Bezsenność

Wiele osób poszukuje pomocy u lekarza z powodu: problemów ze snem, trudności z zasypianiem albo w związku z przedwczesnym wybudzaniem się bez możliwości ponownego zaśnięcia. Istnieje wiele możliwych przyczyn bezsenności. Jej leczenie warto rozpocząć od: ograniczenia kawy czy alkoholu, zmiany stylu życia, a także przyjmowania leków dostępnych bez recepty, które nie uzależniają. Istnieją także sposoby służące samodzielnej regulacji snu.

Co to jest bezsenność?

Zapotrzebowanie na sen jest bardzo indywidualne. Młodsi ludzie śpią zwykle dłużej, a starsi krócej. Zdrowy sen dorosłego człowieka powinien trwać od siedmiu do ośmiu godzin.

Z medycznego punktu widzenia o bezsenności mówi się, gdy problemy z zaśnięciem lub utrzymaniem ciągłości snu przydarzają się podczas trzech lub więcej nocy w ciągu tygodnia i utrzymują się przez ponad miesiąc, wpływając na pogorszenie funkcjonowania w ciągu dnia.

Bezsenność może dotyczyć:

  • ilości snu – skróceniu ulega ilość jego godzin w ciągu doby,
  • jakości snu – nie daje on oczekiwanego wypoczynku, na przykład w związku z częstym wybudzaniem w nocy; może być też bardzo płytki,
  • pory snu – ilość godzin snu jest wystarczająca, jednak utrzymują się trudności z zaśnięciem, co sprawia, że osoba cierpiąca na ten typ zaburzeń snu zasypia na przykład o trzeciej w nocy, a budzi dopiero około jedenastej rano.

Odrębną kategorią zaburzeń snu są tak zwane parasomnie. Należą do nich między innymi:

Przyczyny bezsenności

Problemy ze snem mogą być spowodowane również innymi przyczynami, takimi jak zmiany stref czasowych albo praca zmianowa. Używanie substancji psychoaktywnych, na przykład kawy, nie mówiąc o narkotykach czy alkoholu, prowadzi zwykle do poważnych problemów ze snem.

Bezsenność to zazwyczaj przejaw jakiegoś problemu zdrowotnego – najczęściej stanowi jeden z objawów jakiejś choroby, rzadziej jest oddzielną jednostką chorobową (chociaż i tak się zdarza, mówimy wtedy o bezsenności pierwotnej). Lekarz, starając się ustalić przyczynę bezsenności, bierze pod uwagę:

  • choroby i zaburzenia psychiczne – bezsenność towarzyszy wielu chorobom psychicznym, jest typowym objawem w depresji i nerwicach;
  • choroby somatyczne – szczególnie takie, którym towarzyszą dolegliwości bólowe (wówczas ból uniemożliwia zaśnięcie albo powoduje wybudzanie się)
  • używanie wspomnianych wcześniej substancji psychoaktywnych – przede wszystkim alkoholu i narkotyków;
  • używanie leków – niektóre leki, stosowane z różnych powodów, mogą powodować zaburzenia snu;
  • tryb życia pacjenta – np. problemy ze snem spowodowane pracą zmianową.

Postawienie właściwej diagnozy – rozpoznanie przyczyny bezsenności – jest warunkiem koniecznym, aby wdrożyć odpowiednią metodę leczenia.

Jak leczyć bezsenność?

Wybór właściwego leku zależy od prawidłowo postawionego rozpoznania: bezsenność związaną z zaburzeniami depresyjnymi należy leczyć lekiem przeciwdepresyjnym, związaną z zaburzeniami psychotycznymi – lekiem przeciwpsychotycznym, związaną z dolegliwościami bólowymi – lekami uśmierzającymi ból.

W przypadku bezsenności pierwotnej (czyli nie związanej z jakąkolwiek inną chorobą) bardzo ważne jest zadbanie o: higienę snu, unikanie alkoholu i kawy oraz nadmiernej ilości drzemek w ciągu dnia, regularne kładzenie się do łóżka i poranne wstawanie o, mniej więcej, tej samej porze. Dobrze jest usunąć z sypialni zegary. Spoglądanie na zegar, który odmierza upływający czas nasila niepokój, że „znowu nie zasnę”.

W leczeniu bezsenności stosuje się leki o różnych mechanizmach działania. Wybór leku zależy od diagnozy, jak i od tego, czy jest to bezsenność:

  • przygodna – trwająca kilka dni, związana z nagłym stresem, na przykład oczekiwaniem na egzamin albo zabieg chirurgiczny;
  • krótkotrwała – trwająca nie dłużej niż trzy tygodnie, związana na przykład z chorobą powodującą dolegliwości bólowe albo z żałobą po śmierci bliskiej osoby;
  • przewlekła – trwająca ponad miesiąc.

Jak wybrać najlepsze leki na bezsenność?

Leki nasenne, z których większość należy do grupy leków benzodiazepinowych (nazwa pochodzi od chemicznej budowy cząsteczki leku), należą do najczęściej stosowanych przez pacjentów. Dzieje się tak pomimo że, z uwagi na ryzyko uzależnienia i dość liczne działania niepożądane, leki te nie powinny znajdować się na pierwszym miejscu. Co więcej działają one tylko nasennie, a więc nie leczą podstawowej choroby, której jednym z objawów mogą być problemy ze snem – z tego powodu stan zdrowia pacjenta wraz z upływem czasu pogarsza się.

Benzodiazepinowe i niebenzodiazepinowe leki nasenne (na przykład midazolam, nitrazepam, zolpidem, zopiklon) powinny być stosowane tylko w przypadku przygodnej bezsenności – przez możliwie najkrótszy czas, a także, w jak najmniejszej dawce. Ich zbyt długie stosowanie przynosi wiele działań niepożądanych, np.:

  • uzależnienie,
  • nadmierną senność w ciągu dnia,
  • zaburzenia koncentracji i pamięci,
  • zaburzenia nastroju,
  • zaburzenia świadomości – szczególnie u ludzi starszych istnieje ryzyko majaczenia (zaburzeń świadomości z halucynacjami) i paradoksalnych reakcji polegających na sprowokowaniu pobudzeniu zamiast zaśnięcia.

Alternatywą są leki ziołowe dostępne bez recepty. W większości przypadków zawierają wyciąg z kozłka lekarskiego. To bezpieczna substancja, która nie uzależnia. Łagodzi stany napięcia i ułatwia zasypianie.

Jak regulować sen?

Istnieją dwa skuteczne sposoby służące samodzielnej regulacji snu. Pierwszy z tych sposobów, nazywany kontrolą impulsów, polega na przestrzeganiu następujących zaleceń:

  • kładź się do łóżka tylko, kiedy czujesz się śpiący,
  • używaj łóżka tylko do spania: nie jedz w nim, nie oglądaj telewizji, nie czytaj,
  • jeśli nie możesz zasnąć, wstań i przejdź do innego pokoju – nie leż w łóżku dłużej niż 10–15 minut, oczekując na sen; w drugim pokoju pozostań do czasu, kiedy poczujesz wyraźną senność,
  • jeśli nadal nie możesz zasnąć, powtórz zalecenie z punktu trzeciego, powtarzaj czynność tak często jak trzeba;
  • wstawaj rano o stałej porze, niezależnie od tego, ile godzin przespałeś w nocy, to pomoże uzyskać stały rytm snu,
  • nie śpij w ciągu dnia.

Drugi ze sposobów samodzielnego radzenia sobie z bezsennością polega na ograniczeniu snu. Na podstawie prowadzonego dzienniczka ustala się czas, który spędzamy w łóżku. Następnie należy przestrzegać ustalonych reguł czasowych niezależnie od tego, w jakim momencie pojawia się senność.

Opublikowano: ; aktualizacja: 03.06.2016

Oceń:
4.6


Może cię

Wideo – Przyczyny bezsenności

Bezsenność może być pierwotna lub wtórna. Osoby cierpiące na bezsenność samoistną mają podwyższoną aktywność ośrodkowego ...

Bezsenność w ciąży

Bezsenność w ciąży to problem często spotykany wśród przyszłych mam. Zaburzenia snu zwykle dotyczą trzeciego ...

Dziecko nie chce spać

Różnego rodzaju problemy ze snem dotyczą większości dzieci. Według statystyk ponad połowa z nich chociaż ...

Melatonina – działanie, występowanie, niedobór, badanie, leki, tabletki, przeciwwskazania

Melatonina to hormon snu wytwarzany przez ludzki organizm. Jej działanie jest ściśle związane z regulacją ...

Benzodiazepiny w moczu

Benzodiazepiny są to związki chemiczne, które znalazły zastosowanie między innymi w terapii lęku i bezsenności. ...

Tabletki na sen – jak wybrać najlepsze tabletki nasenne?

Tabletki nasenne dostępne są na receptę i bez recepty. Leki na sen mają ułatwiać zasypianie, ...

Seksomnia

Seksomnia to pojęcie, którym określa się zaburzenie polegające na nieświadomej aktywności seksualnej podczas snu. Seksomnia ...

Menopauza a bezsenność

Jednym z pierwszych objawów menopauzy mogą być problemy ze snem. Kobiety w tym okresie skarżą ...

Przyczyny bezsenności

Zdrowy sen jest niezbędny dla właściwego funkcjonowania organizmu, ponieważ warunkuje m.in.: optymalny wzrost, prawidłowe działanie ...

Wideo – Leczenie bezsenności

Leczenie bezsenności dzieli się na farmakologiczne i niefarmakologiczne. Farmakologiczne obejmuje stosowanie leków nasennych, przeciwdepresyjnych, a ...

Zatrucie lekami nasennymi

Stosowanie silnych leków nasennych wydawanych z przepisu lekarza to ostateczność w walce z bezsennością. Zatrucia ...

Leki nasenne

Według szacunków Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) ten problem dotyczy około 1/3 populacji świata. Szybkie tempo ...

Komentarze (0)