Wysiłkowe nietrzymanie moczu

Nietrzymanie moczu to brak kontroli nad oddawaniem moczu, co powoduje problemy higieniczne i utrudnia kontakty międzyludzkie. Wysiłkowe nietrzymanie moczu nie jest jednostką chorobową, a jedynie objawem. Nietrzymanie moczu diagnozuje się na podstawie badań (np. badania urodynamicznego). W leczeniu problemu nietrzymania moczu ważną rolę odgrywa profilaktyka i fizykoterapia (np. ćwiczenia na mięśnie Kegla).

Wysiłkowe nietrzymanie moczu – kiedy możemy mówić o nietrzymaniu moczu?

Wystąpienie mikcji wiąże się ze zsynchronizowanym działaniem mięśni i występuje odruchowo w odpowiedzi na rozciąganie ściany pęcherza. Prawidłowa mikcja zależy od sprawności mięśnia wypieracza oraz stanu dróg wyprowadzających mocz.

Wysiłkowe nietrzymanie moczu występuje, gdy związanemu z kaszlem, gwałtownym śmiechem lub wysiłkiem fizycznym wzrostowi ciśnienia w jamie brzusznej towarzyszy mimowolne wyciekanie moczu.

Popuszczanie moczu spowodowane jest nadmierną ruchomością szyi pęcherza oraz niewydolnością mechanizmu zwieraczowego. Typowe w przypadku wysiłkowego nietrzymania moczu jest bezwiedne oddawanie niewielkich jego objętości bez uczucia parcia, przy czym nie obserwuje się zwiększenia częstości mikcji w ciągu dnia oraz w nocy. Istotny wpływ na wypływanie moczu przy wzroście ciśnienia śródbrzusznego i wystąpienie tej postaci nietrzymania moczu mają zaburzenia statyki narządów płciowych.

Nietrzymanie moczu – przyczyny

Do przyczyn nietrzymania moczu zalicza się:

  • ciąże i porody drogami natury (szczególnie liczne i dużych płodów) – u około 30 proc. kobiet w pierwszych 3 miesiącach po porodzie występuje nietrzymanie moczu;
  • przebyte zabiegi ginekologiczne;
  • otyłość;
  • starszy wiek; szczególnie okres po menopauzie, który związany jest z niedoborem estrogenów;
  • przewlekłe zaparcia;
  • choroby przewlekłe przebiegające z kaszlem (przewlekła obturacyjna choroba płuc, niewydolność krążenia), inne choroby przewlekłe, takie jak cukrzyca czy stan po udarze;
  • przyjmowanie niektórych leków (diuretyków, leków przeciwlękowych i hipotensyjnych);
  • ciężką pracę fizyczną.

Wysiłkowe nietrzymanie moczu dzieli się według zaawansowania objawów na 3 stopnie:

I stopień – nietrzymanie moczu występuje tylko w pozycji stojącej, podczas znacznego i gwałtownego wzrostu ciśnienia śródbrzusznego (kaszel, kichanie, śmiech).

II stopień – nietrzymanie moczu występuje stale w następstwie wysiłku fizycznego związanego z napięciem mięśni brzucha (podczas skakania, chodzenia po schodach z obciążeniem, przy gwałtownej zmianie pozycji).

III stopień – nietrzymanie moczu występuje podczas leżenia nawet przy niewielkim wzroście ciśnienia śródbrzusznego (zmiana pozycji w łóżku).

Nietrzymanie moczu u kobiet – jak diagnozować?

Kłopoty z kontrolowaniem oddawania moczu u kobiet mogą pojawić się w wieku rozrodczym, lecz częstość ich występowania wzrasta w okresie pomenopauzalnym, co związane jest z hipoestrogenizmem.

Zakres badań w diagnostyce nietrzymania moczu zależy od charakteru i stopnia dolegliwości. Bardzo ważne jest zebranie wywiadu uzupełnionego różnego rodzaju kwestionariuszami pomagającymi ustalić rozpoznanie oraz różnicować wysiłkowe nietrzymanie moczu od naglącego nietrzymania moczu.

Badanie ginekologiczne pozwala ocenić: stan przepony moczowo-płciowej, statykę narządów miednicy małej oraz stan hormonalny (hipoestrogenizm).

Przydatnym elementem jest prowadzenie dzienniczka mikcji, który powinien uwzględnić:

  • diurezę dobową (powinna wynosić 11001800 ml na dobę);
  • liczbę mikcji (w ciągu dnia nie powinna przekraczać 7, a w nocy – 2); liczba mikcji u kobiet młodych jest inna niż u kobiet w okresie późnej menopauzy;
  • średnią objętość moczu (powinna wynosić około 200300 ml).

Badanie urodynamiczne i posiew na wykrywanie popuszczania moczu

Kolejnym etapem diagnostycznym jest wykonanie różnych testów. Zostały one opisane poniżej:

  • test podpaskowy – najczęściej stosowany jest jednogodzinny test podpaskowy;
  • próba Bonneya – jest powszechnie stosowana w rozpoznawaniu wysiłkowego nietrzymania moczu, a także pomocna w prognozowaniu wyników leczenia operacyjnego;
  • test patyczkowy – pozwala ocenić ruchomości szyjki oraz cewki pęcherza;
  • badanie urodynamiczne – obecnie uważane jest za najlepszy test oceniający czynność dolnych dróg moczowych; nie wszystkie pacjentki wymagają badania urodynamicznego;
  • badanie ultrasonograficzne – jest badaniem pomocniczym pozwalającym wykryć zmiany w obrębie narządów płciowych niedostępne w badaniu ginekologicznym, jak również patologie w obrębie dróg moczowych (wodonercze, mocz zalegający po mikcji);
  • rezonans magnetyczny – umożliwia kompleksową ocenę struktur miednicy mniejszej odpowiedzialnych za statykę układu moczowego i płciowego;

Badania dodatkowe powinny obejmować analizę moczu, a w uzasadnionych przypadkach posiew moczu i określenie oporności na antybiotyki, ponieważ nietrzymaniu moczu często towarzyszy zakażenie układu moczowego.

Ćwiczenia na nietrzymanie moczu

Profilaktykę nietrzymania moczu należy rozpocząć jak najwcześniej (u kobiet młodych), eliminując istotne czynniki ryzyka. Działania te powinny polegać na: prowadzeniu zdrowego trybu życiu, regularnym wykonywaniu ćwiczeń na mięśnie dna miednicy, zapobieganiu otyłości i zwalczaniu zaparć. Zmniejszenie nasilenia nietrzymania moczu można uzyskać także przez ograniczenie nadmiernego wysiłku fizycznego.

Istotnym elementem profilaktyki nietrzymania moczu jest: prawidłowe prowadzenie porodu, właściwe postępowanie przy porodach przedłużających się i ukończonych zabiegiem kleszczowym lub przy użyciu próżnociągu. Urazy tkanek krocza i mięśni dna miednicy podczas tych zabiegów są znacznie większe niż w czasie porodu fizjologicznego. W późniejszym okresie życia kobiety duże znaczenie ma wczesne rozpoznanie zaburzeń statyki narządów płciowych, ich leczenie rehabilitacyjne i zabiegowe, a także leczenie zakażeń układu moczowego.

Ćwiczenia mięśni Kegla czy operacja na nietrzymanie moczu?

Leczenie nietrzymania moczu, w przypadku wszystkich jego postaci, powinno rozpocząć się od zmiany stylu życia. Kolejnym krokiem jest fizykoterapia mięśni przepony moczowo-płciowej (popularne ćwiczenia mięśni Kegla – stosowane w profilaktyce, jak i leczeniu). Ćwiczenia polegają na świadomym, wielokrotnie powtarzanym, rozluźnianiu i napinaniu mięśnia dźwigacza odbytu. Powinno się je powtarzać do 100 razy dziennie, co najmniej, przez 3 miesiące.

Dobrym uzupełnieniem tej metody są ćwiczenia typu biofeedback i zabiegi elektrostymulacji. Panie powinny wykonywać także trening pęcherza. Polega na wykształceniu przyzwyczajeń i odruchów, które umożliwiają kontrolowane oddawanie moczu (o wyznaczonych godzinach) z wydłużeniem odstępów między mikcjami. Prowadzi to do wykształcenia zdolności hamowania skurczu mięśnia wypieracza.

U kobiet po menopauzie problem z nietrzymaniem moczu może całkowicie ustąpić lub znacznie się zmniejszyć po zastosowaniu leczenia hormonalnego.

Do zabiegowego leczenia wysiłkowego nietrzymania moczu zmusza brak poprawy stanu pacjentki po zastosowaniu kinezyterapii i farmakoterapii. Najlepsze wyniki leczenia nietrzymania moczu uzyskuje się w przypadku wykonywania pierwszego zabiegu. Operacje powtórne są zazwyczaj mniej skuteczne i obarczone większym ryzykiem powikłań.

Opublikowano: ; aktualizacja: 15.11.2016

Oceń:
4.5


Może cię

Jakie są przyczyny nietrzymania moczu?

Przyczyną nietrzymania moczu może być zaburzenie funkcji mięśni zwieracza lub wypieracza, unerwienia pęcherza, uszkodzenie dróg ...

Leczenie nietrzymania moczu

Nietrzymanie moczu jest dolegliwością, która dotyka dorosłych – kobiety i mężczyzn, a także dzieci. Oprócz ...

Nietrzymanie moczu w okresie menopauzy

Nietrzymanie moczu to niekontrolowane wydalanie moczu będące źródłem problemów higienicznych i socjalnych. Na problem nietrzymanie ...

Nietrzymanie moczu

Nietrzymanie moczu to niekontrolowane wydalanie moczu. Większość chorych stanowią kobiety. Ryzyko zachorowania wzrasta wraz z ...

Nietrzymanie moczu u mężczyzn

Nietrzymanie moczu, czyli bezwiedny, mimowolny wyciek moczu z cewki moczowej, sprawia problemy higieniczne i socjalne. ...

Pessary – peessarium i leczenie nietrzymania moczu i chorób pochwy

Pessoterapia to jedna z metod leczenia nietrzymania moczu, obniżenia macicy i pochwy, niewydolności cieśniowo-szyjkowej, wadach ...

Leczenie operacyjne nietrzymania moczu

Na wysiłkowe nietrzymanie moczu skarży się co trzecia młoda kobieta, a po okresie przekwitania nawet ...

Ćwiczenia mięśni Kegla

Ćwiczenia mięśni Kegla wykonuje się by wzmocnić mięśnie dna miednicy. Ma to szczególne znaczenie w ...

Popuszczanie moczu – nietrzymanie i mimowolne oddawanie moczu

Popuszczanie moczu, czyli nietrzymanie moczu, oddawanie go bezwolnie i poza kontrolą jest powszechnym i często ...

Ćwiczenia mięśni Kegla a nietrzymanie moczu

Nietrzymanie moczu dotyka częściej kobiety, niż mężczyzn. To nie tylko choroba, to również problem społeczny, ...

Badanie urodynamiczne (urodynamika) – kiedy wykonać, jak się przygotować i jak przebiega?

Urodynamika z pomiarem przepływu moczu jest specjalistycznym badaniem urologicznym pozwalającym na sprawdzenie wielu parametrów mikcji ...

Operacja na nietrzymanie moczu

Nietrzymanie moczu to krepujący problem powodujący pogorszenie jakości życia. Niestety, metody zachowawcze (zmiana stylu życia, ...

Komentarze (0)