Agorafobia i klaustrofobia

Agorafobia i klaustrofobia są zaburzeniami nerwicowymi, czyli takimi, których podstawowym objawem jest lęk, a przyczyna jest najprawdopodobniej psychologiczna, to znaczy związana z historią życia, osobowością i aktualną sytuacją osoby cierpiącej na to schorzenie.

Objawy agorafobii i klaustrofobii

Podobnie jak w innych fobiach lęk dotyczy określonych sytuacji. W agorafobii jest to lęk związany z przebywaniem w otwartej przestrzeni, w oddaleniu od miejsca uważanego za bezpieczne (zwykle tym, często jedynym, bezpiecznym miejscem jest własne mieszkanie). Dla klaustrofobii typowy jest lęk przed utknięciem w ciasnym pomieszczeniu bez możliwości natychmiastowego wyjścia. To oczywiście uproszczenie. Każda z osób cierpiących na któreś z tych zaburzeń odczuwa swoje objawy w indywidualny sposób. Lęk, w zależności od sytuacji i osoby, może mieć różne nasilenie, od lekkiego niepokoju do stanu przerażenia, może być odczuwany po prostu jako lęk, uczucie strachu, albo może wyrażać się głównie objawami somatycznymi – kołataniem serca, uczuciem duszenia się, drętwieniem kończyn, zawrotami głowy. Objawy te są bardzo nieprzyjemne i ponieważ pojawiają się w określonych sytuacjach powodują, że sytuacje te zaczynają być przez osobę chorującą na agorafobię (albo klaustrofobię) unikane. Objawami agorafobii są:

  • lęk przed wychodzeniem z domu, szczególnie jeżeli miałoby to być wyjście samodzielne, bez towarzyszącej osoby, która dla osoby cierpiącej z powodu agorafobii jest „gwarantem” bezpieczeństwa;
  • lęk przed przebywaniem w miejscach publicznych;
  • lęk przed podróżowaniem, zarówno komunikacją miejską jak i przed dalszymi podróżami;
  • lęk przed przebywaniem na otwartej przestrzeni.

Lęk w klaustrofobii z kolei towarzyszy sytuacjom, które są odbierane jako przebywanie w zbyt małym, zamkniętym pomieszczeniu. Najczęściej objawami klaustrofobii są:

  • lęk przed wejściem do windy;
  • lęk przed przebywaniem w małych pomieszczeniach, szczególnie jeżeli są zamykane od zewnątrz (przykładem może być pokład samolotu albo sala kinowa);
  • lęk przed znalezieniem się w ciasnym przejściu albo tunelu.

Czasami zdarzają się inne okoliczności wywołujące charakterystyczny dla agorafobii albo klaustrofobii lęk. W przypadku agorafobii może to być na przykład lęk przed przechodzeniem przez most albo przed podróżowaniem autostradą. W przypadku klaustrofobii nawet zbyt ciasne (albo uważane za zbyt ciasne) ubranie może wyzwolić objawy lęku.

Przyczyny agorafobii i klaustrofobii

Lęk jest naturalną reakcją na zagrożenie. Jednak w przypadku nerwic, agorafobii i klaustrofobii, staje się objawem - źródłem cierpienia. Początek fobii zwykle jest związany z wystąpieniem nagłego lęku w jakiejś sytuacji. Najczęściej sytuacja sama w sobie nie jest niebezpieczna, jednak przez mózg jest interpretowana jako stan zagrożenia. Jedna z hipotez, za pomocą której próbuje się wyjaśnić przyczyny agorafobii mówi, że jest to bardzo pierwotny lęk odziedziczony po naszych odległych przodkach, kiedy to przebywanie na otwartej przestrzeni i brak schronienia były rzeczywiście niebezpieczne. Chodzi o naprawdę bardzo odległych przodków, tych żyjących na sawannie, gdzie pozostawanie na odkrytym terenie wiązało się z narażeniem na atak drapieżników. W przypadku klaustrofobii źródłem późniejszych nerwicowych kłopotów może być uraz doznany w dzieciństwie, sytuacja w której doszło do zgubienia się w tłumie, niespodziewanego wpadnięcia do wody, uwięźnięcia w jakimś ciasnym, ograniczającym możliwość ruchu miejscu albo zamknięcia w ciemnym pokoju. Czasami jest to sytuacja pamiętana, czasami nie, tak czy inaczej oprócz samej wzbudzającej lęk sytuacji istnieje najprawdopodobniej coś w rodzaju podatnego gruntu w psychice osoby chorującej na nerwicę – większość ludzi znalazła się nieraz w sytuacjach, które mogły wzbudzić lęk, nie każdy jednak choruje na agorafobię czy klaustrofobię. Być może tym podatnym gruntem są pewne zjawiska biologiczne – na przykład uwarunkowana genetycznie budowa układu nerwowego. Tego nie wiadomo, natomiast dosyć pewne jest to, że w przypadku niesprzyjającego zbiegu okoliczności reagowanie lękiem na daną sytuację zaczyna się utrwalać. Tak już niestety jest, że ludzki mózg bardzo szybko i raczej w sposób trwały uczy się bać, natomiast niechętnie rezygnuje z tej „umiejętności”. Tę cechę również odziedziczyliśmy po naszych odległych przodkach – w sytuacji zagrożenia nie było czasu na myślenie, trzeba było uciekać albo walczyć o życie. A do tego potrzebna jest adrenalina – produkowana w organizmie przez nadnercza jest uwalniana do krwi i staje się przyczyną przyspieszonego bicia serca, szybszego i płytszego oddechu, drżenia mięśni, pocenia, uczucia zawrotów głowy – wszystkiego na co skarżą się ludzie cierpiący z powodu nerwicowego, klaustrofobicznego albo agorafobicznego lęku. I chociaż otwarta przestrzeń autostrady albo jakiegoś publicznego miejsca nie jest niebezpieczna, mózg odbiera ją tak, jakby taką była i wysyła sygnał, że należy się bać. Po pierwszym ataku lęku sytuacja zostaje zapamiętana i niezależnie od tego, że sam chory na agorafobię czy klaustrofobię człowiek racjonalnie wie, że nie ma realnego zagrożenia, mózg reaguje „po swojemu”, co staje się przyczyną powtarzających się i narastających objawów.

Leczenie agorafobii i klaustrofobii

Doraźnie działające przeciwlękowo leki z grupy benzodiazepin raczej nie są wskazane w leczeniu agorafobii i klaustrofobii z uwagi na związane z nimi wysokie ryzyko uzależnienia i brak docelowej skuteczności – oprócz tego, że na chwilę zmniejszają objawy lęku, nie są w stanie wyleczyć choroby.

Podstawą farmakologicznego leczenia agorafobii i klaustrofobii są leki przeciwdepresyjne z grupy inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny – na przykład escitalopram albo sertralina. Skuteczne mogą być również leki przeciwdepresyjne z innych grup, na przykład trójpierścieniowy lek amitryptylina albo działająca selektywnie w układzie serotoniny i noradrenaliny wenlafaksyna.

Psychologiczne formy leczenia są przede wszystkim związane z metodami psychoterapii poznawczo behawioralnej. Chodzi w nich o wyuczenie pewnych umiejętności (na przykład trening relaksacyjny) i wygaszanie lękowej reakcji przez stopniowe „wystawianie” na taką sytuację (oczywiście pod opieką doświadczonego i znającego się na rzeczy psychoterapeuty). Pomocna jest również edukacja o typowych związanych z lękiem reakcjach organizmu. Pozwala to na zmianę błędnego myślenia (na przykład, że kołatanie serca oznacza zbliżający się zawał) – to co znane przestaje być tak bardzo groźne.

Opublikowano: ; aktualizacja: 16.03.2015

Oceń:
4.7


Może cię

Mózgowe porażenie dziecięce

Mózgowe porażenie dziecięce nie jest jednostką chorobową, to raczej zespół objawowy. Obejmuje różnorodne zaburzenia czynności ...

Progeria (Syndrom Hutchinsona-Gilforda)

Progeria (Syndrom Hutchinsona-Gilforda) „przedwczesna starość” zaliczana jest do bardzo rzadko występujących chorób genetycznych. Choroba ta ...

Narkolepsja

Narkolepsja jest chorobą polegającą na występowaniu w ciągu dnia napadów przymusowego snu, w sytuacjach zupełnie ...

Mrowienie i drętwienie ust

Uczucia drętwienia i mrowienia wokół ust to objaw, który może wskazywać na obecność chorób metabolicznych, ...

Wpływ stresu na zdrowie

Doświadczanie stresu wiąże się z rozwojem wielu schorzeń ogólnoustrojowych. Każdorazowo bowiem obciążamy układ krążenia. Odpowiedź ...

ADHD u dorosłych

ADHD to zespół nadpobudliwości ruchowej z deficytem uwagi. W większości krajów Europy objawy ADHD u ...

Fobie

Fobie należą do grupy zaburzeń nerwicowych. Psychiatrzy posługują się częściej terminem zaburzenia lękowe. Charakteryzują się ...

Stwardnienie rozsiane – diagnostyka i leczenie

Stwardnienie rozsiane jest schorzeniem, przebiegającym skrycie, które przez wiele miesięcy (nawet lat) często nie daje ...

Schizofrenia paranoidalna – przyczyny, objawy, leczenie, rokowania

Schizofrenia paranoidalna stanowi najczęściej występującą postać schizofrenii – choroby psychicznej zaliczanej do zaburzeń psychotycznych. Schorzenie ...

Zawroty głowy – przyczyny

Zawroty głowy nie są jednostką chorobową, ale subiektywnym objawem występującym z rozmaitych przyczyn. Zawroty głowy ...

Agorafobia

Agorafobia jest jedną z rodzajów fobii. Sama nazwa dotyczy lęku przed szeroko rozumianą otwartą przestrzenią, ...

Anomalia Kimmerlego

Anomalia Kimmerlego to wariant anatomiczny kręgu szczytowego kręgosłupa. Najczęściej opisywane dolegliwości u pacjentów z anomalią ...

Komentarze (0)