Jak najszybciej należy zejść na niższe wysokości, zapewnić choremu ciepłą odzież, a w przypadku takiej możliwości tlenoterapię.

Obrzęk mózgu w chorobie wysokogórskiej

Z chorobą tą mamy do czynienia gdy dojdzie do silnego niedotlenienia oraz zwiększenie przepuszczalności naczyń mózgowych. Dochodzi do zwiększenia stężenia sodu oraz wody co powoduje zwiększenie objętości tkanki mózgowej. Pojawia się ona, u osób wspinających się, przy pokonaniu wysokości o różnicy wzniesień powyżej 3600 m. Jest to stan zagrażający zdrowiu i życiu.

Objawy towarzyszące obrzękowi mózgu dzielimy na wczesne (silny ból głowy, nudności, wymioty, senność, zawroty głowy, problemy z koncentracją i koordynacją ruchów) oraz późne (problemy ze wzrokiem, a nawet silne zaburzenia widzenia, drgawki, halucynacje, niedowład oraz zaburzenia czynności jelit i pęcherza moczowego).

Leczenie polega na bardzo szybkim przetransportowaniu chorego na niższe wysokości. Nie wolno czekać z zawiadomieniem służb ratunkowych, gdyż chory może umrzeć. Należy zastosować potrzebne leki, tlenoterapię, a gdy będzie to możliwe – komorę hiperbaryczną.

Zapalenie gardła i oskrzeli

W przypadku osób, które przebywały na dużych wysokościach (tj. powyżej 5500m) przez dłużej niż dwa tygodnie, mogą pojawić się zapalenie gardła a nawet oskrzeli. Pomimo przygotowań do wspinaczki oraz stosowania leków zapobiegawczo, każdy na tej wysokości jest na to narażony. Warto zawsze pamiętać, by chronić usta i nos w trakcie wędrówki (stosować chustki, szaliki czy maseczki).

Podstawowe objawy zapalenia to ból, swędzenie oraz pieczenie w gardle, ból w klatce piersiowej podczas kaszlu, problemy z oddychaniem oraz suchy kaszel.

W leczeniu bardzo ważną rolę odgrywają środki uśmierzające ból gardła, leki przeciwkaszlowe, obfite nawodnienie organizmu oraz wziewne inhalacje nawilżające drogi oddechowe.

Oparzenie słoneczne w górach

Oparzenia słoneczne mogą pojawić się na różnych wysokościach i każdy jest na nie narażony. Kluczową rolę odgrywa tutaj typ skóry, który posiadamy (jasna czy ciemna karnacja) oraz jak długo na słońcu przebywaliśmy. Osoby nieprzystosowane do przebywania na słońcu są narażone najbardziej. Warto pamiętać o kremach z filtrem, aerolozach oraz pomadkach ochronnych.

Oparzenie objawia się najczęściej jako swędzenie, mrowienie, zaczerwienienie i naciągnięcie skóry. Z czasem skóra może się łuszczyć, a nawet mogą pojawić się na niej bardzo bolesne pęcherze. W niektórych przypadkach pojawiają się objawy grypopodobne: podwyższona temperatura, senność, apatia czy ból głowy.

Leczenie oparzeń słonecznych polega głównie na stosowaniu kremów i aerozoli łagodzących objawy oparzeń. Nie należy nigdy stosować leków farmakologicznych oraz maści, po których nie można wychodzić na słońce ze względu na możliwość wystąpienia odczynu, np. tetracykliny.

Niezwykle ważna jest ochrona oczu przed promieniowaniem słonecznym. W tym celu należy stosować jedynie okulary posiadające odpowiednie atesty.

Opublikowano: ; aktualizacja: 16.03.2015

Oceń:
4.3


Może cię

Wideo – Rozszczep kręgosłupa

Rozszczep kręgosłupa, czyli tzw. tarń dwudzielna, jest wadą kanału kręgowego. Polega na braku spojenia łuków ...

Płytki sen i problemy z zaśnięciem – o czym świadczą te zaburzenia snu?

Ile godzin snu w ciągu doby potrzebuje nasz organizm? Co może wpływać na jego jakość? ...

Paniczny lęk – (paniczny strach) jak sobie radzić z atakami paniki?

Odczuwanie silnego strachu i lęku to naturalna reakcja organizmu, która pojawia się w przypadku bezpośredniego ...

Udar mózgu – skutki, powikłania, rokowanie, konsekwencje

Udar niedokrwienny stanowi aż 80 % przypadków wszystkich udarów. Udar niedokrwienny niesie ze sobą w ...

Depresja a choroby neurologiczne

Depresja bardzo często towarzyszy chorobom neurologicznym. Objawy depresji mogą pojawić się u chorych na stwardnienie ...

Wideo – Udar krwotoczny

Udar krwotoczny jest to zespół objawów ogniskowych, występujących nagle, w przebiegu krwotoku śródmózgowego lub krwotoku ...

Silny ból głowy – jakie są przyczyny i jak się go pozbyć?

Ból głowy zazwyczaj nie stanowi poważnego źródła niepokoju dla pacjenta. Jeżeli pojawia się często, regularnie ...

Wideo – Zaburzenia lękowe uogólnione

Wśród zaburzeń nerwicowych i związanych ze stresem, oprócz lęku napadowego oraz fobii, możemy wyróżnić zaburzenie ...

Drżenie nóg

Drżenie nóg jest najczęściej objawem chorób neurologicznych. Najczęściej przyczyną tej dolegliwości jest zespół niespokojnych nóg, ...

Jakie są przyczyny zmęczenia?

Zmęczenie jest wynikiem pracy, stresu psychicznego, nadmiernego pobudzenia, wzmożonej aktywności fizycznej, depresji, chorób, braku snu. ...

Ból potylicy – przyczyna bólu głowy w okolicy potylicy

Ból głowy może być silny, ostry, tępy czy pulsujący oraz pojawiać się w skroniach. Czasem ...

Wideo – Zaburzenia słuchu - przyczyny neurologiczne

Neurologiczne przyczyny zaburzeń słuchu wynikają z uszkodzenia struktur układu nerwowego przewodzących bodźce słuchowe z ucha ...

Komentarze (0)