Przyczyny niepłodności u mężczyzn

Wbrew powszechnie panującej opinii zaburzenia płodności mogą dotykać także mężczyzn. W około 40% przypadków za niepowodzenia rozrodu odpowiada czynnik męski, często u jednej pary czynnik męski i żeński współistnieją ze sobą. Niestety postrzeganie męskiej niepłodności jako wstydliwego tematu nierzadko skutkuje opóźnieniem decyzji o poddaniu się badaniom i skutecznej terapii.

Co to jest niepłodność?

O niepłodności mówimy wtedy, gdy aktywna seksualnie para (3-4 stosunki tygodniowo) nie może zajść w ciążę po roku współżycia, nie stosując antykoncepcji. Zawsze należy pamiętać, że problem dotyczy jednocześnie kobiety i mężczyzny, a efektywność leczenia jest wynikiem właściwej diagnozy obojga partnerów. Niepłodność męska może objawiać się zaburzeniami we współżyciu lub nieprawidłowymi parametrami nasienia.

Przyczyny niepłodności u mężczyzn

Do najczęstszych przyczyn niepłodności u mężczyzn należą nieprawidłowe parametry nasienia, do których prowadzi wiele przyczyn, wśród nich bardzo wiele jeszcze nie do końca zbadanych. Mogą być zarówno pierwotne (wrodzone) jak i wtórne (nabyte, powstałe w trakcie życia). Jednak u blisko 50% niepłodnych mężczyzn nie można ustalić jednoznacznej przyczyny niepłodności. Mówimy wtedy o niepłodności idiopatycznej.

Przyczyny pierwotne:

  • Choroby podwzgórza lub przysadki mózgowej. Aby jądra prawidłowo funkcjonowały potrzebują stymulacji hormonami podwzgórzowymi i przysadkowymi. Niedobór tych hormonów lub jednego z nich powoduje, że u mężczyzny pojawia się niewydolność hormonalna jąder, czyli hipogonadyzm hipogonadotropowy. Hipogonadyzm hipogonadotropowy może pojawić się na różnym etapie życia chłopca, a później mężczyzny. Zawsze jest przyczyną niepłodności, jednak w zależności na którym etapie rozwoju się pojawi towarzyszące mu objawy będą różne. Zaburzenia powstające w najwcześniejszym etapie życia płodowego prowadzą do wnętrostwa lub spodziectwa. W późniejszym wieku hipogonadyzm może prowadzić do braku wytrysku nasienia, braku wzwodu i ograniczeniu popędu płciowego. Jedną z przyczyn hipogonadyzmu hipogonadotropowego jest genetycznie uwarunkowany zespół Kallmanna.
  • Wady anatomiczne układu moczowo-płciowego:
  1. Wnętrostwo, czyli niezstąpienie jąder. Polega na tym, że jądra (lub jedno jądro) zamiast być w mosznie, pozostają w kanale pachwinowym lub jamie brzusznej. Niezstąpienie jąder grozi ich przegrzaniem i upośledzeniem ich funkcji, czego skutkiem jest niepłodność.
  2. Niedrożność dróg moczowo-płciowych: np. spodziectwo, czyli nieprawidłowa lokalizacja ujścia zewnętrznego cewki moczowej.
  • Choroby uwarunkowane genetycznie:
  1. mukowiscydoza, prowadzi do niepłodności na skutek niedrożności nasieniowodów (przewodów wyprowadzających plemniki z jąder).
  2. Zespół Kartegenera – bardzo rzadka choroba uwarunkowana genetycznie prowadząca do upośledzenia funkcji komórek urzęsionych w tym plemników. Defekt budowy dotyczy witek plemników ograniczając ich zdolność ruchu.
  3. Zespół Klinefeltera – powoduje azoospermię czyli całkowity brak plemników w nasieniu.

Przyczyny nabyte:

  • Przyczyny naczyniowe i urazy:
  1. Żylaki powrózka nasiennego – krew zalegająca w obrębie powrózka nasiennego powoduje wzrost temperatury, która uszkadza spermatogenezę, czyli produkcję plemników.
  2. Skręt jądra – prowadzi do ostrego niedokrwienia jądra i niepłodności.
  3. Urazy rdzenia kręgowego i choroby neurologiczne prowadzące do braku wzwodu (stwardnienie rozsiane, dystrofia mięśniowa).
  4. Wazektomia – operacyjne podwiązanie nasieniowodów.
  5. Operacje przepuklin lub inne zabiegi odbywające się w sąsiedztwie jąder i nasieniowodów.
  • Zakażenia układu moczowo-płciowego – zaburzające zarówno powstawanie plemników jak i właściwości nasienia. Należy zwrócić uwagę na choroby przenoszone drogą płciową np. rzeżączkę.
  • Niebezpieczną chorobą wieku dziecięcego jest popularna świnka. U części chłopców może być powikłana zapaleniem jąder, najądrzy, gruczołu krokowego prowadzących do niepłodności.
  • Przewlekłe zapalenia prostaty prowadzące do zmniejszenia objętości nasienia.
  • Choroby autoimmunologiczne i choroby ogólnoustrojowe: niedoczynność tarczycy, choroba Addisona, choroby wątroby, cukrzyca, choroby autoimmunologiczne, mocznica
  • Choroby nowotworowe
  • Zaburzenia erekcji – impotencja
  • Zatrucia toksynami i lekami, np. sulfasalazyna stosowana w chorobach reumatycznych.
  • Radioterapia i chemioterapia onkologiczna

Niepłodność idiopatyczna

Mimo wszystko u większości mężczyzn z obniżoną płodnością nie daje się ustalić konkretnej przyczyny. Ten rodzaj niepłodności, określany jest mianem idiopatycznej, czyli samoistnej. W ostatnich latach zaobserwowano pogorszenie płodności u mężczyzn. Na skalę problemu wpływają pogarszające się czynniki biologiczne, społeczne i środowiskowe, wśród których wymienia się rodzaj wykonywanej pracy, używki, przyzwyczajenia, stres, złą dietę, brak aktywności fizycznej. Autorytety medyczne podkreślają, iż powinniśmy spodziewać się tendencji wzrostowej w obszarze męskiej niepłodności. Do najważniejszych przyczyn narastającego problemu zaburzeń płodności u mężczyzn należą:

  • Ekspozycja na wysokie temperatury: Wysoka temperatura ma niekorzystny wpływ na funkcję jąder, dlatego należy unikać zbyt częstych wizyt w saunie, gorących kąpieli, obcisłej, nieprzepuszczającej powietrza bielizny i ubrań. W organogenezie jądra zstępują z jamy brzusznej do moszny w celu uzyskania niższej temperatury i swobodnej termoregulacji. Pamiętajmy, aby nie zaburzać naturalnych mechanizmów obronnych organizmu;
  • Promieniowanie urządzeń elektrycznych: Związane np. z długotrwałym trzymaniem laptopa na kolanach;
  • Dieta, używki, stres: złe odżywianie, alkohol, papierosy znacznie osłabiają potencjał rozrodczy. W połączeniu z brakiem aktywności fizycznej stanowią poważny czynnik mogący wpływać na jakość nasienia.

Wiek a niepłodność męska

W wyniku zmian społecznych zachodzących na świecie partnerzy odkładają decyzję o urodzeniu dziecka. Niestety z wiekiem obniża się potencjał rozrodczy zarówno kobiet, jak i mężczyzn. Należy pamiętać, że również u mężczyzn z upływem czasu dochodzi do pogorszenia czynności plemników i pogorszenia płodności. Wprawdzie termin „andropauza” nie jest tak powszechnie stosowany w odniesieniu do mężczyzn jak menopauza w przypadku kobiet, nie wolno zapominać, że z każdym rokiem życia następuje pogorszenie funkcji jąder, obejmujące również zmniejszenie produkcji testosteronu. Wraz z wiekiem pogarszają się parametry nasienia, w tym jego objętość oraz ruchliwość i morfologia plemników. Osłabione, mniej żywotne plemniki gorzej radzą sobie z zadaniem, jakie muszą spełnić w drogach rodnych kobiety. Oznacza to mniejsze prawdopodobieństwo zapłodnienia komórki jajowej i ciąży. Badania donoszą, że szanse poczęcia zmniejszają się o 3 % na każdy rok życia mężczyzny. Średni czas oczekiwania na dziecko, gdy oboje partnerów ma po 25 lat, wynosi pół roku. W przypadku gdy wiek kobiety to 25, a mężczyzny 45 lat, para oczekuje na dziecko około trzech lat.

Rozpoznawanie niepłodności męskiej

Początkowym zadaniem w diagnostyce niepłodności jest przeprowadzenie szczegółowego wywiadu dotyczącego potencjalnych przyczyn ją wywołujących, m.in. czasu trwania niepłodności, problemom ze współżyciem, chorobom wieku dziecięcego, urazom, chorobom przenoszonym droga płciową i innym potencjalnym czynnikom mogącym wpłynąć na zaburzoną płodność.

Podstawowym i najważniejszym badaniem w diagnozowaniu problemów z płodnością jest badanie nasienia, czyli tzw. spermiogram bądź komputerowa analiza nasienia. Wykonuje się dwa badania nasienia w odstępie co najmniej 2 tygodni. O płodności mężczyzny decyduje nie tylko ilość plemników, ale również inne ich cechy takie jak: ruchliwość, żywotność, morfologia.

W dalszej kolejności wykonuje się:

  • badanie układu moczowo-płciowego,
  • badanie ultrasonograficzne jąder (USG),
  • oznaczenie poziomu hormonów płciowych we krwi,
  • biopsja jądra,
  • badania genetyczne – czynnik genetyczny stanowi duży procent niepłodności męskiej (10-15%).

Leczenie niepłodności męskiej

Najważniejsze zalecenia, które mogą być zastosowane przed ingerencją lekarską:

  • usunięcie czynnika uszkadzającego,
  • zaniechanie nałogów,
  • obniżenie temperatury worka mosznowego poprzez noszenie odpowiedniej bielizny, unikanie sauny, itd.,
  • regularne współżycie (2-3 razy w tygodniu),
  • w miarę możliwości leczenie przyczynowe.

Leczenie niepłodności męskiej może być zarówno farmakologiczne jak i operacyjne w zależności od przyczyny. Należy zawsze pamiętać, że jedyną miarą sukcesu zaproponowanego leczenia są narodziny dziecka.

Opublikowano: ; aktualizacja: 18.10.2017

Oceń:
4.7


Może cię

Endometrioza

Endometrioza jest jedną z częstszych chorób nękających pacjentki w wieku reprodukcyjnym (zdecydowanie rzadziej występuje w ...

Testosteron a libido

Niski poziom testosteronu (męskiego steroidowego hormonu płciowego) może być przyczyną mniejszego zainteresowania seksem i problemów ...

Mniejsza ochota na seks u mężczyzn

Wielu mężczyzn odczuwa mniejsza ochotę na seks i poszukuje pomocy w gabinetach lekarskich. Kłopoty w ...

Niepłodność a bezpłodność

Niepłodność a bezpłodność często używane są zamiennie, należy pamiętać, że są to dwa skrajnie różne ...

Niski poziom testosteronu u kobiet i mężczyzn

Testosteron jest podstawowym hormonem androgennym. Powstaje w ciągu przemian chemicznych z prekursora, jakim jest cholesterol. ...

Planowanie ciąży a endometrioza

Endometrioza jest problem wielu Polek w wieku rozrodczym. Choroba w zasadniczy sposób negatywnie wpływa na ...

Ochota na seks – co ją odbiera?

W każdym związku może pojawić się znudzenie, zniechęcenie, oddalenie od siebie. Nie ma reguły na ...

Endometrioza i PCOS a niepłodność

Chorobom, takim jak endometrioza lub zespół policystycznych jajników często towarzyszy niepłodność. Odpowiednie postępowanie pozwala zwiększyć ...

Przyczyny utraty libido

Zarówno kobiety jak i mężczyźni mają okresy w życiu, kiedy tracą zainteresowanie seksem. Dla większości ...

Sposób na wysokie libido

Od lat funkcjonuje stereotyp, że kobiety cechuje niższy popęd seksualny i częste spadki libido. Kolejny ...

Leki a libido

Wiele dostępnych i stosowanych leków może być przyczyną niskiego libido, zaburzeń erekcji i zaburzeń wytrysku. ...

Kobiece libido

Wiele kobiet odczuwa mniejszą ochotę na seks. Zmniejszona ochota na seks i spadek libido powodowane ...

Komentarze (0)