Choroba afektywna dwubiegunowa

Choroba afektywna dwubiegunowa (nazywana również zaburzeniem afektywnym dwubiegunowym) jest schorzeniem charakteryzującym się nieprzewidywalnymi wahaniami „nastroju”, przechodzącymi na przemian od manii lub hipomanii do depresji. Choroba jest stosunkowo częsta – cierpi na nią 1,5 % populacji, a jej początek przypada typowo między 20 a 30 rokiem życia.

Choroba afektywna dwubiegunowa – klasyfikacja

Ze względu na przebieg kliniczny chorobę afektywną dwubiegunową możemy w uproszczeniu podzielić na:

  • chorobę afektywną dwubiegunową typu I – w tej odmianie choroby występuje przynajmniej jeden epizod maniakalny, jak również minimum jeden epizod depresji; epizody depresyjne występują średnio cztery razy częściej niż epizody maniakalne;
  • chorobę afektywną dwubiegunową typu II – zamiast epizodów maniakalnych obserwuje się epizody hipomanii (co najmniej jeden) na przemian z epizodami depresji; okresy depresji trwają w tym typie choroby kilkanaście, a nawet kilkadziesiąt razy dłużej niż okresy hipomanii;
  • zaburzenie typu „spektrum dwubiegunowego” – zaburzenia psychiczne o pewnych cechach dwubiegunowości, które nie spełniają jednak powyższych kryteriów;
  • cyklotymię – zaburzenie o przewlekłym przebiegu i subklinicznym nasileniu, które nie kwalifikuje się do żadnego z pozostałych rodzajów choroby afektywnej dwubiegunowej;
  • chorobę z częstą zmianą faz – częstszą u kobiet, z występowaniem co najmniej 4 epizodów hipomaniakalnych, maniakalnych i depresyjnych w okresie 12 miesięcy; ten typ choroby dotyczy nawet kilkunastu procent wszystkich pacjentów z chorobą afektywną dwubiegunową.

Choroba afektywna dwubiegunowa – przyczyny

Badania rodzin osób cierpiących na chorobę afektywną dwubiegunową wykazały istnienie pewnej genetycznej predyspozycji do rozwoju tego schorzenia. Choroba występuje jednocześnie w niemal 80 % przypadków bliźniąt jednojajowych (monozygotycznych). Prawdopodobnie dziedziczenie ma charakter wielogenowy.

Mechanizmy leżące u podstaw „wahań nastroju”, obecnych w chorobie afektywnej dwubiegunowej, nie zostały do tej pory poznane. Przeprowadzone dotychczas badania wykazały:

  • zmiany anatomiczne – dotyczące objętości jądra migdałowatego, budowy istoty białej,
  • zmiany molekularne – dotyczące błonowej pompy sodowo-potasowej, przekaźnictwa sygnału wewnątrzkomórkowego związanego z metabolizmem fofoinozytolu i układem białek G.

Pacjenci cierpiący na zaburzenie afektywne dwubiegunowe wydają się mieć również zmienione rytmy dobowe.

Choroba afektywna dwubiegunowa – objawy

Mania

Część pacjentów cierpiących na chorobę afektywną dwubiegunową prezentuje wyłącznie powtarzające się epizody manii, która w swojej czystej postaci charakteryzuje się:

  • wzmożoną aktywnością psychomotoryczną,
  • zmniejszoną potrzebą snu i odpoczynku,
  • impulsywnością,
  • osłabieniem zdolności do prawidłowego osądu,
  • ekstrawertyzmem społecznym,
  • podwyższonym, a czasem drażliwym nastrojem,
  • ideami wielkościowymi.

Hipomania

U niektórych pacjentów z chorobą afektywną dwubiegunową kryteria manii nie są całkowicie spełnione lub ich nasilenie jest znacznie mniejsze – takie okresy umiarkowanego pobudzenia i podwyższonej energii nazywamy hipomanią.

Depresja

Epizod depresji charakteryzuje się, z kolei, ogólnym obniżeniem nastroju i osłabieniem przeżywania emocji. Pacjenci odczuwają znacznego stopnia przygnębienie, smutek oraz występuje u nich anhedonia, czyli brak zdolności do cieszenia się życiem i doczesnymi przyjemnościami. Chorzy nierzadko są zobojętnieli emocjonalnie oraz mają poczucie utraty sił i energii, czy wyczerpania.

Choroba afektywna dwubiegunowa – rozpoznanie

Kryterium czasowe

W celu rozpoznania epizodu depresyjnego pacjent musi spełniać kryteria jej rozpoznania przez okres co najmniej 2 tygodni. Natomiast aby rozpoznać manię lub hipomanię, wystarczy aby chory spełniał kryteria ich rozpoznania odpowiednio przez okres siedmiu i czterech dni.

Kryteria szczegółowe

Zgodnie z obowiązującymi na dzień dzisiejszy w Europie (2014 rok) kryteriami ICD-10 (Międzynarodowa Klasyfikacja Chorób i Problemów Zdrowotnych – rewizja dziesiąta), aby rozpoznać chorobę afektywną dwubiegunową, wystarczy u pacjenta stwierdzić objawy hipomanii lub manii. Szczegółowe (ogólnodostępne) kryteria rozpoznania epizodu maniakalnego, ze względu na zbyt dużą szczegółowość zagadnienia nie zostaną tutaj przedstawione.

Choroba afektywna dwubiegunowa – różnicowanie z innymi chorobami

W diagnostyce różnicowej manii należy wziąć pod uwagę:

Choroba afektywna dwubiegunowa – leczenie

Lit (węglan litu) pozostaje podstawą leczenia choroby afektywnej dwubiegunowej – jest on lekiem pierwszego wyboru zarówno w typie I, jak i w typie II choroby. Kwas walproinowy (walproinian sodu) oraz olanzapina są, równie jak lit, skuteczne w leczeniu ostrego epizodu maniakalnego, podobnie jak lamotrygina w fazie depresyjnej.

Wszystkie wymienione leki należą do grupy tzw. leków normotymicznych, czyli stabilizujących nastrój.

Postępowanie psychoterapeutyczne jest niezwykle istotne i może w znaczący sposób spotęgować efekty leczenia farmakologicznego. Szczególną rolę odgrywa psychoedukacja oraz terapia rytmów społecznych.

Opublikowano: ; aktualizacja: 16.03.2015

Oceń:
4.3


Może cię

Dieta w depresji i zaburzeniach nastroju

Liczne dowody wskazują na to, że pomiędzy sposobem żywienia a aktywnością umysłową i samopoczuciem człowieka ...

Leki przeciwdepresyjne

Leki przeciwdepresyjne stosuje się w przypadku zaburzeń depresyjnych – zarówno w epizodzie depresyjnym, zaburzeniach depresyjnych ...

Przyczyny depresji

Depresja stanowi bardzo niejednorodną jednostkę chorobową, zarówno pod względem przyczyn jak i objawów klinicznych. Jest ...

Leczenie depresji

W leczeniu depresji wykorzystywane są metody biologiczne, przede wszystkim leki przeciwdepresyjne i metody psychologiczne – ...

Choroba Alzheimera a depresja

W przebiegu choroby Alzheimera często diagnozuje się depresję. Objawy depresji w chorobie Alzheimera mogą być ...

Zaburzenia afektywne. Hipomania i mania.

Hipomania i mania to terminy, którymi określamy pewne zaburzenia afektywne. Należy do nich również depresja. ...

Dieta a ryzyko depresji

Odpowiedni styl życia w tym racjonalne żywienie ma udokumentowany wpływ na nasze samopoczucie. Prawidłowo skomponowany ...

Depresja u mężczyzn

Depresja u mężczyzn jest trudniej wykrywalna. Panowie maskują przed otoczeniem wszelkie trudności czy gorsze samopoczucie. ...

Dystymia - przewlekła depresja

Dystymią nazywamy stan przewlekle obniżonego nastroju i napędu. Można powiedzieć, że to stan nieprzerwanej depresji. ...

Jakie są objawy depresji?

Depresja stanowi bardzo niejednorodną jednostkę chorobową, zarówno pod względem przyczyn jak i objawów klinicznych. Choroba ...

Depresja – leczenie

Leczenie depresji powinno opierać się na kompleksowej pomocy choremu, która stanowi połączenie metod farmakologicznych z ...

Depresja

Depresja jest dosyć często występującą chorobą oraz powodem, dla którego wielu ludzi zgłasza się do ...

Komentarze (0)