Zaleganie moczu – przyczyny, objawy, ocena zalegania moczu w pęcherzu

Istnieje szereg przyczyn, które powodują zaleganie moczu w pęcherzu moczowym. Po oddaniu moczu w pęcherzu nie powinno zostać więcej niż 30 ml moczu. Jednak na skutek rozrostu zmian nowotworowych dróg moczowych (także jajnika czy macicy) dochodzi do zalegania moczu. Inne przyczyny zalegania to ciąża, wypadanie macicy, krwiaki czy powiększone węzły chłonne. Leczenie jest ukierunkowane na eliminację przyczyny problemu.

Przyczyny zalegania moczu w pęcherzu moczowym

Średnia objętość moczu wydalanego przez przeciętnego człowieka wynosi 6002500 ml na dobę. Zależy ona od ilości przyjmowanych płynów, wydzielanego potu czy temperatury otoczenia. Po oddaniu moczu pęcherz moczowy pozostaje pusty. Uznaje się, że pozostająca objętość nie powinna być większa niż 30 ml. Występują jednak sytuacje, gdy z różnych przyczyn pewna objętość moczu zalega w pęcherzu moczowym po mikcji (oddaniu moczu).

Każda przeszkoda znajdująca się w obrębie dróg moczowych wyprowadzających mocz z pęcherza moczowego może stać się przyczyną zalegania moczu w pęcherzu moczowym. U mężczyzn po 50. roku życia jest to najczęściej łagodny rozrost prostaty. Gruczoł ten obejmuje cewkę moczową. Gdy powiększa swoją objętość, zaczyna uciskać, przez co upośledza przepływ moczu.

Pacjenci skarżą się na trudności w rozpoczęciu oddawania moczu. Strumień, z jakim on wypływa, jest zwężony, a czas czynności wydłużony. Ponadto po zakończeniu mikcji może dojść do wykapywania niewielkiej ilości moczu. Występują gwałtowne parcia, nocne oddawanie moczu oraz częstomocz.

Należy pamiętać, że przeszkodą zaburzającą prawidłowy przepływ moczu przez cewkę moczową może być każda patologiczna zmiana (bardzo często nowotworowa), uciskająca dolne drogi moczowe zarówno z zewnątrz, jak i od wewnątrz.

Co jeszcze powoduje zalegający mocz?

Do innych mechanicznych przyczyn zalegania moczu zalicza się:

Pęcherz atoniczny – pęcherz neurogenny

Wartym podkreślenia schorzeniem, które powoduje zalegania moczu w pęcherzu moczowym, jest tzw. pęcherz atoniczny. Powstaje on wskutek uszkodzenia ośrodków nerwowych w rdzeniu kręgowym odpowiedzialnych za prawidłową pracę pęcherza moczowego. Stan ten charakteryzuje się zwiększonym napięciem mięśnia, który uniemożliwia odpływ moczu, a zmniejszonym napięciem mięśni odpowiedzialnych za jego wypieranie.

Do najczęstszych przyczyn wywołujących pęcherz neurogenny zaliczyć można wady wrodzone, zapalenia, guzy oraz urazy rdzenia kręgowego, mózgowe porażenie dziecięce, stwardnienie rozsiane, chorobę Parkinsona, niedorozwój kości krzyżowej, a także zabiegi operacyjne przeprowadzane w okolicy miednicy mniejszej.

Czy zaleganie moczu jest groźne?

Mocz z reguły jest jałowy, co oznacza, że nie powinien zawierać bakterii. Jednak zalegając w pęcherzu moczowym staje się idealną pożywką dla patogenów, które bardzo szybko namnażają się w tym środowisku. Predysponuje to do rozwinięcia się zakażenia układu moczowego – bądź dolnego odcinka dróg moczowych, przebiegającego łagodniej, bądź poważnego odmiedniczkowego zapalenia nerek.

Choroba ta przebiega z objawami ogólnymi pod postacią gorączki, dreszczy, nudności oraz wymiotów. Charakterystyczny jest silny ból okolicy lędźwiowej, która pozostaje wtedy bardzo wrażliwa na wstrząsanie.

Oba stany, jeżeli są nieprawidłowo leczone, mogą być przyczyną pogorszenia pracy nerek. Ponadto wysokie ciśnienie panujące w pęcherzu moczowym przenosi się na struktury wyprowadzające mocz z nerek, powodując początkowo upośledzenie ich funkcji, a następnie ich uszkodzenie.

W najgorszym przypadku stan ten może doprowadzić do niewydolności nerek. Również ściany pęcherza moczowego ulegają niekorzystnym zmianom. Dochodzi do ich tzw. przebudowy, czyli zmiany w strukturze, prowadzącej np. do zaburzenia prawidłowej kurczliwości mięśni wypierających mocz.

Metody oceny zalegania moczu

Powikłania związane z zaleganiem moczu są liczne i mogą doprowadzić do niebezpiecznych dla pacjenta stanów. Dobrze jest jak najwcześniej wykryć utrudnienie w odpływie moczu, aby poznać przyczynę i wprowadzić konieczne leczenie.

Obecnie powszechnie stosuje się ocenę zalegania moczu w badaniu ultrasonograficznym. Jest to niebolesna, nieinwazyjna metoda, która nie wywołuje dyskomfortu u pacjenta. Badania przeprowadza się dwukrotnie, najpierw z pełnym pęcherzem, a następnie po oddaniu moczu.

Inną metodą jest wprowadzenie cewnika do pęcherza moczowego. W procedurze tej następuje natychmiastowe odprowadzenie zalegającego moczu, którego objętość można zmierzyć. Niestety to inwazyjne postępowanie stwarza sposobność do wprowadzenia bakterii do pęcherza moczowego, dlatego unika się częstego cewnikowania pacjentów.

Sposoby leczenia zalegania moczu

Leczenie zalegania moczu polega na usunięciu przyczyny wywołującej tej stan. W przypadku rozrostu prostaty stosuje się zarówno leczenie zachowawcze, jak i operacyjne usunięcie gruczołu. Wybór kuracji zależy od nasilenia objawów oraz zaawansowania choroby. Terapia obejmuje przyjmowanie leków, które powodują lepszy odpływ moczu z pęcherza moczowego poprzez rozluźnianie mięśni gładkich cewki moczowej.

Niestety metoda ta jest skuteczna jedynie w początkowym okresie choroby. W późniejszym stadium, w przypadku braku poprawy pomimo leków, konieczne staje się chirurgiczne usunięcie rozrośniętej części gruczołu.

Leczenie guzów nowotworowych uzależnione jest od rodzaju raka, stopnia zaawansowania i preferencji pacjenta. Natomiast w zaburzeniach spowodowanych przyczyną neurologiczną stosowane leki wzmagają skurcz mięśnia wypieracza pęcherza. Skuteczność takiej terapii jest jednak ograniczona i przy braku odpowiedniego efektu pozostaje jedynie cewnikowanie pacjenta.

Opublikowano: ; aktualizacja: 19.03.2018

Oceń:
4.7


Może cię

Leczenie przerostu prostaty

Istnieje wiele sposobów leczenia łagodnego rozrostu stercza, począwszy od obserwacji chorych i stosowania leków bez ...

Zespół bólowy miednicy mniejszej – przyczyny, objawy, leczenie

Zespół bólowy miednicy małej jest zbiorem przewlekłych (powyżej 3 miesięcy) objawów o różnorakich przyczynach, zlokalizowanych ...

Bakteryjne zapalenie nerek

Bakteryjne zapalenie nerek to choroba spowodowana przez zakażenie układu moczowego patogenami bakteryjnymi. Schorzenie często poprzedzone ...

Ostre i przewlekłe śródmiąższowe zapalenie nerek

Śródmiąższowe zapalenie nerek może mieć przebieg ostry lub przewlekły. Przyczyną zapalenia nerek mogą być: leki, ...

Pęcherz neurogenny

Pęcherz neurogenny prowadzi do zaburzeń w oddawaniu moczu, co spowodowane jest przez choroby neurologiczne. Pęcherz ...

Rak pęcherza moczowego – przyczyny, objawy, leczenie raka pęcherza

Rak pęcherza moczowego to najczęstszy nowotwór dróg moczowych, który w większości przypadków rozwija się z ...

Skrzepy krwi w moczu – przyczyny, co oznacza krwiomocz ze skrzepami?

Skrzepy krwi widoczne podczas oddawania moczu lub po stosunku są wskazaniem do dalszej diagnostyki i ...

Co to jest ZUM – jakie są objawy choroby i jak ją leczyć?

ZUM to inaczej zakażenie układu moczowego. U dzieci, kobiet i mężczyzn często opisuje się jego ...

Nowotwory nerki

Najczęściej występującym nowotworem złośliwym nerek jest rak nerkowokomórkowy RCC (renal cell carcinoma). Klasyczne objawy nowotworu ...

Zespół hemolityczno-mocznicowy

Zespół hemolityczno-mocznicowy, tzw. HUS objawia się m.in. ostrą niewydolnością nerek, jedną z najciężej przebiegających chorób ...

Złamanie prącia

Złamanie penisa nie należy do częstych zjawisk. Tkanki budujące prącie dzięki swojej elastyczności i wytrzymałości ...

Leczenie prostaty – zabiegi operacyjne

Leczenie zabiegowe gruczołu tarczowego wdraża się w zaawansowanych stadiach łagodnego rozrostu stercza (przerostu prostaty). Rozwój ...

Komentarze (0)